Jacek Izydorczyk, Paweł Wiliński
Pozycja i zakres uprawnień Prokuratora Międzynarodowego Trybunału Karnego
1. Statut Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) wszedł w życie w dniu 1 lipca 2002 roku, zaś oficjalną działalność Trybunał rozpoczął z dniem 11 marca 2003 roku. W czerwcu i lipcu 2004 roku rozpoczęto postępowania dotyczące zbrodni popełnionych w Kongo i Ugandzie. Jest to więc właściwy moment, by zwrócić uwagę nie tylko na zagadnienia podstawowe, takie jak istota, zakres jurysdykcji Trybunału, ale także te praktyczne – m.in. dotyczące pozycji i zakresu uprawnień Prokuratora MTK.

2. Prokurator jako organ i strona w postępowaniu przed MTK. Prokurator MTK jest jednym z najważniejszych organów Trybunału. Decyduje o tym nie tylko jego pozycja ustrojowa, ale także zakres przyznanych kompetencji i zadań do jakich został powołany. Jak wskazano jest on organem, ale i stroną postępowania przed MTK, powołanym do ścigania sprawców zbrodni objętych kognicją tego Trybunału (ludobójstwo, zbrodnie przeciwko ludzkości, zbrodnie wojenne oraz zbrodnia agresji – art. 5 ust. 1 Statutu Rzymskiego).
Urząd Prokuratora (the Office of the Prosecutor), wyposażony jest w szeroki zakres niezależności i uprawnień, organizacyjnie włączony w ramy MTK, jednakże niezależny w swych działaniach i niezawisły w decyzjach. Do zadań Urzędu Prokuratora należy przede wszystkim przyjmowanie zawiadomień i innych informacji o zbrodniach podlegających jurysdykcji Trybunału, ich badanie oraz prowadzenie postępowania przygotowawczego (art. 42 ust. 1 zd. 1. Statutu MTK). 
Na czele Urzędu stoi Prokurator MTK (aktualnie urząd ten sprawuje Luis Moreno-Ocampo). Prokurator MTK w zakresie kierowania i sprawowania funkcji administracyjnych w ramach urzędu posiada pełnię władzy i jest niezależny od innych organów MTK. W wypełnianiu nałożonych na Prokuratora zadań wspiera go jeden lub dwóch Wiceprokuratorów, wybranych tak jak on z listy wskazanych przez niego osób. Prokurator MTK i Wiceprokuratorzy nie mogą być obywatelami tego samego kraju, sprawują swój urząd w pełnym wymiarze czasu, wiąże ich zakaz podejmowania jakiejkolwiek działalności zawodowej oraz każdej podważającej zaufanie do ich niezależności, podlegają również procedurze wyłączenia od działania w sprawie, w której uprzednio brali udział w jakimkolwiek charakterze (art. 42 ust. 2 i ust. 5–8 Statutu MTK). Urząd Prokuratora składa się z Członków Urzędu, powoływanych przez Prokuratora i jemu wyłącznie podległych, powoływać może ponadto w charakterze doradców osoby posiadające wiedze prawniczą w specjalistycznych dziedzinach, zgodnie ze specyfiką prowadzonych postępowań. 
Prokurator, Wiceprokuratorzy i Sekretarz korzystają z takich samych przywilejów i immunitetów, jakie przysługują szefom przedstawicielstw dyplomatycznych. Zgodnie z art. 48 ust. 2 Statutu MTK obejmują one swoim zakresem wyłącznie czynności pełnione podczas i w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych na rzecz Trybunału. Przywileje te rozciągają się także na zakaz ścigania i prowadzenia postępowania przeciwko nim po zakończeniu kadencji. Zastępca Sekretarza, pracownicy Urzędu Prokuratorskiego i Sekretariatu korzystają z przywilejów i immunitetów określonych w umowie o przywilejach i immunitetach Trybunału. 

3. Prokurator MTK w postępowaniu przygotowawczym. Najwięcej przepisów w Statucie MTK odnoszących się do Prokuratora zawarto – co oczywiste – w części regulującej postępowanie przygotowawcze. Jest on organem prowadzącym to postępowanie. Do jego obowiązków (art. 54 Statutu MTK) należy gromadzenie wszelkich informacji i dowodów mających znaczenie w sprawie oraz dokonywanie ich oceny, wzywanie i przesłuchiwanie podejrzanych, świadków i pokrzywdzonych, współpraca z państwami i organizacjami międzynarodowymi w ramach tego postępowania, składanie wniosków w przedmiocie nakazów aresztowania, wnoszenie oskarżenia, bądź też odmowy jego wniesienia, współpraca z Izbą Przygotowawczą i wykonywanie czynności śledczych zleconych przez tę Izbę. 
Ponadto Prokurator MTK ma obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na kwestię odpowiedzialności karnej podejrzanego. Prokurator ma także obowiązek podejmowania czynności zapewniających skuteczność postępowaniu przygotowawczemu. Co oczywiste, Prokurator w swoim działaniu związany jest zasadą obiektywizmu i ma obowiązek uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść podejrzanego (oskarżonego). Ma obowiązek szanować uzasadnione interesy pokrzywdzonych i świadków, przestrzegać praw uczestników postępowania wynikających ze Statutu MTK. Co istotne, Prokurator MTK może prowadzić postępowanie przygotowawcze, bądź niektóre jego czynności na terytorium państwa – strony Statutu MTK (art. 54 ust. 2 Statutu). 
Prokurator MTK ma oczywiście ważne uprawnienia co do samego wszczęcia postępowania przed Trybunałem. Statut Rzymski przewiduje (art. 13) trzy sytuacje powodujące wszczęcie postępowania: po pierwsze, gdy dane państwo przedstawi Prokuratorowi sytuację, wskazującą na popełnienie jednej (lub więcej zbrodni) objętej jurysdykcją MTK; 2) po wtóre, gdy sytuację taką wskaże Prokuratorowi MTK Rada Bezpieczeństwa ONZ, działająca na podstawie Rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych; bądź 3) po trzecie, gdy Prokurator MTK dokona wszczęcia postępowania przygotowawczego w trybie art. 15 Statutu. 
Oczywistą podstawą wszczęcia postępowania przygotowawczego jest istnienie uzasadnionej podstawy do prowadzenia postępowania. Celem jest zaś zbadanie, czy istnieje podstawa do przedstawienia zarzutu popełnienia zbrodni objętych jurysdykcją MTK konkretnej osobie.
Prokurator MTK zobowiązany jest badać wiarygodność otrzymanych w trybie art. 13 i 14 Statutu informacji o dokonaniu zbrodni objętych ściganiem przez MTK. Może w tym celu żądać dodatkowych informacji od państw, Organizacji Narodów Zjednoczonych, organizacji międzynarodowych, innych źródeł, zapoznawać się z zeznaniami pisemnymi lub ustnymi w siedzibie MTK. 
W konsekwencji Prokurator MTK odmawia wszczęcia postępowania przygotowawczego, jeśli: uzna zgromadzone informacje za nie dające rozsądnych podstaw do prowadzenia postępowania, uzna niedopuszczalność sprawy na gruncie art. 17 Statutu (tzw. przesłanki dopuszczalności) lub jeśli mimo wagi zbrodni i uwzględnienia interesów pokrzywdzonych stwierdzi, że postępowanie przygotowawcze nie służyłoby interesom wymiaru sprawiedliwości. Jednakże jeżeli podstawą decyzji Prokuratora MTK jest wyłącznie ta ostatnia przesłanka, Prokurator o swej decyzji zawiadamia Izbę Przygotowawczą. Na decyzję Prokuratora o odmowie wszczęcia postępowania, zawiadamiającym o popełnieniu zbrodni: tj. właściwemu państwu lub Radzie Bezpieczeństwa ONZ przysługuje środek w postaci wniosku do Izby Przygotowawczej o zbadanie zasadności takiej decyzji. Izba może nakazać Prokuratorowi ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto Izba Przygotowawcza może z własnej inicjatywy zbadać zasadność decyzji o odmowie wszczęcia postępowania, jeżeli jej podstawą była wspomniana już kontrowersyjna podstawa, tj., że mimo wagi zbrodni i uwzględnienia interesów pokrzywdzonych postępowanie przygotowawcze nie służyłoby interesom wymiaru sprawiedliwości. W takiej sytuacji decyzja Prokuratora MTK staje się ostateczna dopiero po jej zatwierdzeniu przez Izbę Przygotowawczą. Prokurator może ponadto w każdym czasie zmienić decyzję w tym zakresie w oparciu o nowe fakty lub dowody (art. 53 ust. 4 Statutu).
Jeżeli Prokurator MTK, na podstawie oceny uzyskanych informacji, stwierdza istnienie uzasadnionej podstawy do prowadzenia postępowania, składa wniosek do Izby Przygotowawczej o upoważnienie do wszczęcia postępowania przygotowawczego w trybie art. 15 ust. 4 w zw. z art. 53 ust. 1. Statutu (a raczej prowadzenia – authorization of an investigation – art. 15 ust. 3). Izba udziela upoważnienia do prowadzenia postępowania, jeśli na podstawie przedstawionych materiałów uzna zasadność wniosku. Upoważnienie to może dotyczyć całości, bądź też części przedstawionych zarzutów, nie przesądza ono oczywiście o kierunku późniejszego rozstrzygnięcia MTK, ani nie wiąże Trybunału w zakresie orzekania o jurysdykcji i dopuszczalności sprawy. Orzeczenie Izby Przygotowawczej o upoważnieniu do prowadzenia postępowania przygotowawczego nie podlega zaskarżeniu. Z kolei odmowa udzielenia upoważnienia oznacza, że złożenie nowego wniosku w tym zakresie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy oparte będzie o nowe, nieznane wcześniej fakty lub dowody. 
O wszczęciu postępowania przygotowawczego (bądź o istnieniu podstaw do wszczęcia w warunkach art. 13a Statutu) Prokurator MTK powiadamia wszystkie Państwa Strony oraz państwa, które powinny sprawować jurysdykcję w stosunku do zbrodni objętych postępowaniem (art. 18 ust. 1 Statutu). Co ważne, może to nastąpić w sposób poufny.
Warto pamiętać i o tym, że zainteresowane państwo ma prawo w terminie miesiąca od otrzymania zawiadomienia poinformować MTK o prowadzonym na jego terytorium postępowaniu przygotowawczym przeciwko tym samym osobom (obywatelom lub innym osobom objętym jego jurysdykcją) o czyny, które mogą stanowić zbrodnie podlegające jurysdykcji MTK i wystąpić o odstąpienie postępowania sądowi tego państwa. Wniosek wraz z uzasadnieniem dotyczącym prowadzonego przez siebie postępowania składany jest na piśmie. Prokurator ma wówczas obowiązek odstąpić temu państwu prowadzenie postępowania, chyba że Izba Przygotowawcza na wniosek Prokuratora upoważni go do prowadzenia postępowania (art. 18 ust. 2 Statutu). Prokurator informuje zainteresowane państwo o złożeniu pisemnego wniosku wraz z uzasadnieniem. Izba Przygotowawcza podejmuje decyzję o formie rozstrzygnięcia kwestii odstąpienia postępowania, w szczególności może w tej sprawie odbyć posiedzenie. Od orzeczenia wydanego w tej sprawie przez Izbę Przygotowawczą przysługuje stronom odwołanie do Izby Odwoławczej, które może być rozpoznane w trybie przyspieszonym (art. 18 ust. 4 Statutu). 
Prokurator MTK, gdy odstąpił konkretnemu państwu prawo prowadzenia postępowania przygotowawczego, może żądać od takiego państwa okresowych informacji na temat postępów postępowania, ma też obowiązek zbadać zasadność odstąpienia po upływie 6 miesięcy lub w razie istotnej zmiany okoliczności. Jeśli stwierdzi brak woli lub możliwości rzeczywistego prowadzenia postępowania przez to państwo, może złożyć na tej podstawie wniosek do Izby Przygotowawczej o upoważnienie do prowadzenia postępowania. 
Prokurator MTK nie ma z kolei prawa do stosowania aresztowania (wskazywano już powyżej, że może jedynie o nie wnioskować). Nakaz aresztowania (art. 58 Statutu) wydaje Izba Przygotowawcza na wniosek Prokuratora MTK po wszczęciu postępowania przygotowawczego. Aresztowanie podejrzanego jest oparte w zasadzie o funkcje procesowe tego środka, tj. w celu zabezpieczenia osoby oskarżonego dla toczącego się przeciwko niemu postępowania, a dopuszczalne, jeśli istnieją tzw. „rozsądne podstawy” do przyjęcia, że osoba ta popełniła zbrodnię objętą jurysdykcją MTK (tzw. podstawa ogólna) i jest to konieczne w celu (tzw. podstawy szczególne): zapewnienia jej osobistego stawiennictwa na rozprawie; zapewnienia, że osoba ta nie będzie utrudniała ani zagrażała postępowaniu przygotowawczemu lub rozprawie lub uniemożliwienia tej osobie kontynuowania tej samej lub powiązanej z nią zbrodni podlegającej jurysdykcji MTK, mającej źródło w tych samych okolicznościach.
Jeżeli w wyniku przeprowadzonego postępowania i w świetle zgromadzonych dowodów Prokurator uzna, że nie istnieje podstawa do wniesienia oskarżenia, tj. a) brak dostatecznych prawnych, bądź faktycznych podstaw do wydania nakazów aresztowań lub wezwań (o których mowa w art. 58) lub b) sprawa jest niedopuszczalna na podstawie art. 17 lub c) oskarżenie nie leży w interesie wymiaru sprawiedliwości (tzn. uwzględniając wszystkie okoliczności, w tym wagę zbrodni, interesy pokrzywdzonych, wiek i stan zdrowia podejrzanego oraz jego role w popełnieniu zbrodni), zawiadamia Izbę Przygotowawczą i podmiot zawiadamiający o popełnieniu zbrodni o odstąpieniu od wniesienia oskarżenia (dane państwo albo Radę Bezpieczeństwa – art. 53 ust. 2 Statutu). Od decyzji o odmowie wniesienia oskarżenia, odpowiednio państwu zawiadamiającemu i Radzie Bezpieczeństwa ONZ przysługuje odwołanie do Izby Przygotowawczej (tzw. wniosek o zbadanie zasadności decyzji). Izba Przygotowawcza po rozpoznaniu wniosku może zwrócić się do Prokuratora o zbadanie jego decyzji, Prokurator jest wówczas zobowiązany ponownie to rozważyć i poinformować o ostatecznej decyzji.
Jeżeli zgromadzony materiał procesowy uzasadnia wniesienie oskarżenia, a spełnione zostały również przesłanki określone w art. 60 Statutu (dostarczono do MTK podejrzanego, bądź osoba ta stawiła się dobrowolnie lub wskutek wezwania), Prokurator zwraca się do Izby Przygotowawczej o zatwierdzenie zarzutów oskarżenia (jest to szczególna instytucja – tzw. postępowanie przejściowe, zastępujące w pewnym sensie znane naszemu prawu czynności związane ze sporządzeniem i wniesieniem do sądu aktu oskarżenia oraz wstępną kontrolą oskarżenia).
Izba Przygotowawcza niezwłocznie po stawieniu się przed nią podejrzanego wyznacza termin posiedzenia zatwierdzającego zarzuty oraz podejmuje wszelkie niezbędne decyzje i działania mające na celu umożliwienie stronom zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie dowodami. Prokurator MTK nie później niż na 30 dni przed datą posiedzenia zatwierdzającego zarzuty ma obowiązek dostarczyć Izbie Przygotowawczej i podejrzanemu szczegółowy opis zarzutów wraz z listą dowodów, jakie zamierza przedstawić podczas tego posiedzenia. Zmiana zarzutów oraz wskazanie nowych dowodów zarówno przez Prokuratora, jak i wskazanie dowodów przez podejrzanego możliwe jest nie później niż na 15 dni przed wyznaczoną datą. Wnioski formalne dotyczące kwestii faktycznych lub zagadnień prawnych (np. zarzut wyłączenia odpowiedzialności karnej, sprzeciw wobec jurysdykcji) mogą być składane nie później niż na trzy dni przed ową datą.
W posiedzeniu zatwierdzającym zarzuty uczestniczyć mogą Prokurator MTK, podejrzany i jego obrońca. Postępowanie w zakresie zatwierdzenia zarzutów jest postępowaniem kontradyktoryjnym. Prokurator ma obowiązek przedstawić dowody (Statut stanowi o co najmniej „dostatecznych” dowodach) uzasadniające oskarżenie, może jednak powoływać się na dowody z dokumentów lub streszczeń z dokumentów i nie musi wzywać świadków, którzy będą zeznawać na rozprawie (art. 61 ust. 5 Statutu). Podejrzany w czasie posiedzenie może się oczywiście bronić. Izba Przygotowawcza odrzuca zarzuty, bądź zatwierdza je, jeśli stwierdzi istnienie dostatecznych dowodów przyjęcia „uzasadnionego podejrzenia sprawstwa”. Może również odroczyć posiedzenie w celu dostarczenia przez Prokuratora MTK dalszych dowodów lub dalszego prowadzenia postępowania przygotowawczego, bądź też zmiany zarzutów. W razie odmowy zatwierdzenia zarzutów ponowny wniosek o zatwierdzenie może być wniesiony jedynie w oparciu o dodatkowe dowody wskazujące na jego zasadność (art. 61 ust. 8 Statutu).
Po zatwierdzeniu zarzutów Izba Przygotowawcza, działając na podstawie art. 61 ust. 11 Statutu, przekazuje postępowanie za pośrednictwem Prezydium, powołanej przez ten organ do prowadzenia sprawy, Izbie Orzekającej. 

4. Prokurator MTK w postępowaniu głównym. Już na wstępie wypada zauważyć, iż regulacja Statutu MTK odnośnie roli Prokuratora w kolejnych stadiach postępowania nie jest zbyt obszerna. 
Rozprawa odbywa się co do zasady w siedzibie MTK (Haga, Holandia), a poza nią, jeśli tak postanowiono z „ważnych powodów”. Wskazywano już wcześniej, że Prokurator jest zobowiązany przed rozprawą do przekazania nazwisk świadków, których chce powołać oraz protokoły ich uprzednich zeznań (umożliwia też obronie zapoznanie się z zgromadzonym materiałem dowodowym, który oskarżenie ma zamiar wykorzystać w przewodzie sądowym). 
Obowiązuje tutaj zasada jawności, jednak niektóre czynności procesowe na rozprawie mogą być jednak przeprowadzone z jej wyłączeniem, jeśli przemawia za tym wzgląd na ochronę pokrzywdzonych i świadków oraz konieczność ochrony tajnych lub poufnych informacji stanowiących dowód. 
Rozprawa rozpoczyna się od odczytania przez członka Izby Orzekającej zarzutów oskarżenia wniesionych przez Prokuratora i zatwierdzonych przez Izbę Przygotowawczą (art. 64 ust. 8a). Po upewnieniu się, że oskarżony rozumie treść zarzutów, Izba Orzekająca umożliwia mu wypowiedzenie się co zarzucanego mu sprawstwa i winy. 
Postępowanie jest kontradyktoryjne i w myśl art. 63 ust. 1 Statutu, zasadą jest udział oskarżonego w rozprawie. Tylko w wyjątkowych wypadkach dopuszczalne jest czasowe usunięcie go z sali rozpraw, przy zapewnieniu jednak możliwości obserwowania rozprawy i porozumiewania się z obrońcą. Oczywiście to Prokurator MTK jest zobligowany do udowodnienia sprawstwa i winy oskarżonego (art. 66 ust. 2 Statutu), na nim więc spoczywa ciężar dowodu. To Prokurator także rozpoczyna postępowanie dowodowe na rozprawie, wyjaśniając istotę stawianych oskarżonemu zarzutów oraz przedstawia dowody oskarżenia. 
Po zakończeniu postępowania dowodowego Prokurator MTK wygłasza końcowe przemówienie (closing statement) w ramach głosów stron, podsumowując przeprowadzone dowody i formułując ostateczne wnioski i żądania co do kary. Wyrok jest – co oczywiste – ogłaszany publicznie (art. 76 ust. 4 Statutu).

5. Prokurator MTK w postępowaniu odwoławczym. Część VIII Statutu Rzymskiego dotyczy procedur odwoławczej oraz wznowieniowej, a jej uzupełnieniem jest dość obszerny Rozdział 8. Reguł Procesowych i Dowodowych (R. 149–161). 
Przepisy art. 81–82 Statutu określają warunki odwołania od wyroku uniewinniającego lub skazującego lub od samej kary oraz od innych decyzji. Pierwszy przepis zastrzega, że wyrok wydany na podstawie art. 74 Statutu może zostać zaskarżone zgodnie z Regułami Procesowymi i Dowodowymi przez Prokuratora MTK oraz skazanego na podstawie: 1) obrazy przepisów postępowania, 2) błędu w ustaleniach faktycznych oraz 3) obrazy przepisów prawa. Ponadto na korzyść skazanego on sam, jak i Prokurator MTK w jego imieniu, mogą skorzystać z dodatkowej podstawy odwoławczej, którą jest wykazanie istnienia „jakiejkolwiek innej okoliczności naruszającej rzetelność i wiarygodność postępowania lub orzeczenia”. Ponadto orzeczona kara może zostać zaskarżone zgodnie z Regułami Procesowymi i Dowodowymi przez Prokuratora MTK lub skazanego ze względu na jej niewspółmierność. Jak więc widać Prokurator MTK ma interes prawny w sprawiedliwym rozstrzygnięciu.
Przy rozpatrywaniu odwołania co do kary, jeśli MTK stwierdzi, że zachodzą podstawy do uchylenia orzeczenia skazującego w całości lub w części, może wezwać Prokuratora i skazanego do przedstawienia przyczyn odwoławczych oraz wydać orzeczenie w kwestii skazania zgodnie z art. 83 Statutu. Przebieg procedury odwoławczej reguluje wspomniany art. 83 Statutu. Także i wyrok odwoławczy – co oczywiste – ogłaszany jest publicznie (art. 83 ust. 4 Statutu).

6. Prokurator MTK w postępowaniu wznowieniowym. Wznowienia postępowania dotyczy art. 84 Statutu Rzymskiego. Uprawniony do zainicjowania tej procedury jest także Prokurator MTK działający na korzyść skazanego (ponadto skazany, a w razie jego śmierci, jego małżonek, dzieci, rodzice lub „jakakolwiek osoba żyjąca w chwili śmierci oskarżonego, która otrzymała od oskarżonego wyraźne, pisemne polecenie złożenia takiej skargi”). 
Prokurator MTK może się zwrócić się do Izby Odwoławczej o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem skazującym lub wymierzającym karę w oparciu o następujące trzy podstawy wymienione w art. 84 ust. 1 pkt. a–c Statutu:
–	po pierwsze, gdy ujawniono nowy dowód, który nie był dostępny w czasie rozprawy, a jego braku wówczas nie można przypisać w całości ani w części wnioskodawcy, a dowód ten jest przy tym na tyle istotny, że gdyby przeprowadzono go na poprzedniej rozprawie, to prawdopodobnie spowodowałby wydanie odmiennego wyroku; 
–	po wtóre, wyszło na jaw, że dowody o zasadniczym znaczeniu na rozprawie, od których uzależnione było skazanie, były nieprawdziwe; oraz 
–	po trzecie, jeden (lub kilku sędziów), którzy brali udział w wydaniu orzeczenia skazującego lub w zatwierdzaniu zarzutów oskarżenia, dopuściło się w tej sprawie rażącego zaniedbania lub rażącego naruszenia obowiązków na tyle poważnego, że uzasadniało ono usunięcie tego sędziego lub tych sędziów ze stanowiska na podstawie nadzwyczajnej procedury określonej w art. 46 Statutu.
Jeśli po rozpoznaniu wniosku w tej sprawie Izba Odwoławcza dochodzi do przekonania że wniosek o wznowienie postępowania jest bezpodstawny – odrzuca go. W przypadku przyznania racji wnioskodawcy Izba Odwoławcza może ponownie zwołać poprzednio orzekającą Izbę Orzekającą, bądź powołać nową Izbę Orzekającą; lub też uznać swoją właściwość w danej sprawie, w celu ustalenia, po wysłuchaniu stron w sposób przewidziany w Regułach Procesowych i Dowodowych, czy wyrok wymaga zmiany. 

7. Na zakończenie – niniejszego zaledwie zarysu problematyki związanej z pozycją i zakresem uprawnień Prokuratora MTK – należy zauważyć, iż jest to bez wątpienia podmiot (przede wszystkim organ, ale i strona) o ogromnych kompetencjach. Fakt ten nie może dziwić, jeśli weźmie się pod uwagę szczególną konstrukcję Międzynarodowego Trybunału Karnego, jak i cele dla których ustanowiono ten Trybunał. Tym większa więc odpowiedzialność spoczywa na Prokuratorze MTK i należy żywić nadzieję, że będzie on w sposób prawidłowy i skuteczny wypełniał swoją rolę.