Jarosław Ruszewski
Dostęp do informacji o środowisku
Wprowadzenie
W świecie współczesnym niewspółmiernie wzrasta znaczenie ochrony środowiska. Dzieje się tak, nie tylko ze względu na jego piękno i walory turystyczne, ale także z uwagi na potrzebę zapewnienia społeczeństwu odpowiednich, a więc zdrowych warunków życia. Wartości środowiska są też dobrem, z którego należy racjonalnie korzystać, tak aby je zachować dla dobra obecnych i przyszłych pokoleń. Treść Zasady 1 Deklaracji Sztokholmskiej przyjętej na zakończenie Konferencji ONZ w sprawie środowiska człowieka z 1972 r. stwierdza: „Człowiek ma podstawowe prawo do wolności, równości i odpowiednich warunków życia w środowisku o jakości pozwalającej na życie w godności i dobrobycie. Ponosi on zarazem solenną odpowiedzialność za chronienie i ulepszanie środowiska dla obecnych i przyszłych pokoleń. W związku z tym polityka popierająca lub utrwalająca apartheid, segregację rasową, dyskryminację, kolonialne i inne formy ucisku oraz obce panowanie są potępione i muszą być wyeliminowane”. 
W literaturze oceniono, że Deklaracja Sztokholmska daje wyraz przekonaniu, że odpowiednie środowisko jest warunkiem wstępnym korzystania z praw człowieka. Wielu autorów prezentuje poglądy, że od czasu Konferencji w Sztokholmie istnieje uznane na płaszczyźnie międzynarodowej prawo człowieka do środowiska. Jest ono coraz częściej zaliczane, wraz z prawem do pokoju, prawem do rozwoju, prawem do wspólnego dziedzictwa ludzkości oraz prawem do komunikowania się, do praw człowieka trzeciej generacji, znanej także jako prawa solidarności międzyludzkiej. Nie ulega wątpliwości, że międzynarodowy system praw człowieka jest w trakcie ciągłego rozwoju, a ich katalog ulega systematycznemu wzbogacaniu. Charakteryzujący ten proces socjologowie wyróżniają trzy zasadnicze etapy jego rozwoju, mówiąc o prawach obywatelskich, zapoczątkowanych już w XVIII wieku prawach politycznych, zaakceptowanych w wieku XIX oraz prawach gospodarczych i społecznych rozwiniętych dopiero w XX wieku. Natomiast w latach 70. XX wieku pojawiła się nowa kategoria praw człowieka, tj. wspomniane wyżej prawa solidarności międzyludzkiej. Odwołując się do haseł Wielkiej Francuskiej Rewolucji, można je podciągnąć pod pojęcie braterstwa (fraternité), podczas gdy prawa polityczne i obywatelskie wiążą się z pojęciem wolności (liberté), a prawa społeczne, gospodarcze i kulturalne – równości (egalité). 
Jednym z najważniejszych elementów umożliwiających społeczeństwu korzystanie z prawa do środowiska jest zagwarantowanie mu dostępu do informacji o środowisku. Zasada 10 Deklaracji z Rio de Janeiro w Sprawie Środowiska i Rozwoju głosi: „Zagadnienia środowiskowe są najlepiej rozwiązywane na właściwym poziomie z udziałem wszystkich zainteresowanych obywateli. Na poziomie narodowym każda jednostka powinna mieć zapewniony dostęp do tej informacji dotyczącej środowiska, w której posiadaniu jest władza publiczna”. Nie ulega wątpliwości, że zależność pomiędzy stanem środowiska a warunkami życia człowieka jest oczywista. Świadomość stanu środowiska pozwala na identyfikację zagrożeń zarówno dla środowiska, jak i dla człowieka. W rezultacie informacja o środowisku jest czynnikiem sprzyjającym ochronie życia i zdrowia ludzkiego. Dlatego będąc tego coraz bardziej świadomi, chcemy wiedzieć, jaki wpływ na naszą jakość życia ma np. woda, którą pijemy, powietrze, którym oddychamy, awarie przemysłowe czy decyzje władz. Zagrożenia i szkody w środowisku, nie zawsze wyraźne i bezpośrednio odczuwalne, mogą pozostać niezauważone przez ogół społeczeństwa, a ich negatywne efekty mogą odezwać się dopiero po kilku latach. I właśnie, chcąc zapobiec tego typu sytuacjom wprowadza się prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska, zarówno na szczeblu międzynarodowym, jak i w prawie wewnętrznym poszczególnych państw.
Prawo dostępu do informacji o środowisku stanowi rozwinięcie jednego z podstawowych praw człowieka, jakim jest prawo do informacji. Uregulowane jest ono w wielu aktach prawa międzynarodowego: Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950 r., Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych z 1966 r., Akcie Końcowym Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie z 1975 r. oraz w licznych dokumentach Rady Europy. Publiczny dostęp do informacji stanowi konieczny element państwa demokratycznego, który ma umożliwiać obywatelom świadome i racjonalne podejmowanie decyzji, dotyczących ich udziału w sprawowaniu władzy w państwie i wykorzystywaniu uprawnień, zapewniających im możliwość wywierania wpływu na politykę państwa. 
 Prawo dostępu do informacji o środowisku może być obecnie uznane za obowiązujący standard międzynarodowego prawa ochrony środowiska. Większość dokumentów podpisywanych w latach 90. zawiera w tej mierze stosowne postanowienia. Można tu wymienić m.in.: Konwencję Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym z 1991 r., Konwencję EKG ONZ o transgranicznych efektach wypadków przemysłowych z 1992 r., Konwencję Rady Europy o cywilnej odpowiedzialności za szkody wyrządzone działalnością niebezpieczną dla środowiska. Ukoronowaniem regulacji dostępu do informacji o środowisku jest Dyrektywa Rady 90/313/EWG z dnia 7 czerwca 1990 r. o swobodnym dostępie do informacji o środowisku, która z dniem 14 lutego 2005 r. została uchylona przez dyrektywę 2003/4/WE w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska, a dla państw regionu Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ – Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do informacji w sprawach sprawiedliwości dotyczących środowiska, podpisana w Aarhus 25 czerwca 1998 r. Problematyka ta jest obecna również w dokumentach Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD).
Dostęp do informacji o środowisku w prawie polskim
Prawo obywatela do informacji w polskim porządku prawnym po raz pierwszy zostało zapisane wprost w Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r. Do czasu jej uchwalenia, prawo obywateli do informacji było znacznie ograniczone i nie oznaczało samoistnego prawa do informowania o działalności organów publicznych. Prawo te było wyprowadzane przez orzecznictwo sądowe z proceduralnej (uregulowanej kodeksem postępowania administracyjnego) zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz ograniczonej jawności działań organów administracji. Oznaczało to jednak prawo obywatela do informacji o rozstrzyganiu spraw administracyjnych tylko tych, w których miał on interes prawny. W konsekwencji sprowadzało się więc do obowiązku informowania przez organy administracji o postępowaniu, w którym był on stroną lub uczestnikiem. Rozszerzone prawo do informowania się o działaniach organów publicznych przysługiwało określonym kategoriom osób, np. dziennikarzom, parlamentarzystom czy radnym.
Dzięki rozwiązaniom przyjętym w Konstytucji, po raz pierwszy prawo do informacji stało się wartością, która uzyskała tak szeroką i tej rangi podstawę normatywną. Poza prawem obywatela do informacji, ustawa zasadnicza proklamowała także w odrębnym uregulowaniu prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska. Pojawienie się tego zapisu jest m.in. następstwem doświadczeń nabytych po katastrofie elektrowni atomowej w Czarnobylu. Zakres regulacji ochrony środowiska w ustawie zasadniczej stał się pełniejszy niż zakres wynikający z innych konstytucji państw europejskich. 
Za podstawowe akty prawne regulujące w Polsce kwestię dostępu do informacji dotyczących środowiska uznać należy: Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej, Konwencję o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, sporządzoną w Aarhus 25 czerwca 1998 r., i ratyfikowaną przez Polskę w dniu 21 czerwca 2001 r., ustawę z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 1 października 2002 r., rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 17 czerwca 2003 r. w sprawie określenia wzoru publicznie dostępnego wykazu danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku i jego ochronie, rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 25 lutego 2003 r. w sprawie stawek opłat za udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie oraz sposobu uiszczania opłat oraz ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Analizując artykuły zawarte w Konstytucji, można zauważyć, że struktura powszechnego prawa do informacji nie jest jednolita. Dostęp do informacji uregulowany jest w czterech artykułach ustawy zasadniczej. Art. 51 ust. 2 określa granice dopuszczalnego pozyskiwania, gromadzenia i udostępniania przez władze publiczne informacji o obywatelach. Kryterium, które wskazuje Konstytucja, to niezbędność informacji o obywatelach, wynikająca z zasad demokratycznego państwa prawa. Pozostaje to w bezpośrednim związku z ochroną prawa do prywatności. Kluczową ustawą regulującą postanowienia tego artykułu jest ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. 
Art. 54 ust. 1 przyznaje każdemu wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. Z kolei art. 61 ust. 1 stwierdza, że prawem obywatela jest uzyskiwanie informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Artykuł ten precyzuje w ust. 2, że prawo do uzyskiwania informacji przyjmuje dwie główne formy: dostępu do dokumentów oraz wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku i obrazu. Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określoną w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. 
Z kolei art. 74 ust. 3 stanowi, iż każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska. Przepis ten faktycznie dotyczy szczególnego przypadku prawa ujętego już w art. 61 i stanowi sui generis gwarancję aktywnego udziału obywateli w procesach mających wpływ na stan otaczającego nas środowiska. Stwarza też podstawy do twierdzenia, że prawo do informacji o środowisku jest prawem podmiotowym. Tego rodzaju koncepcję przyjmuje się także w doktrynie.
Praw zawartych w art. 74 ust. 3 dochodzić można, zgodnie z art. 81, w granicach określonych w ustawie. Dlatego też w celu umożliwienia realizacji tego prawa oraz dla zapewnienia dostosowania prawa polskiego do Konwencji z Aarhus uchwalono ustawę z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Postanowienia tej ustawy zostały następnie przejęte przez ustawę – Prawo ochrony środowiska. 
Przepisy wymienionej ustawy oraz jej przepisy wykonawcze przetransportowały do polskiego ustawodawstwa prawo wspólnotowe. W tym wypadku dotyczyło to dwóch dyrektyw: dyrektywy 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie ocen skutków niektórych publicznych i prywatnych przedsięwzięć dla środowiska, znowelizowanej dyrektywą 97/11/EWG z dnia 3 marca 1997 r. oraz dyrektywy 90/313/EWG w sprawie swobodnego dostępu do informacji o środowisku.
Podstawowe zasady dostępu do informacji o środowisku zostały określone w Konstytucji oraz w Konwencji z Aarhus. Umowa międzynarodowa ratyfikowana za zgodą wyrażoną w formie ustawy jest bowiem źródłem prawa polskiego, a w razie kolizji ze zwykłym ustawodawstwem ma pierwszeństwo przed ustawą. Wynika z tego m.in. to, że interpretacja ustawy implementującej do ustawodawstwa krajowego umowę międzynarodową musi uwzględniać treść umowy, a w pierwszym rzędzie jej podstawowe zasady. W wypadku Konwencji z Aarhus ową „ustawą implementującą” jest Prawo ochrony środowiska.
Kluczowe dla omówienia dostępu do informacji o środowisku jest określenie pojęcia „informacji o środowisku i jego ochronie”. Ustawa p.o.ś. określa te informacje w dwojaki sposób: poprzez wyliczenie dokumentów udostępnianych poprzez system wykazów oraz poprzez ogólną definicję. I tak, art. 19 ust. 2 precyzyjnie określa pewne kategorie dokumentów, które zgodnie z art. 24 ust. 1 udostępniane są bezpłatnie do wglądu w siedzibie organu. Są to m.in.:
–	projekty niektórych polityk, strategii, planów oraz programów, jak również przyjęte w tej mierze dokumenty,
–	dokumenty określające stan środowiska oraz skutki zamierzonych bądź dokonanych wpływów na środowisko (analizy porealizacyjne, raporty oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, opracowania ekofizjograficzne, wyniki przeglądów ekologicznych, prac badawczych i studialnych z zakresu ochrony środowiska),
–	wnioski o udzielenie wskazań lokalizacyjnych autostrad (niektórych dróg ekspresowych) oraz same wskazania,
–	wnioski o wydanie decyzji wymagających przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny na środowisko, jak również decyzje w tych sprawach,
–	wnioski o wydanie decyzji oraz same decyzje w niektórych innych sprawach (np. dotyczące opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych, usuwania drzew i krzewów, gospodarki odpadami, pozwoleń wodnoprawnych na pobór wód, dotyczące uzgodnienia rekultywacji powierzchni ziemi, pozwoleń zintegrowanych),
–	niektóre informacje przedstawiane przez korzystających ze środowiska (rejestry substancji niebezpiecznych, wykazy będące podstawą ustalania opłat za korzystanie ze środowiska).
Z kolei art. 19 ust. 3 ustawy stanowi, iż „udostępnianiu, o którym mowa w ust. 1 tego artykułu podlegają także inne informacje w postaci dokumentów, danych gromadzonych w szczególności we formie pisemnej, wizualnej, fonicznej lub baz danych na innych nośnikach, dotyczące:
–	stanu elementów przyrodniczych i ich wzajemnego oddziaływania,
–	emisji oraz działań i środków wpływających lub mogących wpływać negatywnie na środowisko,
–	wpływu stanu środowiska na zdrowie i warunki życia ludzi oraz na dobra kultury,
–	działań oraz środków, w szczególności administracyjnych i ekonomicznych, mających na celu ochronę środowiska,
–	planów, programów oraz analiz finansowych związanych z podejmowaniem rozstrzygnięć istotnych dla ochrony środowiska”.
Przyjęcie takiego rozwiązania określenia informacji o środowisku i jego ochronie nie jest korzystne i rodzi wiele kłopotów interpretacyjnych. Sugeruje bowiem, że jedynie owe szczegółowe wyliczone w ustawie dokumenty podlegają ujawnieniu. Takie rozumowanie nie wydaje się być trafne. O ile katalog informacji wyliczonych enumeratywnie w art. 19 ust. 2 należy uznać za zamknięty, to poza dokumentami tam wymienionymi udostępnianiu podlegają także wszystkie inne dokumenty lub informacje dotyczące środowiska i jego ochrony, które nie są wyliczone enumeratywnie w ust. 2, a mieszczą się w ramach ogólnej definicji zawartej w ust. 3. Wyliczenie form, w jakich mogą być gromadzone informacje podlegające udostępnianiu, ma charakter przykładowy, natomiast określenie zakresu tematycznego zawartego w nich ma charakter wyczerpujący. Definicja ogólna oparta jest na definicji informacji zawartej w Konwencji z Aarhus, wedle której oznacza ona „każdą informację w pisemnej, wizualnej, słownej, elektronicznej lub jakiejkolwiek innej materialnej formie” i stanowi prawna formułę dla realizacji zobowiązania wynikającego z Konwencji. 
Podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji są organy administracji, które są w posiadaniu informacji o środowisku i jego ochronie. Obowiązkowi temu podlegają więc ministrowie, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu terenowe organy administracji rządowej, organy jednostek samorządu terytorialnego oraz inne podmioty, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do wykonywania zadań publicznych dotyczących środowiska i jego ochrony.
 Prawo do informacji przysługuje „każdemu”. Oznacza to osobę fizyczną lub prawną bez względu na obywatelstwo czy miejsce zamieszkania. Co prawda w ustawie nie została rozstrzygnięta kwestia wpływu zdolności do czynności prawnych w stosunku do możliwości korzystania z tego prawa, to jednak ograniczanie prawa do informacji o środowisku tylko do osób pełnoletnich byłoby rozwiązaniem zbyt daleko idącym i niezgodny z intencją ustawodawcy. Przesadą byłaby np. odmowa udzielenia przez konserwatora przyrody odpowiedzi na pytanie 11-letniego dziecka, który chciałby dowiedzieć się informacji na temat terminów ochronnych dla określonych gatunków zwierząt. Prawo do informacji przysługuje nie tylko obywatelom polskim, ale także cudzoziemcom, jednostkom organizacyjnym nie posiadającym osobowości prawnej, organizacjom pozarządowym oraz polskim i zagranicznym przedsiębiorcom i innym podmiotom prawnym. 
Od osoby lub podmiotu zadającego informacji nie wolno wymagać, by ta wskazała powody swego zainteresowania poprzez wskazanie celu, dla którego informacja ma być wykorzystana. Żądający informacji nie musi mieć jakiegokolwiek interesu prawnego lub faktycznego związanego z informacją lub sprawą, której ona dotyczy.
Obowiązek udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie nie ma charakteru bezwzględnego i w prawem określonych sytuacjach może zostać wyłączony. Ograniczenie w zakresie korzystania z tego prawa jest ustanowione w art. 20 ust. 1 i 2 oraz dodatkowo w art. 2 ust. 3 ustawy p.o.ś., który stanowi, że przepisy ustawy nie naruszają przepisów ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych. Udostępnieniu nie podlegają więc informacje zawarte w art. 19 ust. 2 i 3, jeśli zachodzi przynajmniej jedna z następujących przesłanek:
–	ich udostępnienie mogłoby naruszyć przepisy o ochronie informacji niejawnych,
–	ich udostępnienie mogłoby naruszyć przepisy o danych jednostkowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej,
–	informacja dotyczy spraw objętych toczącym się postępowaniem sądowym, dyscyplinarnym lub karnym, jeżeli ujawnienie informacji mogłoby zakłócić przebieg postępowania,
–	informacja dotyczy spraw będących przedmiotem praw autorskich oraz patentowych, jeżeli udostępnienie akt mogłoby naruszyć te prawa,
–	dokumenty lub dane zostały dostarczone przez osoby trzecie, jeżeli nie miały one obowiązku ich dostarczenia i złożyły zastrzeżenie o ich nieudostępnianiu,
–	chodzi o dokumenty lub dane, których ujawnienie mogłoby spowodować zagrożenie środowiska.
Z kolei w art. 20 ust. 2 i 3 wymienione są okoliczności fakultatywnego wyłączenia informacji z udostępniania. I tak, zgodnie z tym artykułem organ administracji może odmówić udostępnienia informacji, jeżeli wymagałoby to dostarczenia dokumentów lub danych będących w trakcie opracowywania bądź przeznaczonych do wewnętrznego komunikowania się, albo wniosek o udostępnienie jest w sposób oczywisty niemożliwy do zrealizowania lub sformułowany w sposób zbyt ogólny. Ponadto na uzasadniony wniosek przekazującego informację o środowisku i jego ochronie organ może wyłączyć z udostępnienia dane o wartości handlowej, w tym zwłaszcza dane technologiczne, o ile ich ujawnienie mogłoby pogorszyć jego konkurencyjną pozycję. Nie można jednak wyłączyć z udostępniania danych, mimo że zachodzą przesłanki określone w art. 20 ust. 2 pkt 2, w sytuacjach szczególnie istotnych z punktu widzenia ochrony środowiska cech tych informacji, tj. ilości i rodzajów pyłów lub gazów wprowadzanych do powietrza oraz miejsca ich wprowadzania, rodzaju i ilości wytwarzanych odpadów oraz miejsca ich wytwarzania, poziomu emitowanego hałasu, poziomu emitowanych pól elektromagnetycznych, a także stanu, składu i ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi oraz miejsca ich wprowadzania. 
Jeżeli jest możliwe oddzielenie fragmentu informacji podlegającej wyłączeniu z udostępniania z powodu wystąpienia przyczyn określonych w art. 20, organ ma obowiązek udostępnić pozostałą część informacji. 
Podsumowując powyższe, należy stwierdzić, że zasadą jest jawność informacji, a odmowa jej udostępnienia jest wyjątkiem. W rezultacie ewentualne wątpliwości związane z udostępnianiem informacji winny być interpretowane na rzecz rozwiązania stanowiącego zasadę.
Obowiązkiem organów administracji publicznej, które są właściwe w sprawach określonych w art. 19 ust. 2 jest prowadzenie wykazów danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku. Obowiązek ten spoczywa także na innych podmiotach niż wymienione organy administracji publicznej, gdy są one z mocy prawa lub na podstawie porozumień powołane do załatwiania zadań publicznych dotyczących środowiska i jego ochrony. Celem tworzenia wykazów jest zapewnienie społeczeństwu możliwości szybkiego zidentyfikowania (określenia daty i miejsca wydania, nazwy i przedmiotu dokumentu) oraz zlokalizowania (określenia miejsca gdzie się znajduje) dokumentu zawierającego informację o środowisku. Dla dokumentów określonych w art. 19 ust. 2 wykazy prowadzone są obligatoryjnie, zaś dla dokumentów określonych w art. 19 ust. 3 fakultatywnie. Właściwe organ mogą nadto zamieszczać w tych wykazach posiadane dane o innych dokumentach dotyczących środowiska (np. dotyczące wpływu środowiska na zdrowie i warunki życia ludzi). Szczegółowe zasady dotyczące prowadzenia wykazów określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 17 czerwca 2003 r. w sprawie określenia wzoru publicznie dostępnego wykazu danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku i jego ochronie. Wykaz prowadzony jest w formie kart informacyjnych według wzoru ustalonego w załączniku do rozporządzenia. Może być on także prowadzony w formie komputerowej bazy danych. 
Informacje udostępnia się na pisemny wniosek, chyba że informacja nie wymaga wyszukiwania i może zostać przekazana w formie ustnej. Wniesienie wniosku skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego, w którym powstaje stosunek administracyjno-prawny między wnioskodawcą, który z chwilą wniesienia wniosku staję się stroną, a organem administracji publicznej. Organ ma obowiązek udostępnić informację albo wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji „bez zbędnej zwłoki”, nie później jednak niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku o udostępnienie informacji. Jednakże, ze względu na stopień skomplikowania sprawy termin ten może ulec przedłużeniu do dwóch miesięcy. W tym wypadku stosuje się art. 36 k.p.a. Zgodnie z tym artykułem organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Jeżeli dane o dokumencie znajdują się w publicznym wykazie, udostępnienie następuje w dniu złożenia wniosku. 
Udostępnienie informacji następuje w formie ustnej bądź pisemnej, bądź przez fizyczne udostępnienie różnego rodzaju dokumentów, dyskietek, taśm wideo, CD, DVD i innych nośników informacji lub też przez przesłanie informacji przesyłką pocztową lub za pośrednictwem poczty elektronicznej. Organ administracji publicznej, udostępniając informacje przekazane przez osoby trzecie, ma obowiązek wskazać źródło ich pochodzenia.
Wyszukiwanie i przeglądanie w siedzibie organu dokumentów wymienionych w wykazie jest bezpłatne. Ustawa przewiduje odpłatność tylko za wyszukiwanie informacji, sporządzanie kopii dokumentów lub danych oraz przesyłanie ich kopii. Pobierane opłaty mają odzwierciedlać związane z tym uzasadnione koszty. Stawki opłat, a także współczynniki różnicujące wysokość opłat, określone zostały w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 25 lutego 2003 r. w sprawie stawek opłat za udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie oraz sposobu uiszczania opłat. I tak przykładowo, § 2 rozporządzenia stanowi, iż opłata za wyszukiwanie informacji wynosi 5 zł, jeżeli wymaga wyszukania do dziesięciu dokumentów, zaś ulega zwiększeniu o 0,5 zł za każdy kolejny dokument, jeżeli informacja wymaga wyszukania więcej niż dziesięciu dokumentów.
Odmowa udostępnienia informacji następuje zgodnie z art. 20 ust. 4 w drodze decyzji, co pozwala na instancyjną kontrolę zasadności przesłanek odmowy. Zastosowanie mają tu przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym, zgodnie z art. 127 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji przysługuje stronie (w tym wypadku wnioskodawcy) odwołanie do organu wyższego stopnia. Gdy decyzja jest wydana w pierwszej instancji przez ministra nie można się odwołać, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do tego wniosku odpowiednio stosuje się przepisy dotyczące odwołań. Decyzje o odmowie udostępniania informacji podlegają także zaskarżeniu do  na zasadach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dalszych rozwiązań zapewniających dostęp do informacji o środowisku można upatrywać w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, która zapewnia każdemu dostęp do: uzyskania informacji publicznej, wglądu do dokumentów urzędowych, dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z wyborów, uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych.
Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz także inne podmioty wykonujące zadania publiczne, szczegółowo określone w art. 4 ust. 1. Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w przypadkach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz w przypadku innych ustawowo chronionych tajemnic, a także ze względu na prywatność osób fizycznych i tajemnicę przedsiębiorcy. 
Udostępnienie informacji następuje w drodze:
–	ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej,
–	udostępniania na wniosek,
–	wyłożenia lub wywieszenia w miejscach ogólnie dostępnych,
–	wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów i udostępnienia materiałów dokumentujących te posiedzenia. 
Na tle styku tej ustawy oraz ustawy p.o.ś. tworzy się wiele niejasności i wątpliwości interpretacyjnych, wynikających z tego, iż te dwie ustawy starają się kompleksowo regulować kwestie zasad i trybu postępowania w odniesieniu do dostępu do informacji. Istnieje co prawda norma kolizyjna zawarta w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którą przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb informacji będących informacjami publicznymi, jednak nie oznacza to, iż przepisy tej ustawy nie stosuje się do informacji o środowisku i jego ochronie. Stanowią one w pewnym zakresie uzupełnienie i rozwinięcie przepisów dotyczących dostępu do informacji zawartych w ustawie p.o.ś.
Podsumowanie