MINISTERSTWO SPORTU I TURYSTYKI

INFORMACJA

o stanie realizacji w roku 2006 zadań zapisanych
w „Międzyresortowym programie rozwoju
turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży
na lata 2001-2006”

Dokument rządowy, 
przyjęty przez Radę Ministrów
do wiadomości

Warszawa, grudzień 2007 r.
SPIS TREŚCI

Wprowadzenie	3
I.	Upowszechnianie udziału dzieci i młodzieży w turystyce i wypoczynku.	4
II.	Szkolenie i doskonalenie kadr dla turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży.	18
III.	Wsparcie dla rozwoju infrastruktury turystycznej i rekreacyjnej.	19
IV.	Zapewnienie bezpieczeństwa turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży.	21
Podsumowanie	27
Wnioski	27

WPROWADZENIE
Turystyka dzieci i młodzieży stanowi ważny segment turystyki społecznej, a tym samym wpisuje się w realizację celów polityki społecznej państwa. Poprzez kulturę czasu wolnego propaguje wartości, które odnoszą się nie tylko do zdrowia, kondycji psychicznej          i fizycznej, ale w dużym stopniu do kultury, aktywności i dojrzałości społecznej, więzi międzyludzkich i poczucia patriotyzmu.
Działania realizowane w ramach „Międzyresortowego programu rozwoju turystyki                  i wypoczynku dzieci i młodzieży na lata 2001-2006” pozwalały nie tylko na uczestniczenie wielu grup dzieci i młodzieży marginalizowanych przez los, m.in. osób niepełnosprawnych, w różnorodnych formach turystyki i wypoczynku, ale poprzez te formy umożliwiały otwieranie się młodego pokolenia na możliwości i szanse stawiane przez świat. Dotyczy to w szczególności poznawania, poszanowania różnych tradycji i kultur m.in. poprzez liczne              i aktywne formy edukacji.  
Należy podkreślić, iż kierunek obranych i realizowanych działań w „Międzyresortowym programie rozwoju turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży na lata 2001-2006” spotkał się z zainteresowaniem zarówno odpowiednich komórek Komisji Europejskiej, jak                        i Międzynarodowego Biura Turystyki Społecznej. Dlatego w celu rozwoju tego i innych segmentów turystyki społecznej Minister właściwy ds. turystyki od 2006 roku zacieśnia współpracę zarówno z organizacjami krajowymi, jak i międzynarodowymi w tym zakresie.
Realizacja zadań przewidzianych Programem spotkała się w 2006 roku niestety z utrzymaniem się tendencji spadkowej w poziomie uczestnictwa mieszkańców Polski w wieku do 14 lat w krajowych wyjazdach turystycznych. Jedynie 40% ogółu dzieci w Polsce, czyli o 2% mniej niż w 2005 roku, uczestniczyło w krajowych wyjazdach krótko-                                 i długookresowych. Jedynie uczestnictwo dzieci w podróżach zagranicznych kształtowało się na poziomie 6,5% i wzrosło o 1,5 punktu procentowego w porównaniu do 2005 roku.
W odniesieniu do młodzieży w wieku 15-19 lat uczestnictwo w wyjazdach krajowych wyniosło 56,5%, przy jednoczesnym spadku uczestnictwa w wyjazdach zagranicznych z 12% w 2005 roku do poziomu  6,7%.
Koordynatorem realizacji zadań zapisanych w „Międzyresortowym programie rozwoju turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży na lata 2001-2006” był w 2006 roku Minister Gospodarki, jako minister właściwy do spraw turystyki, w ścisłej współpracy z Ministrem Edukacji Narodowej.
Na podstawie materiałów przekazanych przez właściwe resorty i instytucje realizujące Program Ministerstwo Sportu i Turystyki przygotowało informację o wykonaniu w 2006 roku poszczególnych zapisów Programu.

I.	UPOWSZECHNIANIE UDZIAŁU DZIECI I MŁODZIEŻY W TURYSTYCE      I WYPOCZYNKU.
I.1.	Tworzenie prawnych i ekonomicznych podstaw sprzyjających rozwojowi turystyki dzieci i młodzieży
Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Gospodarki zakończyły pomyślnie realizację tego zadania w 2002 roku. Należy jednak podkreślić, iż funkcjonująca tzw. „szara strefa”               w zakresie świadczenia usług turystycznych tworzy się m.in. na styku obowiązywania uregulowań wydanych przez ministra właściwego ds. edukacji oraz turystyki.

I.2.	Utrzymanie aktualnych rozwiązań sprzyjających rozwojowi turystyki dzieci i młodzieży
Realizacja zadnia została zakończona w 2002 roku, jednakże Ministerstwo Finansów na bieżąco informowało o rozwiązaniach w zakresie podatków związanych z organizacją turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży w Polsce. W związku m.in. z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej nie udało się utrzymać wszystkich planowanych preferencyjnych rozwiązań podatkowych dla rozwoju turystyki dzieci i młodzieży.

I.3.	Wsparcie różnych form turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży oraz wybranych działań programowych.
Ministerstwo Edukacji Narodowej umożliwiło w 2006 roku organizatorom wypoczynku dzieci i młodzieży ubieganie się o dotację finansową na realizację najbardziej atrakcyjnych i nowatorskich programów. W tym okresie z budżetu resortu na zadania publiczne zlecone jednostkom niezaliczanym do sektora finansów publicznych wydzielone zostały środki finansowe w wysokości 1.488.000 zł, które przeznaczono w szczególności różne formy turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży, imprezy turystyczno-krajoznawcze                        i inicjatywy.
Ministerstwo Edukacji Narodowej dofinansowało przykładowo obozy wypoczynkowe, szkolne wycieczki turystyczne dla dzieci i młodzieży, wycieczki krajoznawcze, konkursy, rajdy, zajęcia plastyczne, wszelkie formy turystyki i wypoczynku, które sprzyjały kształtowaniu nawyków aktywnego wypoczynku, promocji wśród dzieci i młodzieży umiejętności organizowania czasu wolnego, jak również działania służące integracji młodzieży.
Liczba dzieci i młodzieży, która skorzystała z różnych form turystyki i wypoczynku przygotowanych w ramach tego zadania wyniosła łącznie ok. 5.314 osób.

W 2006 roku Kuratoria Oświaty na dofinansowanie wypoczynku w ramach zadań zleconych organizacjom niezaliczanym do sektora finansów publicznych przeznaczyły środki finansowe w wysokości 8.075.674 zł. Z dofinansowania skorzystało ogółem 117.010 dzieci     i młodzieży. Przede wszystkim dofinansowano zadania związane z wypoczynkiem dzieci       i młodzieży, organizowanym w formie obozów szkoleniowo-wypoczynkowych,   integracyjnych, rehabilitacyjnych, terapeutycznych, sportowych, wędrownych, przysposobienia obronnego, z programami zawierającymi elementy profilaktyki oraz warsztaty muzyczne, plastyczne, edukacyjne-językowe, itp.
W latach 2005-2007 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej realizowało Rządowy Program – Fundusz Inicjatyw obywatelskich na lata 2005-2007 (Program FIO), który powstał w celu pobudzania oraz wspierania rozwoju inicjatyw obywatelskich z udziałem sektora organizacji pozarządowych.
W 2006 roku wsparcie finansowe z Programu FIO uzyskały m.in. projekty złożone w ramach Działania 4.b – wypoczynek dzieci i młodzieży, krajoznawstwo i turystyka społeczna – promocja krajoznawstwa poprzez turystykę wśród dzieci i młodzieży, w szczególności w ramach letniego i zimowego wypoczynku, wspieranie inicjatyw związanych z projektami turystycznymi mającymi na celu podniesienie atrakcyjności turystycznej i kulturowej obszarów oraz wpływ na rozwój lokalny. W ramach tego działania dofinansowanie w 2006 roku uzyskały 42 projekty na łączną kwotę 1.454.046,60 zł. Wśród nich znajdowało się 5 projektów realizowanych w latach 2006-2007 – łączna kwota dotacji na 2007 rok dla tych projektów wyniosła 130.468, 60zł.

I.3.1. 	Kontynuacja realizowanych działań programowych.
W roku 2006 Ministerstwo Gospodarki udzieliło dotacji finansowej na zadania dotyczące wsparcia różnych form turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży w wysokości 289.613,25 zł, co pozwoliło dofinansować 8 imprez turystyczno-krajoznawczych: 
•	36. Centralny zlot młodzieży PALMIRY 2006;
•	3. Środkowoeuropejski górski zlot rodzinny turystyki campingowej i caravaningowej;
•	41. Marsz szlakiem I Kompanii Kadrowej;
•	72. Międzynarodowy zlot campingu i caravaningu;
•	52. Ogólnopolski majowy rajd świętokrzyski;
•	XIII Międzynarodowy zlot campingu i caravaningu PTTK;
•	5. Ogólnopolski Rajd Górski PTSM GÓRSKIE WĘDROWANIE – POŻEGNANIE LATA;
•	12. Ogólnopolsko konkurs krajoznawczy POZNAJEMY OJCOWIZNĘ.
Łącznie, w wymienionych imprezach udział wzięło 4.058 osób – dzieci i młodzieży szkolnej.
Wybrane do realizacji zadania programowe stanowią kontynuację działań prowadzonych cyklicznie. Dzięki od lat rozwijanej formie koncepcyjno-organizacyjnej imprezy te przyczyniają się bezpośrednio do popularyzacji turystyki kwalifikowanej wśród młodzieży szkolnej, propagowanie właściwych zachowań turystycznych, preferowanie aktywnego wypoczynku rodzinnego, jak również prezentacja walorów turystyczno - krajoznawczych regionów, w których odbywały się imprezy. W czasie imprez poszerzano wiedzę teoretyczną dzieci i młodzieży w zakresie geografii, historii, dziedzictwa kultury i techniki oraz przyrody. 

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wzorem lat ubiegłych wspierało w 2006 roku działania na rzecz młodzieży na obszarach wiejskich przeznaczając dotacje na zadania edukacyjne realizowane przez jednostki nie należące do sektora finansów publicznych.          W tym zakresie przeprowadzono imprezy sportowe i turystyczne oraz obozy szkoleniowe dla uczniów szkół rolniczych i pochodzących ze wsi uczniów innych szkół ponadgimnazjalnych, organizowanych na szczeblu szkolnym, międzyszkolnym, wojewódzkim i centralnym, przeznaczając kwotę 415.000 zł. W 263 imprezach i obozach o charakterze sportowym           i turystycznym uczestniczyło 28.209 dzieci i młodzieży.

Ministerstwo Środowiska nie odniosło się do zakresu merytorycznego objętego tym zadaniem.

I.3.2. 	Wsparcie działalności wydawniczej.
Realizacja zadania została zakończona w 2002 roku. Należy zaznaczyć, iż aktywność w ramach tego zadania realizowana była nie tylko przez Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ale także innych realizatorów Programu. Działalność wydawnicza stanowiła także element realizacji wielu innych zadań.

I.3.3. 	Wsparcie dystrybucji oferty dla dzieci i młodzieży.
Aktywność w zakresie tego zadania, pomimo zakończenia jego realizacji w roku 2003, podejmowana jest stale w ramach zadań statutowych Polskiej Organizacji Turystycznej nadzorowanej przez ministra właściwego ds. turystyki, którym podczas realizacji programu był Minister Gospodarki. Dotyczy to zarówno wydawnictw promocyjnych w zakresie turystyki dzieci i młodzieży, jak i imprez specjalnych podczas imprez targowych. 

I.3.4.	Wsparcie działań programowych badaniami i analizami różnych aspektów aktywności turystycznej dzieci i młodzieży.
W ramach realizacji przez Ministerstwo Gospodarki zadań wynikających z rządowego „Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej na rok 2006” - Aktywność turystyczna Polaków nr 1.30.06(085) opracowano między innymi raport pt. ”Aktywność turystyczna dzieci i młodzieży w 2005 roku”. W opracowaniu wyróżniono podstawowe cechy aktywności turystycznej dzieci i młodzieży. Charakterystyki dokonano na podstawie przeprowadzonych przez Instytut Turystyki w styczniu 2006 roku badań uczestnictwa Polaków w wyjazdach turystycznych. Aktywność turystyczną dzieci i młodzieży ukazano     na podstawie wyników badań osób w wieku 15-19 lat, na reprezentatywnej próbie mieszkańców Polski oraz dzieci w wieku do 14 lat, wchodzących w skład gospodarstw domowych osób badanych. Zgodnie         z założeniami zawartymi w programie badań statystycznych statystyki publicznej na rok 2006, uznano za celowe scharakteryzowanie wyjazdów turystycznych dzieci i młodzieży na podstawie badań uczestnictwa Polaków w turystyce. Budżet Ministerstwa Gospodarki przeznaczony na wykonanie badań pn. „Aktywność turystyczna Polaków” wyniósł 779.994,8 zł.
	
Ministerstwo Edukacji Narodowej nie odniosło się do zakresu merytorycznego objętego tym zadaniem.

I.4.	Wsparcie organizacyjne i finansowe dla zwiększenia udziału wybranych grup dzieci i młodzieży w turystyce i wypoczynku.
Ministerstwo Edukacji Narodowej, kontynuując politykę wyrównywania szans, dofinansowało w 2006 roku zadania publiczne wykonane przez jednostki niezaliczane           do sektora finansów publicznych, które przyczyniały się do zwiększenia udziału wybranych grup dzieci i młodzieży w turystyce i wypoczynku, a mianowicie dzieci i młodzieży pochodzących z rodzin patologicznych, niewydolnych wychowawczo, dysfunkcyjnych, z rodzin popegeerowskich. 
Kwotą 992.800 zł dofinansowano w szczególności wycieczki, konkursy, zajęcia profilaktyczne, wypoczynek, któremu towarzyszyły: wsparcie terapeutyczne, pedagogiczne, psychologiczne młodzieży niedostosowanej społecznie do aktywnego, zdrowego spędzania wolnego  czasu. Dzięki wsparciu Ministerstwa Edukacji Narodowej z różnorodnych form turystyki i wypoczynku skorzystało 1.648 uczestników pochodzących z wybranych grup społecznych, w tym wychowanków domów dziecka i placówek opiekuńczo-wychowawczych.
Zgodnie z informacją przekazaną przez Ministerstwo Edukacji Narodowej Kuratoria Oświaty dofinansowują program kolonii nieodpłatnych dla dzieci i młodzieży z rodzin najuboższych. Programem objęto uczniów szkół podstawowych w całym kraju, którzy ze względu na trudną sytuację materialną rodziny nie mają możliwości skorzystania z wyjazdu na kolonie i obozy organizowane na zasadach ogólnych, tj. za częściową lub całkowitą odpłatnością. Ich pobyt na koloniach i obozach jest wolny od obowiązku wnoszenia przez rodziców jakichkolwiek opłat za uczestnictwo. Dzieci, których rodzice nie mają możliwości wyposażenia ich w odpowiednie ubranie, obuwie, niezbędne przybory otrzymują wyposażenie od organizatorów kolonii.
Zajęcia organizowane w ramach tych programów dają możliwość aktywizacji edukacyjnej, sportowej, kulturalnej i społecznej dzieci i młodzieży z uboższych środowisk. Inwestowanie w wychowanie i edukację dzieci oraz młodzieży jest sprawdzoną metodą aktywnej polityki społecznej. Dąży się, aby pobyt dzieci w placówkach wypoczynku był przedłużeniem całorocznego procesu wychowawczego. 
W 2006 roku na kolonie nieodpłatne dla dzieci i młodzieży z rodzin najuboższych wydatkowano środki finansowe w wysokości 7.212.185 zł. W obozach i koloniach uczestniczyło 11.420 uczniów.

I.4.1.	Kontynuowanie dofinansowania pobytu dzieci i młodzieży niepełnosprawnej       na turnusach rehabilitacyjnych o charakterze turystyczno-sportowym oraz          w przypadkach niezbędnych ich opiekunów.
W 2006 roku Ministerstwo Zdrowia dofinansowało wykonanie zadań publicznych               w zakresie pomocy dzieciom i młodzieży realizowanych przez organizacje pozarządowe na ogólną kwotę 994.359 zł. Umożliwiło to zorganizowanie 25 turnusów wypoczynkowych         i obozów o charakterze edukacyjnym, terapeutycznym i społecznym dla 4.504 uczestników.
Objęto nimi dzieci i młodzież:
•	z autyzmem,
•	chore na choroby nowotworowe, 
•	z uszkodzeniem mózgu,
•	niepełnosprawne umysłowo na poziomie lekkim i umiarkowanym,
•	upośledzone umysłowo w stopniu lekkim i umiarkowanym,
•	z uszkodzeniem słuchu, 
•	z uszkodzeniem wzroku,
•	głuchoniewidome.

Zgodnie z informacją przekazaną przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w 2006 roku Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zorganizowała w okresie letnich wakacji  turnusy rehabilitacyjne dla 1.407 dzieci rolników. Koszt organizacji turnusów wyniósł 2.705.500 zł.

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej za informacją udzielona przez Biuro Pełnomocnika Rządu ds. osób Niepełnosprawnych wskazało, iż uczestnictwo osób niepełnosprawnych w turnusach rehabilitacyjnych jest jedną z podstawowych form aktywności wspomagającej proces rehabilitacji zawodowej i społecznej tych osób i ma na celu ogólną poprawę psychofizycznej sprawności ora rozwijanie umiejętności społecznych uczestników, między innymi przez nawiązywanie i rozwijanie kontaktów społecznych, realizację i rozwijanie zainteresowań, a także przez udział w innych zajęciach przewidzianych programem turnusu. Ta forma rehabilitacji jest bardzo atrakcyjna dla osób niepełnosprawnych, które ze względu na występowanie różnego rodzaju barier mają utrudniony dostęp także do powszechnych form wypoczynku. 
Zgodnie z wymaganiami prawa turnusy mogą być organizowane wyłącznie                  w ośrodkach, które dostosowane są do potrzebnej grupy osób, wynikających z ich niepełnosprawności i zapewniają odpowiednie warunki do realizacji programu turnusu. Na koniec 2006 roku takich ośrodków uprawnionych do przyjmowania grup turnusowych było 718, natomiast uprawnionych organizatorów 752.
 Analogicznie do lat ubiegłych zainteresowanie osób niepełnosprawnych uczestnictwem w turnusach rehabilitacyjnych przy współfinasowaniu ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych stale wzrasta. Osoby, niepełnosprawne, spełniające kryterium dochodowe, mogą ubiegać się w powiatowych centrach pomocy o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie oraz pobyt niezbędnego opiekuna. W roku 2006 na taką formę wsparcia samorządy powiatowe wypłaciły łącznie kwotę 21.826.619 zł na rzecz pobytu 21.226 dzieci i młodzieży niepełnosprawnej (14.356.782 zł) oraz 16.091 opiekunów (7.469.873 zł).

I.4.2.	Rekreacja i turystyka dzieci i młodzieży niepełnosprawnej realizowana przez samorządy powiatowe uczestniczące w programie pilotażowym DOMINO
Realizacja programu DOMINO prowadzona była ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wyłącznie do 2003 roku.

I.4.3.	Wypoczynek dzieci i młodzieży z rodzin patologicznych i niewydolnych wychowawczo.
Ministerstwo Edukacji Narodowej odniosło się do realizacji zadania za rok 2006 w punkcie I.4.

I.4.4.	Wypoczynek dzieci z rodzin najuboższych w pełni finansowany ze środków budżetu państwa. Wsparcie działań samorządów i organizacji pozarządowych prowadzących działalność pożytku publicznego oraz podmiotów z nimi zrównanych.
Ministerstwo Edukacji Narodowej odniosło się do realizacji zadania za rok 2006 w punkcie I.4.

I.4.5.	Wypoczynek dzieci i młodzieży z terenów wiejskich. Wsparcie działań samorządów i organizacji pozarządowych prowadzących działalność pożytku publicznego oraz podmiotów z nimi zrównanych.
W 2006 roku Ministerstwo Edukacji Narodowej poprzez wyselekcjonowane organizacje pozarządowe realizowało zadanie w zakresie organizacji wypoczynku dla dzieci i młodzieży   z rodzin ubogich pn. "Wakacje z szansą". Zadania były realizowane w formie:
•	obozów i kolonii letnich rozwijających zainteresowania naukowe i społeczne           np. obozy naukowe, obozy szkoleniowe dla liderów, 
•	kursów specjalistycznych, np. obozy językowe, komputerowe, żeglarskie,
•	obozów z programem aktywizującym do rynku pracy np. kursy z elementami rzemiosła, kurs prawa jazdy.
Udział dzieci i młodzieży w koloniach i obozach jest wolny od obowiązku wnoszenia przez rodziców jakichkolwiek opłat za uczestnictwo.
W roku 2006 kontynuowano także organizację wypoczynku dzieci byłych pracowników Państwowych Przedsiębiorstw Gospodarki Rolnej  Zadanie to podjęte zostało przez kuratorów oświaty we współpracy m.in. z właściwymi organizacjami pozarządowymi, oddziałami terenowych Agencji Nieruchomości Rolnych, z gminnymi i miejskimi ośrodkami pomocy społecznej, dyrektorami szkół i władzami samorządowymi.
W ramach przyjętej stawki w wysokości do 729 zł na jedno dziecko pokryty został koszt co najmniej 14-dniowego okresu pobytu dziecka na kolonii, w tym wyżywienie, dowóz uczestników kolonii, zakwaterowanie, wynagrodzenie personelu pedagogicznego                     i obsługowego, koszty realizacji programu kulturalno - oświatowego, sportowo -rekreacyjnego, turystycznego, edukacyjnego, koszty ubezpieczenia, itp. W ramach powyższej kwoty dzieci otrzymały także "wyprawkę kolonijną" o wartości ok. 100 zł (np. ubranie, obuwie, inne niezbędne przybory,   w tym do higieny osobistej). Z tej formy wsparcia skorzystało 14.492 dzieci i młodzieży byłych pracowników Państwowych Przedsiębiorstw Gospodarki Rolnej. Na organizację tej formy wypoczynku wydatkowano środki finansowe w wysokości 10.486.119 zł
Ponadto w 2006 roku budżet Ministerstwa Edukacji Narodowej został powiększony o kwotę 5.000.000 zł, która została przeznaczona na organizację wypoczynku dla ok. 595 dzieci byłych pracowników Państwowych Przedsiębiorstw Gospodarki Rolnej.

Zgodnie z informacją przekazaną przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w 2006 roku z Funduszu Składkowego Ubezpieczeń Społecznych Rolników dofinansowano w łącznej kwocie 9.050.445,50 zł programy wypoczynkowo-edukacyjne dla dzieci w tym:
•	zimowy wypoczynek,
•	letni wypoczynek ,
•	edukacyjno-rekreacyjne festyny,
•	wyjazdy krajobrazowe.
Z tych form wypoczynku i turystyki skorzystało ok. 15.187 dzieci z terenów wiejskich.

W roku 2006 Ministerstwo Gospodarki udzieliło dotacji na zadania dotyczące wsparcia różnych form turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży z terenów wiejskich w wysokości 23.370,09 zł.  Głównym beneficjentem instytucjonalnym była organizacja – Krajowe Zrzeszenie Ludowych Zespołów Sportowych, która zrealizowała zadanie cyklu 3 ogólnopolskich imprez turystyczno-krajoznawczych promujących wiedzę o Unii Europejskiej.
Wszystkie imprezy miały charakter poznawczy, gdyż uczestnicy pozyskiwali wiedzę historyczną, ekologiczną i kulturową zarówno dotyczącą regionów Polski, jak i Unii Europejskiej. Dzieci i młodzież uczestnicząca w imprezach pochodziła w większości             z terenów o wysokim bezrobociu i z rodzin o niskich dochodach. We wszystkich imprezach udział wzięło 440 osób młodzieży szkolnej, a grupę 111 osób stanowili organizatorzy             i  animatorzy turystyki i wypoczynku dla dzieci i młodzieży, nauczyciele i inni.

I.4.6.	Przedsięwzięcia turystyczno-rekreacyjne przeznaczone dla młodzieży                      z obszarów wiejskich.
Ministerstwo Edukacji Narodowej odniosło się do realizacji zadania za rok 2006 w punkcie I.4.5.

I.5. 	Działalność edukacyjna wśród dzieci i młodzieży.
W 2006 roku Ministerstwo Edukacji Narodowej realizowało zadania ,które służyły promocji turystyki i krajoznawstwa wśród dzieci i młodzieży. Należały do nich przede wszystkim projekty z zakresu animowania czasu wolnego dzieci i młodzieży:
•	konkursy (np. fotograficzne aktywizujące młodzież na rzecz środowiska naturalnego oraz promujące dziedzictwo narodowe, konkursy na najlepsze SKKT, na najlepszy obóz wędrowny), 
•	olimpiada wiedzy geograficzno-turystycznej,
•	działania popularyzujące wiedzę o turystyce (np. w środowisku internetowym,         w formie wydawnictw zwartych), 
•	obozy wędrowne promujące wśród dzieci i młodzieży turystykę górską itp. 
Z dofinansowania tego typu skorzystało ok. 5.105 uczestników.
W ramach zadania w zakresie promowania wiedzy krajoznawczo-turystycznej wśród dzieci     i młodzieży szkolnej wydany został również Informator PTSM rok 2007 dofinansowany        na kwotę 23.000 zł.

I.5.1. 	Programy wspomagające edukację.
Ministerstwo Edukacji Narodowej odniosło się do realizacji zadania za rok 2006 w punkcie I.5.

I.5.2. 	Edukacja ekologiczna. Wspieranie działań organizacji pozarządowych, prowadzących działalność pożytku publicznego oraz podmiotów z nimi zrównanych.
Ministerstwo Gospodarki w roku 2006 sfinansowało 37. Międzynarodowy Zlot PTSM „Turystyka i ekologia dla młodzieży szkolnej” W imprezie tej, która programowo zwracała szczególną uwagę na zrównoważone formy i sposoby rozwoju postaw proturystycznych młodego pokolenia, udział wzięło 267 dzieci i młodzieży.

I.5.3.	Centra Edukacji Ekologicznej i szkoły realizujące program edukacji ekologicznej.
W 2006 roku Ministerstwo Środowiska promowało zagadnienia związane z rozwojem turystyki przyjaznej środowisku. Działania te dotyczyły przede wszystkim turystyki               na obszarach chronionych, agroturystyki, turystyki rowerowej, które były ważnym elementem współorganizowanych i współfinansowanych przez Ministerstwo Środowiska akcji                 i kampanii np. Dzień Ziemi, Światowy Dzień Ochrony Środowiska oraz Europejski Dzień bez Samochodu. Promocja turystyki była jednym z elementów wszystkich przedsięwzięć podejmowanych przez Ministerstwo Środowiska, w związku z powyższym nie ma możliwości wyodrębnienia kosztów przeznaczonych na wsparcie turystyki z ogólnych kosztów poniesionych na kampanie i akcje promocyjne-edukacyjne.
W roku 2006 na zlecenie Ministra Środowiska opracowany został przez Akademię Górniczo-Hutniczą w Krakowie „Katalog obiektów geoturystycznych w Polsce. Celem opracowania jest promowanie zagadnień z zakresu nauk o Ziemi, poznanie oraz pogłębienie wiedzy            o budowie geologicznej kraju oraz udokumentowanie istotnych pod względem stratygraficznym, litologicznym, paleontologicznym miejsc w Polsce. Praca została wydana drukiem w ilości 3.000 egzemplarzy, a jej koszt realizacji wyniósł 949.345 zł.

Zgodnie z informacją przekazaną przez Ministerstwo Środowiska edukacja ekologiczna        na terenie Lasów Państwowych realizowana była w 2006 roku w wielu formach. Były to      w szczególności:
•	lekcje terenowe - przeprowadzono 13.600 lekcji, w których uczestniczyło 513.578 dzieci i młodzieży, głównie uczniów szkół podstawowych;
•	zajęcia prowadzone przez leśników w szkołach i przedszkolach - przeprowadzono 5.300 lekcji, w których uczestniczyło 282.129 dzieci;
•	konkursy plastyczne, literackie, wiedzy przyrodniczo-leśnej - przeprowadzono 1.226 konkursów, w których uczestniczyło 131.833 dzieci, w szczególności uczniów szkół podstawowych.
Lasy Państwowe wydatkowały z funduszu leśnego w 2006 roku na wykonanie zadań           z zakresu edukacji leśnej społeczeństwa 444.000 zł, a z budżetu państwa 1.826.400 zł. Większość zadań edukacyjnych Lasów Państwowych finansowana jest ze środków własnych nadleśnictw. W roku 2006 wydatkowano kwotę 9.645,34 zł. 
W odniesieniu do roku 2005, w roku 2006 nastąpiła intensyfikacja działalności edukacyjnej Lasów Państwowych. Kontynuowany był wzrost liczby przeprowadzonych zajęć                  i w większości wypadków wzrost frekwencji w różnych formach edukacji leśnej. Wzbogaciła się baza edukacyjna Lasów Państwowych. Znacząco wzrosło wykorzystanie punktów (powierzchni) edukacji leśnej oraz innych obiektów wykorzystywanych                w edukacji leśnej. 

W 2006 roku Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) dofinansował kwotą 4.241.000 zł 41 zadań realizowanych przez wiodące           w regionie centra edukacji ekologicznej, szczególnie istotne w skali kraju ośrodki prowadzące edukację ekologiczną, parki narodowe, parki krajobrazowe i leśne kompleksy promocyjne. W ramach powyższego dofinansowano: 
•	wyposażenie 30 ośrodków edukacyjnych w sprzęt i pomoce dydaktyczne                   do prowadzenia działań edukacyjnych; 
•	utworzenie i modernizację 65 ścieżek dydaktycznych o łącznej długości około 546,5 km;
•	wydanie 29 przewodników po ścieżce dydaktycznej w nakładzie 101.900 egzemplarzy,
•	zorganizowanie 2.569 warsztatów szkoleniowych; 
•	wydanie plakatu w nakładzie 13.325 egz.; 
•	wydanie 7 map; 
•	wydanie 22 scenariuszy zajęć w łącznym nakładzie 108.000 egz.;
•	wydanie 66 ulotek i broszur w łącznym nakładzie 221.700 egz; 
•	wydanie 2 biuletynów w łącznym nakładzie 3.000 egz.; 
•	wydanie 4 periodyków ekologicznych w łącznym nakładzie 26.500 egz.; 
•	wydanie 26 kwartalników ekologicznych w łącznym nakładzie 54.000 egz., 
•	wydanie 17 wydawnictw konferencyjnych i szkoleniowych w łącznym nakładzie 13.200 egz.;
•	wydanie 6 książek ekologicznych w łącznym nakładzie 11.500 egz.; 
•	organizację 10 konferencji, 5 seminariów, 45 konkursów, 25 kursów dla animatorów edukacji ekologicznej, 
•	realizację 104 programów aktywnej edukacji ekologicznej; 
•	zorganizowanie 11 wystaw i 5 ekspozycji przyrodniczych; 
•	wydanie materiałów informacyjnych na płycie CD w nakładzie 3000 egz.; 
•	realizację 14 imprez upowszechniających wiedzę ekologiczną oraz 90 imprez towarzyszących.
Łącznie z działań realizowanych przez dofinansowane ośrodki skorzystało 980.290 osób.
NFOŚiGW sfinansował także 9 zadań z zakresu wyjazdów profilaktycznych dla dzieci          w okresie wakacyjnym, jak i dokonanie ich badań profilaktycznych dzieci. Kwotą l.581.000zł dofinansowano: detoksykację organizmu u 4.200 dzieci, monitoring stanu zdrowia u 17.800 dzieci, zakup 2700 opakowań leków, zakup pomocy dydaktycznych o łącznym nakładzie 650 sztuk, wydanie ulotek informacyjnych folderów i broszur o łącznym nakładzie 22 000 egz.

Udostępnienie parków narodowych dla edukacji i turystyki jest jedną z funkcji statutowych parku, podporządkowaną głównemu celowi związanemu z ochroną walorów krajobrazowych. W okresie 2001-2006 r. na terenie parków narodowych wybudowano od podstaw                     i wyposażono, jak również wyremontowano liczne ośrodki edukacyjne, ścieżki dydaktyczne    i ekspozycję służące dzieciom i młodzieży. Realizowano również wiele programów edukacyjnych, warsztatów i szkoleń. Szczegółowe dane z lat 2001-2005 były przekazywane każdego roku do Ministerstwa Gospodarki. Turystyka dzieci i młodzieży regulowana jest przez szereg nakazów i zakazów dotyczących zarówno bezpieczeństwa jej uczestników,       jak i ochrony przyrody parku narodowego, w związku z czym powinna być ściśle związana     z edukacją ekologiczną i dlatego rekomendujemy kontynuacje i rozwój wszystkich form edukacji ekologicznej.
Na terenie parków narodowych funkcjonowało łącznie 24 ośrodków edukacyjnych oraz 121 ścieżek dydaktycznych, dzięki którym przeprowadzono 2.888 programów i imprez dydaktycznych dla dzieci  i młodzieży.

I.5.4.	Edukacja w zakresie dziedzictwa kulturowego, krajoznawstwa i turystyki
Zadania z zakresu edukacji nt. dziedzictwa kulturowego, krajoznawstwa i turystyki dzieci        i młodzieży Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego dofinansowywane były,       w roku 2006, w ramach następujących programów operacyjnych: 
•	Rozwój inicjatyw lokalnych,
•	Edukacja kulturalna i upowszechnianie kultury,
•	Patriotyzm jutra.
Interdyscyplinarny charakter podjętych w ramach programów działań przejawiał się                w łączeniu szeroko pojętej edukacji artystycznej z elementami aktywnego wypoczynku. Działania te miały stanowić alternatywną formę spędzania wolnego czasu, wspomagającą rozwój intelektualny i emocjonalny uczestników, zwiększającą wiedzę na temat materialnego i niematerialnego dziedzictwa narodowego oraz historycznego. Podejmowane inicjatywy były integralną częścią imprez o charakterze turystyczno-rekreacyjnym, a tym samym przyczyniły się w znaczącym stopniu do podniesienia atrakcyjności oferty turystycznej regionów, także    w części kierowanej do dzieci i młodzieży. Wśród różnorodnych przedsięwzięć należy wymienić m.in. festiwale i przeglądy, stanowiące formę prezentacji twórczości artystycznej oraz popularyzacji polskiej kultury tradycyjnej ale także pokazy, występy artystyczne, jarmarki, kiermasze, warsztaty twórcze.
Realizatorami przedsięwzięć o charakterze kulturalno-edukacyjnym były instytucje kultury (domy, ośrodki, centra kultury, muzea, biblioteki etc.), organizacje pozarządowe, publiczne     i niepubliczne szkoły artystyczne ale także przedsiębiorcy działający w sferze kultury oraz kościoły i związki wyznaniowe.
Szczególną rolę dla omawianego zadania miał program pn. Rozwój Inicjatyw Lokalnych, koordynowany w roku ubiegłym przez Narodowe Centrum Kultury w Warszawie. Celem programu było wyrównywanie różnic w dostępie do kultury, pobudzanie kulturalnych inicjatyw lokalnych oraz stwarzanie na poziomie lokalnym warunków do rozwoju twórczości. Pośród rodzajów kwalifikujących się zadań były niskobudżetowe przedsięwzięcia z zakresu: upowszechniania kultury; edukacji kulturalnej; promocji twórczości; ochrony i zachowania dziedzictwa kulturowego;  zakupu wyposażenia. Służyły one animowaniu życia kulturalnego w środowiskach lokalnych, w tym przede wszystkim wiejskich; wspomogły aktywny               i twórczy wypoczynek oraz sprzyjały przełamywaniu barier środowiskowych, niwelując jednocześnie dysproporcje społeczne.  
Wśród przedsięwzięć dofinansowanych w ramach ww. programu należy wymienić:
•	Ogólnopolskie Dni Flisactwa - Ulanów 2006,
•	"Gdy odjedzie ostatni PKS..." - animacja kulturalna na wsi,
•	Spotkania Artystyczne Zespołów Muzycznych i Solistów,
•	Spotkania Artystyczne Zespołów Tanecznych i Folklorystycznych,
•	Przegląd Dziecięcych i Młodzieżowych Przedstawień Teatralnych,
•	XI Konkurs piosenki "Wygraj sukces",
•	Muzyczny Rok dla Przymorza - VIII edycja cyklu koncertowego dla społeczności lokalnej (w tym 8 koncertów dla dzieci i młodzieży),
•	Koncert symfoniczny "Uwaga talent"- Uczniowie miastu",
•	Święto Młodzieży 2006",
•	XVII Młodzieżowa Akademia Kultury - MAK 2006,
•	Program edukacyjny z zakresu wychowania artystycznego "Podróż w czasie",
•	Konkurs Plastyczny "Pisanki, kraszanki, palmy",
•	Warsztaty teatralne w Domu Dziecka,
•	Promocja twórczości - Spotkania muzykującej młodzieży Rock May Festival,
•	XXI Festiwal Teatrów Dzieci i Młodzieży "Bajdurek",
•	Lotne Wakacje 2006 - Od Wsi do Wsi,
•	Artystyczne półkolonie - "Lato ze sztuką",
•	Kraina Kreatywności/Kraina Kreatywności popołudniowa,
•	"Zielone kino, czyli świat w dziecięcym obiektywie",
•	"By Ziemia pozostała piękna, a niebo czyste" - realizacja programu edukacyjno - kulturalnego dla dzieci i młodzieży w sieci bibliotek WiMBP w Gorzowie Wlkp.,
•	III Tolk Festival w Głogowie (inspirowany życiem i twórczością J.R.R. Tolkiena),
•	"Wyciągamy dzieci z bramy" - cykl zajęć artystycznych i rekreacyjnych dla dzieci i młodzieży,
•	XXIV Festiwal Teatrów Dziecięcych z udziałem zespołów polonijnych "Puchar Uśmiechu".
W ramach programu na dofinansowanie zadań mających na celu  wspieranie działań programowych na rzecz animowania wypoczynku dzieci wiejskich w miastach, powiązanych z aktywizacją edukacyjną i społeczną oraz edukacją z zakresu dziedzictwa kulturowego, krajoznawstwa i turystki przeznaczono ok. 666.000 zł. W przedsięwzięciach wzięło udział około 71.000 uczestników. 

Natomiast na dofinansowanie zadań związanych z szeroko pojętą turystyką i wypoczynkiem dzieci i młodzieży w ramach realizacji w 2005 roku programu Edukacja kulturalna                  i upowszechnianie kultury przeznaczono ok. 5.200.000 zł. W ramach przedsięwzięć związanych z szeroko pojętą turystyką kulturową, połączoną z edukacją artystyczną udział wzięło około 550.000 uczestników. Wśród zrealizowanych zadań programowych należy wymienić:
•	Międzynarodowy projekt MOVE IT,
•	XXXIII Harcerski Festiwal Kultury Młodzieży Szkolnej – Kielce 2006,
•	Krakowskie Impresje Baletowe Kraków 2006,
•	Otwórzmy świat dźwięków – spotkania ze sztuką w ramach obchodów Międzynarodowego Dnia Dziecka w Operze i Filharmonii Podlaskiej dla dzieci niesłyszących,
•	XIV Międzynarodowy Festiwal Dziecięcych Zespołów Regionalnych „Święto Dzieci Gór”,
•	XI Ogólnopolski Festiwal „Bukowskie Prezentacje Folkloru Młodych”,
•	Dzieciaki na Plenery 2006, II edycja programu,
•	Szkoła Ginących Zawodów, Folkloru i Sztuki Ludowej,
•	Festiwal Kultury Dziecięcej. Pacanów – Europejska Stolica Bajki 2006,
•	Młodzieżowa Kuźnia Umiejętności,
•	Cykl koncertów pn. Muzyka uczy, bawi i rozwija,
•	XV Międzynarodowe Biennale Grafiki Dzieci i Młodzieży,
•	VI Ogólnopolski Festiwal Sztuki Małego Dziecka,
•	Muzyka i zabawa,
•	Przeprowadzenie działań promocyjnych programu turystyczno-kulturowego dla dzieci i młodzieży „Zamek w Gniewie – Podróż w Przeszłość”.

W ramach programu Patriotyzm jutra wspierano przedsięwzięcia artystyczno-edukacyjne służące podtrzymywaniu i pielęgnowaniu tradycji historycznej, budowaniu postaw patriotycznych zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży, przeprowadzaniu  w sposób nowatorski i atrakcyjny dla odbiorców edukacji historycznej. 
Osobną grupę przedsięwzięć dofinansowanych w ramach ww. programu stanowią  zadania, które umożliwiają dzieciom i młodzieży na stałe zamieszkałej poza granicami kraju kontakt   z dziedzictwem kulturowym, językiem ojczystym etc. W sumie na ten typ zadań przeznaczono ok. 466.000.zł, a brało w nich udział 14.000 uczestników. W ramach podjętych w zakresie tego programu działań zrealizowano m.in.:
•	"Promowanie i rozwój edukacji patriotycznej i regionalnej",
•	"Ocalić od zapomnienia"- finał powiatowego konkursu wiedzy o powiecie,
•	Małe Warsztaty Tańca Ludowego "Ludus 2006",
•	Historia w kolorze sepii,
•	Centrum Kultury "Sarmacja",
•	"Święto Parlamentaryzmu Polskiego" w Chęcinach,
•	VII Dziecięcy Festiwal Śpiewu Patriotycznego,
•	Młodzi reporterzy na tropach historii,
•	Zostań W POLSCE,
•	"OCALIĆ OD ZAPOMNIENIA..." - uczniowska inwentaryzacja grobów i pomników na cmentarzu polskim w Brzeżanach na Ukrainie oraz pobliskich miejsc związanych z historią Rzeczpospolitej,
•	Tradycja w nowoczesności. Cykl interdyscyplinarnych spotkań z krakowskimi legendami i tradycjami - dla dzieci i młodzieży,
•	Biesiady szlacheckie dla dzieci,
•	VII LETNIA AKADEMIA KULTURY I JĘZYKA POLSKIEGO (cykl wykładów połączonych ze zwiedzaniem miejsc związanych z tradycją narodową, przeznaczony dla wybranej grupy młodzieży polskiej z Ukrainy, Litwy, Białorusi i Polski).

I.5.5.	Umożliwienie rozwijania i doskonalenia umiejętności językowych dzieciom           i młodzieży uzdolnionej językowo.
W zorganizowanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w 2006 roku letnich obozach językowych dla dzieci i młodzieży szkolnej uczestniczyło 1.937 uczniów szkół polskich.    Na obozy przeznaczono środki finansowe w wysokości 1.936.178 zł.
Dotacja Ministerstwa przeznaczona została na koszty związane z zakwaterowaniem, wyżywieniem dzieci i młodzieży, tworzeniem warunków do realizacji warsztatów językowych, atrakcyjnego i nowatorskiego programu rekreacyjno - wypoczynkowego oraz sfinansowania w całości kosztów zakwaterowania i wyżywienia w czasie pobytu w Polsce kadry lektorów i asystentów z zagranicy, koszty realizowanego programu rekreacyjno - turystycznego oraz siedmiodniowej wycieczki zorganizowanej dla lektorów i asystentów        z zagranicy po zakończeniu obozu. Placówki zlokalizowane są w atrakcyjnych klimatycznie    i rekreacyjnie miejscowościach Polski.    
W 2006 roku zorganizowanych zostało 20 obozów językowych, w tym: 13 obozów                z językiem angielskim, 2 obozy z językiem francuskim, 2 obozy z językiem niemieckim,        2 obozy z językiem rosyjskim, l obóz z językiem hiszpańskim.
Inicjatywa ta jest szczególnie cenna ze względu na możliwość uczestniczenia w obozach językowych młodzieży zamieszkałej na wsi i w małych miastach. Program realizowany         na obozach językowych umożliwia dzieciom i młodzieży korzystanie z wypoczynku połączonego z edukacją i doskonaleniem znajomości języków obcych.

I.5.6.	Umożliwienie dzieciom i młodzieży polskiej na stałe zamieszkałej poza granicami kraju udziału w koloniach polonijnych, zorganizowanych w Polsce.
Ministerstwo Edukacji Narodowej od wielu lat dofinansowuje wypoczynek letni organizowany w formie kolonii i obozów polonijnych z udziałem dzieci pochodzenia polskiego, zamieszkałych poza granicami naszego kraju.
W koloniach polonijnych biorą udział dzieci i młodzież w wieku od 10-17 lat. Pobyt na koloniach traktowany jest jako wyróżnienie za dobre wyniki w nauce języka polskiego, za działalność w polonijnych zespołach artystycznych, kołach zainteresowań, zajęciach fakultatywnych, klubach sportowych i w innych formach aktywności społecznej. Licznie reprezentowani są uczestnicy i laureaci konkursów recytatorskich, historycznych, itp. Uczestnikami kolonii są także dzieci zaangażowane w działalność polskich organizacji młodzieżowych, harcerskich, patriotycznych i religijnych.
Po raz pierwszy organizatorzy wypoczynku zostali zobowiązani zapewnić atrakcyjny program edukacyjno-wychowawczy, rozwijający poczucie tożsamości narodowej i patriotycznej, uwzględniający zajęcia kulturalno-oświatowe i rekreacyjno-sportowe. Program umożliwiał doskonalenie umiejętności posługiwania się językiem polskim, poznanie historii Polski, tradycji i kultury narodowej. W ramach pobytu edukacyjnego dzieci polonijnych w Polsce zorganizowano wycieczki turystyczno-krajoznawcze celem poznania dziedzictwa narodowego kraju. Uczestnicy zostali zakwaterowani w obiektach o dobrych warunkach lokalowych, w miejscowościach atrakcyjnych pod względem turystycznym.                                  
W 2006 roku z budżetu Ministerstwa na organizację kolonii polonijnych wydzielone zostały środki finansowe w wysokości 2.145.000 zł. W wyniku procedury konkursowej wybrano 31 jednostek, które zobowiązały się do zorganizowania pobytu edukacyjnego 3.098 dzieciom Polaków zamieszkałych za granicą, za sumę 2.070.284 zł.

I.5.7.	Edukacja do rekreacji i aktywnego wypoczynku.
W roku 2006 Ministerstwo Sportu kontynuowało realizację zadania w podobnym zakresie jak w latach poprzednich. W tym okresie, na realizację programu Sportowe wakacje  przeznaczono kwotę 7.754.421 zł, co pozwoliło dofinansować wypoczynek 26.647 osób, głównie uczniów zrzeszonych w uczniowskich klubach sportowych oraz innych klubach         i stowarzyszeniach sportowych. Odbyło się 547 obozów i zgrupowań, których organizatorami były 74 podmioty prowadzące działalność w zakresie  kultury fizycznej i sportu, w tym         34 polskie związki sportowe i  11 stowarzyszeń o zasięgu  ogólnopolskim. 
Należy zaznaczyć, że środki Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej wydatkowane na dofinansowanie programu Sportowe wakacje wspomagane były środkami samorządowymi, dopłatami rodziców, sponsorów oraz środkami własnymi klubów i stowarzyszeń.  Jak co roku zadbano o udział dzieci i młodzieży z tzw. trudnych środowisk oraz z miejscowości i rejonów o znacznym wskaźniku bezrobocia.
W trakcie letniego wypoczynku dzieci i młodzieży, prowadzonego w ramach „Sportowych wakacji”, organizatorzy realizowali własne programy sportowo-rekreacyjne dostosowane do wieku i sprawności sportowej  poszczególnych grup dzieci i młodzieży oraz podstawowych celów programowych, którymi są:
-	umożliwienie aktywnego wypoczynku poza miejscem stałego zamieszkania,
-	pobudzenie rozwoju fizycznego i poprawa ogólnej sprawności fizycznej,
-	promowanie  pozytywnych efektów zdrowego, sportowego stylu życia,
-	nauczanie  zasad i elementów   różnych dyscyplin sportu,
-	tworzenie nawyków systematycznej aktywności ruchowej,
-	edukacja i wychowanie poprzez sport. 
Większość obozów realizowanych przez polskie związki sportowe, ukierunkowana była na zapoznanie z podstawowymi elementami technicznymi danej dyscypliny – naukę                     i doskonalenie oraz na wszechstronne przygotowanie ogólnorozwojowe, będące najważniejszą formą kształtowania podstawowych cech motorycznych. Dodatkowym elementem i urozmaiceniem obozów były zawody i sprawdziany kontrolne (dla bardziej zaawansowanych), a także gry i zabawy, wycieczki turystyczno-krajoznawcze, konkursy        i inne formy zajęć kulturalno-rozrywkowych. Podczas obozów organizowanych przez ogólnopolskie stowarzyszenia sportowe (Szkolny Związek Sportowy, Ludowe Zespoły Sportowe, Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej, SALOS, itd.), realizowany był program sportowo-rekreacyjny, ukierunkowany na kształtowanie trwałych nawyków ruchowych oraz wzorów zdrowego stylu życia i aktywnego wypoczynku, a także                     na wychowanie poprzez sport.
W 2006 roku na obozy sportowe dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej przekazano        ze środków Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej kwotę 3 723.177 zł na organizację          154 obozów sportowych, w których udział wzięło 5.637 niepełnosprawnych osób                    z następującymi rodzajami niepełnosprawności:
•	zespół Downa, 
•	porażenie mózgowe,
•	schorzenia narządu ruchu i amputacje, 
•	upośledzenie umysłowe, 
•	niewidomi i niedowidzący, 
•	głusi i niedosłyszący. 
Programy tych obozów obejmowały różne dyscypliny sportu dostosowane do rodzaju              i stopnia niepełnosprawności uczestników. Ich celem było przede wszystkim zwiększenie aktywności społecznej uczestników, integracja oraz otwarcie na otoczenie jak również rozbudzanie zainteresowań sportowych i rehabilitacja zdrowotna.
Ponadto, w roku 2006, Ministerstwo Sportu sfinansowało ze środków budżetowych realizację:
-	letnich obozów sportowo-rekreacyjnych, w których w znacznej części uczestniczyły  dzieci z rodzin o niskim statusie materialnym – łącznie  1.351 uczestników – kwota dofinansowania 460.106 zł,
-	„zimowego wypoczynku” – w formie obozów sportowo-rekreacyjnych –                 202 uczestników – kwota dofinansowania  164.770 zł,
-	półkolonii sportowo-rekreacyjnych dla dzieci i młodzieży ze środowisk wiejskich – 325 uczestników – kwota dofinansowania 76.000 zł.

I.5.8.	Edukacja w zakresie profilaktyki i niedostosowania społecznego.
Ministerstwo Edukacji Narodowej odniosło się do realizacji zadania za rok 2006 w punkcie I.5.

I.5.9.	Propagowanie krajoznawstwa i turystyki w szkołach.
Realizacja tego zadania w roku 2005 przez Ministerstwo Gospodarki prowadzona była podobnie jak w 2004 roku i objęła dofinansowanie kwotą 33.424 zł zadania pn. „Dzisiaj  w szkole, jutro          w branży turystycznej” – wyzwalanie twórczej przedsiębiorczości turystycznej wśród dzieci                i młodzieży na przykładzie ogólnopolskiej imprezy pn. „Szkolna Giełda Turystyczna PRZYGODA”. Celem turnieju było rozwijanie u dzieci i młodzieży zainteresowań krajoznawstwem i turystyką kwalifikowaną, a także upowszechnianie turystyki oraz związanych z nią form twórczej przedsiębiorczości wraz z budowaniem wśród młodzieży patriotyzmu lokalnego. We wszystkich etapach eliminacyjnych konkursu uczestniczyło 1.524 dzieci i młodzieży, natomiast podczas imprezy finałowej, która odbyła się w Szczecinie uczestniczyło 34 zespołów, tj. ok. 400 osób. Ponadto na potrzeby animacji i ogólnopolskiej koordynacji przeszkolono 48 osób.
Ponadto Ministerstwo Gospodarki dofinansowało kwotą w wysokości 24.449 zł przeprowadzenie finału centralnego XXXIV Ogólnopolskiego Młodzieżowego Turnieju Turystyczno-Krajoznawczego, którego głównym celem jest podnoszenie wiedzy oraz umiejętności turystyczno-krajoznawczych wśród dzieci i młodzieży szkolnej. W finale udział wzięło 240 dzieci i młodzieży.

Ministerstwo Edukacji Narodowej odniosło się do realizacji zadania za rok 2006 w punkcie I.5.
II. 	SZKOLENIE I DOSKONALENIE KADR DLA TURYSTYKI                                I WYPOCZYNKU DZIECI I MŁODZIEŻY.
W 2006 roku Ministerstwo Edukacji Narodowej dofinansowało zadania publiczne realizowane przez jednostki niezaliczane do sektora finansów publicznych, które wykonały zadania mające na celu szkolenie kadr dla potrzeb turystyki dzieci i młodzieży, placówek turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży itp. W ramach niniejszego działania sfinansowane zostały w szczególności obozy szkoleniowe dla liderów-organizatorów szkolnej turystyki „Wakacje z szansą", cykle spotkań z kadrą kierowniczą szkolnych schronisk młodzieżowych, zajęcia szkoleniowe prowadzące do zdobycia uprawnień w zakresie organizacji krajoznawstwa i turystyki dzieci i młodzieży. Niektóre z zadań wpisywały się w założenia „Strategii Państwa dla Młodzieży". Część szkoleń została zrealizowana w ramach Międzyresortowego Programu Rozwoju Turystyki i Wypoczynku Dzieci i Młodzieży 2001-2006.

II.1.	Szkolenie społecznych kadr organizacji pozarządowych zajmujących się organizowaniem turystyki dzieci i młodzieży.
Ministerstwo Edukacji Narodowej odniosło się do realizacji zadania za rok 2006 w punkcie II.

W zakresie tego zadania w 2006 roku Ministerstwo Gospodarki dofinansowało zadanie      na rzecz podnoszenia jakości usług w turystyce wiejskiej poprzez doskonalenie i promocję systemu ocen bazy noclegowej i kształtowanie kadr społecznych, na które przeznaczono 73.400 zł .
Ponadto dofinansowano kwotą 36.184,40 zł przeprowadzenie XXXVI Centralnego Zlotu Aktywu Krajoznawczego CZAK 2006 – Ziemia Kaliska, podczas którego popularyzowano zagadnienia krajoznawstwa oraz najnowszej publicystyki wśród zgromadzonych 317 osób.

II.2.	Szkolenie kadr dla potrzeb placówek wypoczynku dzieci i młodzieży i turystyki
Ministerstwo Edukacji Narodowej odniosło się do realizacji zadania za rok 2006 w punkcie II.

II.3.	Programy szkolenia nauczycieli w zakresie organizacji turystyki w szkole                 i wykorzystania turystki w procesie nauczania z uwzględnieniem zagadnień oświaty sanitarnej i zachowań prozdrowotnych.
Ministerstwo Gospodarki w 2006 roku dofinansowało kwotą 30.000 zł zorganizowanie przez Polskie Towarzystwo Schronisk Młodzieżowych cyklu 8 ogólnopolskich szkoleń społecznej kadry nauczycielskiej – organizatorów szkolnej turystyki na uprawnienia kierownika obozu wędrownego i wycieczki szkolnej. W rezultacie podjętych działań przeszkolono 354 osoby.

II.4.	Szkolenie w ramach kursów rekreacji ruchowej
W związku z brakiem podjęcia działań w zakresie tego zadania Rada Ministrów wraz z „Informacją o stanie realizacji w roku 2003 zadań zapisanych w Międzyresortowym programie rozwoju turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży na lata 2001-2006” przyjęła „Propozycję zmian zapisów Międzyresortowego programu rozwoju turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży na lata 2001-2006”, w której zadanie to zostało usunięte z wykazu zadań przewidzianych do realizacji.
III.	WSPARCIE DLA ROZWOJU INFRASTRUKTURY TURYSTYCZNEJ              I REKREACYJNEJ.
III.1. Baza edukacyjno turystyczna na terenie parków narodowych i lasów państwowych.
Zgodnie z informacją przekazaną przez Ministerstwo Środowiska w 2006 roku kontynuowano działania związanych z doposażeniem w sprzęt i pomoce dydaktyczne ośrodków edukacyjnych funkcjonujących na terenie parków narodowych, parków krajobrazowych, leśnych kompleksów promocyjnych, wiodących w regionie centrów edukacji ekologicznej oraz ośrodków prowadzących edukację ekologiczną szczególnie istotną w skali kraju, a także doposażenie w infrastrukturę terenową ścieżek edukacyjnych. Zapewni to w przyszłości zwiększenie uczestnictwa dzieci i młodzieży w turystyce w Polsce. Lepiej wyposażone ośrodki edukacji ekologicznej, w których możliwa będzie realizacja licznych programów edukacyjnych przyczynią się do zwiększenia udziału dzieci i młodzieży w tzw. „zielonych szkołach". Z kolei kontynuacja działań związanych z tworzeniem ścieżek ekologicznych i ich doposażenie w infrastrukturę terenową zachęci do częstszego odwiedzania tych miejsc i poznawania walorów przyrodniczych Polski.
Na terenach parków narodowych funkcjonowało w 2006 roku:
•	30 schronisk,
•	18 domów wczasowych,
•	123 kempingi i biwaki,
•	2901,6 km szlaków turystycznych.
Z infrastruktury tej skorzystało ogółem 11.748.900 turystów, w tym dzieci i młodzież.
Na realizację działań na rzecz rozwoju infrastruktury turystycznej w parkach narodowych      w zakresie działalności statutowej i programów pomocowych przeznaczono łącznie 5.820.200 zł.

W 2006 roku Lasy Państwowe wykorzystywały ponad 3.500 różnych obiektów. Są to ośrodki edukacji przyrodniczo-leśnej (39 obiektów, w tym 32 ośrodki), izby edukacji leśnej (201 obiektów), zlokalizowane najczęściej w siedzibach nadleśnictw, leśniczówkach i innych osadach Lasów Państwowych. 
Ponadto w 2006 roku funkcjonowały: 334 „zielone klasy" - leśne wiaty edukacyjne z drewna na wolnym powietrzu. Jednak największym powodzeniem cieszą się leśne ścieżki edukacyjne (trasy długości zwykle 3-4 km), wytyczone, oznakowane trasy w środowisku, głównie leśnym z przystankami tematycznymi,   umożliwiające   zdobywanie   wiedzy   samodzielnie,         bądź z przewodnikiem. W 2006 roku funkcjonowało 746 ścieżek, które były zlokalizowane   w 430 nadleśnictwach. 
W edukacji leśnej wykorzystuje się powszechnie także punkty (powierzchnie) edukacji leśnej - obiekty związane bezpośrednio z gospodarką leśną, a jednocześnie stale, bądź okresowo wykorzystywane w edukacji leśnej, np. szkółki leśne, wyłuszczarnie nasion, uprawy leśne, drzewostany nasienne, obiekty małej retencji itp. (1179 obiektów wykorzystywanych w roku 2006), a także inne obiekty wykorzystywane w edukacji leśnej, które nie są bezpośrednio związane z gospodarką leśną, przede wszystkim rezerwaty przyrody, użytki ekologiczne, parki i ogrody dendrologiczne i botaniczne, zagrody dla zwierząt (1300 obiektów wykorzystywanych w 2006 roku).
Na utrzymanie innych obiektów turystycznych (parkingów leśnych, pól biwakowych itp.) wydatkowano w Lasach Państwowych w 2006 roku 10.530.307 zł.

III.2.	Wspieranie proekologicznych inwestycji w bazie noclegowej ze szczególnym uwzględnieniem infrastruktury higieniczno-sanitarnej (ochrona wód i gleby), grzewczej (ochrona powietrza) w obiektach turystycznych.
Działania podejmowane w zakresie tego zadania obejmowały jedynie kilkanaście inwestycji w skali roku, których rezultaty miało ograniczoną efektywność. Spowodowało to, iż realizator zadania – Ministerstwo Gospodarki wycofało się z jego realizacji, skupiając się na działaniach strategicznych w tym zakresie.
W związku z powyższym  Rada Ministrów wraz z „Informacją o stanie realizacji w roku 2003 zadań zapisanych w Międzyresortowym programie rozwoju turystyki i wypoczynku dzieci      i młodzieży na lata 2001-2006” przyjęła „Propozycję zmian zapisów Międzyresortowego programu rozwoju turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży na lata 2001-2006”, w której zadanie to zostało usunięte z wykazu zadań przewidzianych do realizacji.

III.3.	Wsparcie inwestycji o funkcjach rekreacyjno-sportowych w obiektach wykorzystywanych na ośrodki wypoczynku dzieci i młodzieży, schroniskach PTSM itp., określonych w wojewódzkich wieloletnich programach rozwoju bazy sportowej, uchwalonych przez sejmiki wojewódzkie
W ramach zadania wykazywane były inicjatywy polegające na dofinansowaniu remontów, modernizacji lub budowy szeregu obiektów ze środków z dopłat do stawek w grach liczbowych realizowanych przez Totalizator Sportowy. Inwestycje dotyczyły przede wszystkim obiektów sportowych w związku z powyższym Rada Ministrów wraz                    z „Informacją o stanie realizacji w roku 2003 zadań zapisanych w Międzyresortowym programie rozwoju turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży na lata 2001-2006” przyjęła „Propozycję zmian zapisów Międzyresortowego programu rozwoju turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży na lata 2001-2006”, w której zadanie to zostało usunięte z wykazu zadań przewidzianych do realizacji.

III.4.	Wspieranie rozwoju wiejskiej bazy noclegowej, która w coraz szerszym zakresie stanowi miejsce taniego wypoczynku dzieci i młodzieży.
Do działań dodatkowych, pozaprogramowych prowadzonych na rzecz rozwoju turystyki wiejskiej należy zwrócić uwagę na ofertę Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która w 2006 roku udzieliła 38 kredytów na kwotę ponad 3.000.000 zł z dopłatą Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do oprocentowania. Dzięki tym kredytom utworzonych zostało 121 kwater agroturystycznych.  
Ponadto w ramach wdrażania przez Agencję działania 2.4 Sektorowego Programu Operacyjnego RESTRUKTURYZACJA i MODERNIZACJA SEKTORA ŻYWNOŚCIOWEGO oraz ROZWÓJ OBSZARÓW WIEJSKI NA LATA  2004-2006 zrealizowano 1.571 projektów, dla których kwota udzielanej pomocy (wartość wydatków refundowanych) wyniosła 109.800.000 zł. 195 projektów dotyczyło agroturystyki, a kolejnych 81 związanych było z rozwojem usług w zakresie turystyki i wypoczynku. Działania te przyczyniły się do zachowania bądź utworzenia 320 miejsc pracy w usługach związanych z turystyką i wypoczynkiem oraz 78 miejsc pracy.   

IV.	ZAPEWNIENIE BEZPIECZEŃSTWA TURYSTYKI I WYPOCZYNKU DZIECI I MŁODZIEŻY.
Zgodnie z przekazaną przez Ministerstwo Edukacji Narodowej informacją bezpośredni nadzór nad przebiegiem wypoczynku dzieci i młodzieży szkolnej oraz koordynację                 w poszczególnych kuratoriach oświaty i ich delegaturach sprawują wizytatorzy zajmujący się tą problematyką.
Nadzór nad placówkami wypoczynku sprawowany jest na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 21 stycznia 1997 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej, a także zasad jego  organizowania i nadzorowania (Dz. U. Nr 12, póz. 67 - z późn. zm.). Przepisy rozporządzenia obowiązują wszystkich organizatorów wypoczynku  dzieci i młodzieży.
 
IV.1. Wspieranie działań, mających wpływ na poprawę bezpieczeństwa dzieci                   i młodzieży w miejscach zorganizowanego wypoczynku.
W 2006 roku na dofinansowanie wyznaczania, znakowania i konserwacji szlaków turystycznych w Ministerstwie Gospodarki przeznaczono kwotę 972.700 zł, za którą wytyczono, wyznaczono, zmodernizowano lub skasowano łącznie 11.191,7 km szlaków,          w tym: 
•	rowerowych – 4.334,1 km,
•	wodnych (w tym kajakowych) –534 km,
•	pieszych nizinnych – 4.286,6 km,
•	pieszych górskich – 1.783,5 km, 
•	narciarskich – 253,5 km, 
•	innych np. kajakowy, geoturystyczny, zamków gotyckich.
W większości przypadków działaniom znakarzy towarzyszyły jednocześnie wydawnictwa opisowe lub kartograficzne wspomagające rozwój produktu turystycznego, którego rdzeniem są oznakowane szlaki turystyczne.
Ministerstwo Gospodarki wsparło także inicjatywę Polskiej Federacji Campingu                       i Caravaningu pn. Mister Camping 2006, która w ramach dofinansowania w wysokości 51.904,10 zł pozwoliła na przeprowadzenie oceny jakości usług i standardu bazy noclegowej, także pod kątem bezpieczeństwa wypoczynku rodzinnego, zwłaszcza dzieci w tej bazie. Podczas konkursu przeprowadzono 260 inspekcji, podczas których sprawdzono 189 ośrodków campingu i caravaningu w Polsce.

IV.2.	Zapewnienie odpowiednich warunków zdrowotnych i sanitarnych oraz ochrony przeciwpożarowej dla wszelkiego rodzaju form wypoczynku dzieci i młodzieży.
Na podstawie informacji przekazanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego w 2006 roku zakwalifikowano 8.528 placówek wypoczynku dla dzieci i młodzieży tj. o 67 placówek mniej, niż w roku 2005, w tym 6.363 placówek wypoczynku letniego oraz 2.165 placówek wypoczynku zimowego. 
Z różnego rodzaju form wypoczynku skorzystało 721.502 dzieci i młodzieży tj. o 17.687 uczestników mniej niż w roku 2005, w tym 568.820 uczestników skorzystało z wypoczynku letniego i 152. 682 uczestników skorzystało z wypoczynku zimowego. Wypoczynek dzieci      i młodzieży organizowany był zarówno w miejscu zamieszkania, jak i w różnego rodzaju formach wyjazdowych. Wypoczynek w miejscu zamieszkania organizowany był na bazie szkolnych świetlic, bibliotek, sal sportowych, pracowni komputerowych, klubów osiedlowych czy domów kultury. Natomiast formy wyjazdowe wypoczynku dotyczące kolonii              oraz obozów organizowane były na bazie obiektów stałych, takich jak: szkoły, internaty, schroniska młodzieżowe i ośrodki wczasowe.
Pracownicy Państwowej Inspekcji Sanitarnej kontrolując placówki wypoczynku dla dzieci      i młodzieży zwrócili uwagę na warunki pobytu w nich uczestników. Uchybienia ogółem stwierdzono, podobnie jak w roku ubiegłym, w zakresie zaniedbań natury sanitarnej w 1,1% skontrolowanych placówek. Ponadto odnotowano placówki wypoczynku dla dzieci i młodzieży, które nie zapewniły uczestnikom opieki medycznej. Ogółem odsetek tych placówek wyniósł 10 %.
W celu zapewnienia bezpiecznego wypoczynku pracownicy Państwowej Inspekcji Sanitarnej wystosowali szereg pism do organów samorządu terytorialnego informujących o warunkach, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dla dzieci i młodzieży, a także o zasadach jego organizowania i nadzorowania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi. Podczas kontroli kwalifikacyjnych prowadzony był instruktaż wśród organizatorów odnośnie właściwej organizacji wypoczynku. Ponadto Stacje Sanitamo-Epidemiologiczne zamieściły na stronach internetowych informacje o wymaganiach stawianych organizatorom wypoczynku.
Podobnie do lat ubiegłych, przedstawiciele Państwowej Inspekcji Sanitarnej brali udział         w pracach Wojewódzkich Zespołów do Spraw Bezpiecznego Wypoczynku Dzieci                    i Młodzieży. 
W roku 2006 pracownicy Państwowej Inspekcji Sanitarnej zainicjowali i przeprowadzili        w 9 województwach działania edukacyjno-zdrowotne wśród uczestników zorganizowanego wypoczynku letniego w 2006 roku. W trakcie „Akcji Letniej" odbyło się wiele spotkań            i imprez edukacyjnych. Przygotowano i przeprowadzono: 8 szkoleń, 244 wykłady, 15 imprez środowiskowych, 78 ekspozycji wizualnych, 66 konkursów, które objęły swoim oddziaływaniem ok. 204.136 odbiorców (głównie dzieci i młodzież przebywającą                 na koloniach, obozach wypoczynkowych). Natomiast w okresie ferii zimowych przeprowadzono działania edukacyjne dla dzieci i młodzieży w województwach dolnośląskim i lubuskim: 19 wykładów, 8 imprez w środowiskach lokalnych, które objęły ok. 14.722 odbiorców (głównie dzieci i młodzież przebywające w ośrodkach wypoczynkowych). Celem prowadzonej edukacji prozdrowotnej było dostarczenie wiedzy nt. zasad bezpiecznego wypoczynku, popularyzacja wiedzy z zakresu prawidłowych zachowań zdrowotnych              w miejscach publicznych, w lasach i nad wodą (w tym podczas zażywania kąpieli wodnych     i słonecznych) oraz pogłębienie wiedzy nt. zapobiegania ukąszeniom przez kleszcze, profilaktyki zatruć pokarmowych (w tym grzybami), wścieklizny, wypadków i urazów       oraz profilaktyki chorób zakaźnych, a także szkolenia w zakresie udzielania I pomocy.

Zgodnie z informacją przekazaną przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych                          i Administracji w czerwcu 2006 roku opracowano i wysłano do Urzędów Wojewódzkich Zalecenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie organizacji działań administracji rządowej na rzecz poprawy bezpieczeństwa podczas wypoczynku w okresie letnim w 2006 roku pn. Bezpieczne Wakacje 2006. 
Bezpieczne wakacje były realizacją wspólnych inicjatyw z podmiotami pozarządowymi (organizacjami społecznymi i kościołami) i wszelkimi innymi instytucjami, organizującymi wypoczynek dzieciom i młodzieży w następujących obszarach:
•	bezpieczeństwo na drogach (transport do i z miejsc wypoczynku), 
•	bezpieczeństwo w miejscu wypoczynku, 
•	bezpieczeństwo w miejscu zamieszkania.
Realizacji określonych w zaleceniach zadań w powyższych obszarach towarzyszyły zintegrowane działania wszystkich formacji nadzorowanych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (w szczególności Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej) wsparte działaniami administracji rządowej i samorządu terytorialnego. Partnerem współpracy była m.in. Żandarmeria Wojskowa, Straż Ochrony Kolei, a także straże gminne/miejskie.
We wszystkich województwach zostały powołane zespoły koordynujące realizację tych zaleceń. W części województw zadania koordynował bezpośrednio wojewoda, bądź też         do koordynacji upoważniał podległe sobie służby, tj. centra zarządzania kryzysowego          lub kuratoria oświaty. Ich działania polegały na:
•	ustalaniu zakresu działań prewencyjnych na terenie województwa dotyczących bezpieczeństwa w czasie wakacji;
•	koordynowaniu zintegrowanych kontroli przez formację, służb, inspekcji i straży odnośnie bezpieczeństwa na terenie placów zabaw oraz obiektów wypoczynku letniego (zwłaszcza dzieci i młodzieży);
•	koordynowaniu współpracy Policji i Straży Granicznej ze strażami leśnymi i parkowymi;
•	aktywizowaniu współpracy Policji z samorządem terytorialnym;
•	organizowaniu współpracy Policji z harcerstwem, organizacjami społecznymi, kościołami na rzecz poprawy bezpieczeństwa;
•	organizowaniu współpracy Policji i innych formacji z organizatorami wypoczynku letniego;
•	promowaniu akcji, kampanii oraz działań edukacyjnych, propagujących bezpieczne zachowania w okresie wakacyjnym;
•	wspieraniu działań prewencyjnych podejmowanych przez służby, mających na celu zapobieganie zjawiskom patologicznym w miejscu zamieszkania oraz wypoczynku,
•	bieżącej wymianie informacji na temat istniejących potrzeb i problemów z przedstawicielami służb, inspekcji oraz z partnerami  społecznymi zaangażowanymi w działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa wakacyjnego,
•	tworzeniu „turystycznych punktów informacyjnych" zlokalizowanych na dworcach kolejowych, autobusowych, szlakach turystycznych;
•	współpracy z lokalnymi mediami celem-rozpropagowania prowadzonych działań ukierunkowanych na zapewnienie bezpiecznego letniego wypoczynku (w tym propagowanie nowoczesnych zabezpieczeń technicznych oraz przedsięwzięć mających na celu ograniczenie kradzieży i włamań, a także rozpowszechnianie informacji na temat „Telefonu Bezpieczeństwa" dla turystów);
•	badaniu ankietowych oczekiwań społecznych w zakresie zapewnienia bezpiecznego letniego wypoczynku.

Poprawa bezpieczeństwa była traktowana w województwach najczęściej jako program długofalowy, dlatego podejmowane działania przez służby, inspekcje, straże oraz organy administracji rządowej i samorządowej nie ograniczały się tylko do miesięcy okresu letniego wypoczynku, a znacznie go wyprzedziły. Wojewódzkie Centra Zarządzania Kryzysowego dokonywały monitorowania stanu bezpieczeństwa województwa. 
Dodatkowo prowadzono przez cały okres szereg wspólnych działań prewencyjnych i spotkań, mających na celu zminimalizowanie zagrożeń czynami przestępczymi i wykroczeniami,          w szczególności na terenach wypoczynkowych, a tym samym podniesienia poczucia bezpieczeństwa turystów oraz poprawę zaufania do formacji odpowiedzialnych                      za bezpieczeństwo. Działania były kierowane do dzieci i młodzieży przebywającej                 w miejscowościach turystycznych i ośrodkach wypoczynkowych, jak i do dzieci pozostających w czasie wakacji w miejscu zamieszkania.
Skoordynowane działania oraz skierowanie większej liczby sił i środków, dało wymierne efekty w zakresie poprawy bezpieczeństwa, eliminacji zagrożeń oraz ujawniania                      i zapobiegania przestępstwom i wykroczeniom szczególnie szkodliwym społecznie, a tym samym wpłynęły m.in. na ograniczenie przestępczości samochodowej, liczby rozbojów           i wymuszeń rozbójniczych, kradzieży, kradzieży z włamaniem oraz ujawnienie zdecydowanie większej liczby przestępstw narkotykowych.

Wzorem lat ubiegłych, działania Policji koncentrowały się przede wszystkim na zapewnieniu szeroko rozumianego bezpieczeństwa w okresie wakacyjnym. Profilaktyczne przedsięwzięcia realizowane przez Policję w 2006 roku, były ukierunkowane na zabezpieczenie przejazdów dzieci i młodzieży oraz zapewnienie bezpiecznego wypoczynku i przeciwdziałanie patologiom społecznym. Działania prewencyjne i kontrolne w okresie wakacji pozytywnie wpłynęły również na ograniczenie liczby wypadków drogowych, liczbę osób, które poniosły w nich śmierć lub doznały obrażeń, w tym wyeliminowanie wielu nietrzeźwych kierowców. 
Policjanci komórek do spraw nieletnich i patologii, prewencji kryminalnej oraz dzielnicowi, w ramach działań profilaktycznych przeprowadzali spotkania z organizatorami wypoczynku, podczas których zwracali uwagę na konieczność przestrzegania przepisów prawa oraz na potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa osobom wypoczywającym. Ogółem, terenowe jednostki Policji zrealizowały 9.347 takich spotkań.
Niektóre jednostki Policji (np. Komenda Wojewódzka Policji w Katowicach, KWP Lublinie    i KWP Wrocławiu) nawiązały współpracę z mass-mediami w zakresie akcji propagowania bezpiecznych zachowań, podawania komunikatów i apeli na temat zasad bezpiecznego wypoczynku, zabezpieczenia mienia oraz szeroko rozumianej profilaktyki społecznej. Policjanci niektórych garnizonów opublikowali i dystrybuowali ulotki o tematyce prewencyjnej (np. KWP w Poznaniu), 
Z kolei policjanci Komisariatu Wodnego w Krakowie zrealizowali, przy udziale Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, działania edukacyjne dla dzieci i młodzieży. Podczas prowadzonych zajęć, zapoznawano uczestników m. in. z zasadami bezpiecznych zachowań nad wodą oraz podstawami udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej. W oparciu             o pozyskane środki z Referatu Bezpieczeństwa Urzędu Miasta Krakowa działania profilaktyczne zostały zakończone zawodami dla ponad 100 dzieci, zorganizowanymi           na terenie Krakowskiego Parku Wodnego.
Większość Komend Wojewódzkich Policji realizowała również działania ukierunkowane      na zapobieganie nieszczęśliwym wypadkom wynikającym z prowadzenia prac polowych. Szczególnym nadzorem objęto dzieci i młodzież przebywającą podczas wakacji na wsiach       i pomagającą w pracach polowych, informując o zagrożeniach np. w formie ulotki „Bezpieczne żniwa" (Komenda Powiatowa Policji w Brodnicy) oraz ogłoszeń przekazywanych podczas nabożeństw.
W zakresie bezpieczeństwa na drogach (transport do i z miejsca wypoczynku), do służby       na drogach w miesiącach lipcu i sierpniu 2006 roku zostało skierowanych ponad 120.000 funkcjonariuszy Policji. Największą liczbę policjantów kierowano do służby w dni weekendowe. Ogółem policjanci skontrolowali 487.747 pojazdów, w tym 10.424 autokarów przewożących osoby udające się na letni wypoczynek. W wyniku działań kontrolnych podjętych na terenie całego kraju, policjanci ruchu drogowego nie dopuścili do dalszej jazdy 692 autobusów, w których zostały wykryte usterki i nieprawidłowości mogące skutkować konsekwencjami dla życia i zdrowia pasażerów. Ponadto policjanci w danym okresie ujawnili 41.079 przypadków kierowania pojazdami w stanie nietrzeźwości. 
Wsparciem prowadzonej w lipcu i sierpniu akcji Bezpieczne Wakacje 2006 były ogólnopolskie działania drogowe pod kryptonimem: PRĘDKOŚĆ ukierunkowane                  na ujawnianie kierujących przekraczających dopuszczalną prędkość jazdy oraz TRZEŹWOŚĆ skierowane przeciwko nietrzeźwym uczestnikom ruchu drogowego. W okresie wakacyjnym policjanci ruchu drogowego, w ramach wspólnych, europejskich działań pod nazwą AUTOBUS, prowadzili wzmożone kontrole pojazdów wykonujących drogowe przewozy osób. Podczas organizowania działań kontrolnych i w trakcie codziennej służby, policjanci WRD KWP sprawdzali stosowanie się przez kierujących i pasażerów do obowiązku jazdy     w pasach bezpieczeństwa. Pod szczególnym nadzorem znalazł się również przewóz dzieci      w samochodach osobowych. W ramach działań profilaktycznych policjanci komórek właściwych do spraw ruchu drogowego w trakcie spotkań z dziećmi i młodzieżą propagowali bezpieczne zachowania na drodze, szczególnie w trakcie letnich wycieczek pieszych                i rowerowych.
W wyniku podjętych działań polegających na zwiększeniu służb patrolowych Policji, Straży Granicznej i Inspekcji Transportu Drogowego dokonano 820.339 kontroli pojazdów (682.719 w analogicznym okresie 2005 roku) - wzrost o 17 %. Na uwagę zasługuje fakt stwierdzenia dużej ilości niesprawnych technicznie pojazdów przewożących dzieci i młodzież do i z miejsca wypoczynku - łącznie 692 autokary.
Działania prewencyjne na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego prowadzone były zarówno przez Biuro Prewencji i Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji, które inicjowało, organizowało oraz nadzorowało przedsięwzięcia prewencyjno - edukacyjne na terenie kraju, jak również na szczeblu lokalnym - wojewódzkim, powiatowym, a także gminnym. Komendy wojewódzkie lub powiatowe/miejskie/rejonowe Policji, w zależności od potrzeb i zagrożeń występujących na danym terenie, podejmowały własne działania mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa obywateli korzystających z wakacyjnego wypoczynku.
W przesłanych sprawozdaniach z realizacji przedmiotowych Zaleceń... wojewodowie zwrócili uwagę na wyjątkowo dużą w br. ilość stwierdzonych utonięć osób wypoczywających            na wodą, głównie spowodowaną wcześniejszym spożywaniem alkoholu oraz faktem korzystania z niestrzeżonych kąpielisk. 
Innym niepokojącym zjawiskiem, które zostało ujawnione w wyniku zintegrowanych działań było ujawnienie tzw. „dzikich" miejsc wypoczynku oraz niezgłoszonych właściwym służbom kolonii, półkolonii i obozów dla dzieci i młodzieży - łącznie 560 przypadków. W trakcie 33.310 kontroli stwierdzano przypadki nieprawidłowości w organizacji zbiorowych form wypoczynku, np. brak dopuszczenia obiektu do użytkowania przez właściwe służby                 i inspekcje: m.in. Państwową Straż Pożarną, Sanepid, nadzór budowlany — łącznie 1.030.     W wyniku przeprowadzanych cyklicznych kontroli placów gier i zabaw dla dzieci                    i młodzieży (łącznie 4.022) wyłączono z użytkowania obiekty nie spełniające norm budowlanych jak też sanitarnych oraz nałożono mandaty karne obligujące właścicieli               i zarządców do niezwłocznego ich usunięcia - łącznie 701.
W wyniku realizacji nałożonych zadań i koordynacji służb, współpracy Policji i innych formacji z organizatorami wypoczynku letniego nastąpiło zmniejszenie liczby wykroczeń naruszenia porządku i spokoju publicznego z 172.659 stwierdzonych w 2005 roku do 151.307 w roku bieżącym (spadek o 12,4%).

IV.3.	Przeciwdziałanie patologiom społecznym, a szczególnie alkoholizmowi i narkomanii.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie przedstawiło informacji                w zakresie  tego działania. 

IV.4.	Upowszechnianie wiedzy na temat prawidłowej organizacji turystyki i wypoczynku dla dzieci i młodzieży oraz kwalifikacji kadr.
W 2006 roku Ministerstwo Gospodarki, oprócz bieżących działań informujących, zarówno branżę turystyczną, jak i podmioty organizujące turystykę i wypoczynek dla dzieci i młodzieży                    informowało także o właściwym sposobie oraz formie przygotowywania i realizowania turystyki dzieci i młodzieży.
Dofinansowano także przygotowanie i przeprowadzenie zadania kształtowania, szkolenia                  i doskonalenia kadr zawodowych i społecznych dla turystyki Bezpieczne Góry w kwocie 10.000 zł, w którym uczestniczyło 45 osób.

PODSUMOWANIE
1.	W odniesieniu do lat poprzednich, w 2006 roku utrzymała się tendencja spadkowa           w zakresie działań dotyczących bezpośredniej organizacji różnorodnych form turystyki         i wypoczynku dzieci i młodzieży jako elementu upowszechniania (zapewniania) ich udziału w tej formie aktywności życiowej. Ponadto zmniejszyła się skala działań szkoleniowych skierowanych na prawidłowe i bezpieczne organizowanie wypoczynku       i turystyki dzieci i młodzieży. Utrzymała się jednak dominująca tendencja działań w zakresie zadań edukacyjnych bazujących na wielorakich formach turystyki, krajoznawstwa i wypoczynku. 
2.	Należy zauważyć, iż w 2006 roku nastąpiło dalsze zmniejszenie zainteresowania nie tylko tematyką Programu wśród jego realizatorów. Na tym tle pozytywnym aspektem wartym zauważenia jest kontynuacja działań prowadzonych przez służby podległe Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu, w zakresie profilaktyki realizowanej poprzez liczne szkolenia, spotkania i prezentacje.
3.	W roku 2006 ze środków budżetowych (środki pozostające w gestii resortów)               oraz pozabudżetowych (tj. m.in. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Fundusz Rozwoju Kultury Fizycznej) wydano na realizację zadań zapisanych w Programie ok. 108.294.965 zł, co oznacza przybliżone obniżenie nakładów w porównaniu do roku 2005 o ok. 7.918.983zł (szczegółowy rozkład nakładów w roku 2006 przedstawiają tabele  i wykresy).
4.	Do wiodących realizatorów Programu w roku 2006 pod względem poniesionych nakładów należy zaliczyć tradycyjnie Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Środowiska oraz Ministerstwo Sportu.
5.	W roku 2006 z realizacji Programu skorzystało 29%, czyli  2.057.516 ogółu tj. 7.020.759 dzieci i młodzieży do 19 roku życia w Polsce, co stanowi wzrost o 6% ogółu danej grupy w odniesieniu do roku poprzedzającego 
6.	Rok 2006 stanowił ostatni okres realizacji Programu. Pomimo corocznie formułowanych uwagi propozycji nie przewidziano kontynuacji Programu.

WNIOSKI
W nawiązaniu do powyższych konkluzji z realizacji zadań Międzyresortowego programu rozwoju turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży na lata 2001-2006 w roku 2006 oraz lat poprzednich należy zauważyć, iż:
•	niezmiennym warunkiem zwiększania uczestnictwa dzieci i młodzieży w wypoczynku          i turystyce jest efektywna poprawa sytuacji ekonomicznej rodzin w Polsce;
•	skala efektywności działań podejmowanych przy finansowaniu ze źródeł budżetu państwa wymaga skuteczniejszej koordynacji oraz harmonizacji celów                         w perspektywie co najmniej średniookresowej. Po zakończeniu Programu, turystyka dzieci i młodzieży nie jest skutecznie koordynowana na poziomie krajowym; 
•	poziom koordynacji zależny jest także od ściślejszej współpracy z sektorem społecznym – organizacji pozarządowycyh i innych podmiotów zainteresowanych rozwojem turystyki społecznej, tu: turystyki dzieci i młodzieży;
•	najpopularniejszym motywem przewodnim w zakresie działań  programowych były działania edukacyjne. Wspomagając je działaniami szkoleniowymi kadry możliwe jest zatem określenie priorytetowych grup zadań publicznych, które przy skoordynowanym finansowaniu zapewnią większą i efektywniejszą skalę uczestnictwa dzieci i młodzieży w wypoczynku i turystyce.

Wielkość nakładów poniesionych na realizację "Międzyresortowego programu rozwoju turystyki..." w roku 2006 
wg resortów (w złotych)	
 	 	 	 	
Resort	Wydatki ogółem	Wydatki szczegółowe	Opis	
MEN	37 367 529	9 563 674	wsparcie różnych form turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży	
 	 	15 486 119	wsparcie różnych form turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży z terenów wiejskich	
 	 	1 015 800	programy wspierające edukację, w tym profilaktyka i niedostosowanie społeczne	
 	 	2 070 284	wypoczynek polonijny	
 	 	1 936 178	obozy językowe	
 	 	83 289	propagowanie krajoznawstwa, turystyki w szkołach	
 	 	7 212 185	kolonie nieodpłatne dla dzieci i młodzieży z rodzin najuboższych 	
MS	12 178 474	7 754 421	program "Sportowe wakacje" - Fundusz Rozwoju Kultury Fizycznej	
 	 	460 106	obozy rekreacyjne dla dzieci z rodzin o niskim statusie materialnym	
 	 	76 000	półkolonie sportowo-rekreacyjne dla dzieci z terenów wiejskich	
 	 	3 723 177	sportowe obozy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej - Fundusz Rozwoju Kultury Fizycznej	
 	 	164 770	zimowe obozy sportowo-rekreacyjne	
MŚ	25 401 897	5 820 200	udostępnienie turystyczne	
 	 	949 345	wydawnictwa	
 	 	1 826 400	edukacja	
 	 	9 645	wspieranie działalności edukacyjnej przez nadleśnictwa w ramach środków własnych	
 	 	444 000	wspieranie działalności edukacyjnej w ramach Funduszu Leśnego	
 	 	4 241 000	wspieranie edukacji ekologicznej  - zajęcia - NFOŚiGW	
 	 	1 581 000	profilaktyka - NFOŚiGW	
 	 	10 530 307	utrzymanie innych obiektów turystycznych na terenie Lasów Państwowych (parkingów leśnych, pól biwakowych itp.)	
MPiPS	 	1 454 047	działanie 4. b Program FIO	
 	23 280 666	21 826 619	dofinansowanie turnusów rehabilitacyjnych - PFRON	
MG	2 325 040	289 613	wsparcie różnych form turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży	
 	 	779 995	stałe badania statystyczne aktywności turystycznej Polaków	
 	 	51 904	badanie jakości i standardu campingowej bazy noclegowej	
 	 	10 000	program edukacyjno-turystyczny Bezpieczne góry	
 	 	23 370	turystyka - wypoczynek - rekreacja dzieci i młodzieży z terenów wiejskich	
 	 	109 584	szkolenie społecznych kadr	
 	 	30 000	kursy i szkolenia z zakresu turystyki dzieci i młodzieży	
 	 	972 700	wytyczanie, znakowanie i konserwacja szlaków turystycznych	
 	 	57 873	upowszechnianie krajoznawstwa i turystyki	
MRiRW	415 000	415 000	imprezy sportowy i turystyczne, sportowe obozy szkoleniowe oraz 
prowadzenie pozalekcyjnych zajęć sportowo-rekreacyjnych	
MKiDN	 	666 000	Program: Rozwój Inicjatyw Lokalnych	
 	 	466 000	Program: Patriotyzm jutra	
 	6 332 000	5 200 000	Program: Edukacja kulturalna i upowszechnianie kultury	
MSWiA	-	-	bez kosztów w ramach działań policji i innych służb	
MZ	994 359	994 359	specjalistyczne turnusy i obozy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej	
PIS	-	-	w ramach działań statutowych	
				
OGÓŁEM	108 294 965			

* dotyczy także środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Wielkość nakładów poniesionych na realizację "Międzyresortowego programu rozwoju turystyki..." w roku 2006 wg zapisanych zadań (w złotych)	
 	 	 	 	
Zadanie	Wydatki ogółem	Wydatki szczegółowe	Opis	
I. Upowszechnianie udziału dzieci i młodzieży w turystyce i wypoczynku.	
I.3. Wsparcie różnych form turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży oraz wybranych działań programowych.	
MEN	 	9 563 674	wsparcie różnych form turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży	
MPiPS	 	1 454 047	działanie 4. b Program FIO	
MG	 	289 613	wsparcie różnych form turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży	
 	 	779 995	stałe badania statystyczne aktywności turystycznej Polaków	
MRiRW	12 502 329	415 000	imprezy sportowy i turystyczne, sportowe obozy szkoleniowe oraz 
prowadzenie pozalekcyjnych zajęć sportowo-rekreacyjnych	
I.4. Wsparcie organizacyjne i finansowe dla zwiększenia udziału wybranych grup dzieci i młodzieży w turystyce i wypoczynku.	
MEN	 	1 015 800	programy wspierające edukację, w tym profilaktyka i niedostosowanie społeczne	
 	 	15 486 119	wsparcie różnych form turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży z terenów wiejskich	
MPiPS	 	21 826 619	dofinansowanie turnusów rehabilitacyjnych - PFRON	
MG	 	23 370	turystyka - wypoczynek - rekreacja dzieci i młodzieży z terenów wiejskich	
MZ	39 346 267	994 359	specjalistyczne turnusy i obozy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej	
I.5. Działalność edukacyjna wśród dzieci i młodzieży.	
MŚ	 	949 345	wydawnictwa	
 	 	1 826 400	edukacja	
 	 	9 645	wspieranie działalności edukacyjnej przez nadleśnictwa w ramach środków własnych	
 	 	444 000	wspieranie działalności edukacyjnej w ramach Funduszu Leśnego	
 	 	4 241 000	wspieranie edukacji ekologicznej  - zajęcia - NFOŚiGW	
 	 	1 581 000	profilaktyka - NFOŚiGW	
MG	 	57 873	upowszechnianie krajoznawstwa i turystyki	
MKiDN	 	666 000	Program: Rozwój Inicjatyw Lokalnych	
 	 	466 000	Program: Patriotyzm jutra	
 	 	5 200 000	Program: Edukacja kulturalna i upowszechnianie kultury	
MEN	 	2 070 284	wypoczynek polonijny	
	 	1 936 178	obozy językowe	
 	 	83 289	propagowanie krajoznawstwa, turystyki w szkołach	
 	 	7 212 185	kolonie nieodpłatne dla dzieci i młodzieży z rodzin najuboższych 	
MS	 	460 106	obozy rekreacyjne dla dzieci z rodzin o niskim statusie materialnym	
 	 	76 000	półkolonie sportowo-rekreacyjne dla dzieci z terenów wiejskich	
 	 	3 723 177	sportowe obozy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej - Fundusz Rozwoju Kultury Fizycznej	
 	 	164 770	zimowe obozy sportowo-rekreacyjne	
 	38 921 673	7 754 421	program "Sportowe wakacje" - Fundusz Rozowju Kultury Fizycznej	
II. Szkolenie i doskonalenie kadr dla turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży.	
MG	 	109 584	szkolenie społecznych kadr	
 	139 584	30 000	kursy i szkolenia z zakresu turystyki dzieci i młodzieży	
III. Wsparcie dla rozwoju infrastruktury turystycznej i rekreacyjnej.	
MŚ	 	5 820 200	udostępnienie turystyczne	
 	16 350 507	10 530 307	utrzymanie innych obiektów turystycznych na terenie Lasów Panstwowych (parkingów leśnych, pól biwakowych itp.)	
IV. Zapewnienie bezpieczeństwa turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży.	
MG	 	972 700	wytyczanie, znakowanie i konserwacja szlaków turystycznych	
 	 	10 000	program edukacyjno-turystyczny Bezpieczne góry	
 	1 034 604	51 904	badanie jakości i standardu campingowej bazy noclegowej	
				
OGÓŁEM	108 294 965			

I.3. Wsparcie różnych form turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży oraz wybranych działań programowych.
I.4. Wsparcie organizacyjne i finansowe dla zwiększenia udziału wybranych grup dzieci i młodzieży w turystyce i wypoczynku.
I.5. Działalność edukacyjna wśród dzieci i młodzieży.
II. Szkolenie i doskonalenie kadr dla turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży.
III. Wsparcie dla rozwoju infrastruktury turystycznej i rekreacyjnej.
IV. Zapewnienie bezpieczeństwa turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży.

Liczba osób objętych w roku 2006 realizacją        
"Międzyresortowego programu rozwoju turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży na lata 2001-2006"	
Zadania	Liczba uczestników ogółem	Liczba dorosłych uczestniczących w programie	Liczba dzieci i młodzieży uczestniczących ogółem	
I. Upowszechnianie udziału dzieci i młodzieży w turystyce i wypoczynku	1 854 797	16 139	1 838 658	
II. Szkolenie i doskonalenie kadr dla turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży	671	671	 	
IV. Zapewnienie bezpieczeństwa turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży	218 903	45	218 858	
SUMA	2 074 371	16 855	2 057 516	

100% = 7.020.759 dzieci i młodzieży do 19 roku życia (dane GUS, stan na 31 XII 2006 r.)