Zalecenie  CM/Rec(2007)3  Komitetu Ministrów dla państw członkowskich w sprawie misji mediów publicznych w społeczeństwie informacyjnym

(Przyjęte przez Komitet Ministrów w dniu 31 stycznia 2007 roku na 985 posiedzeniu Zastępców Ministrów)

Komitet Ministrów, zgodnie z postanowieniami Artykułu 15.b Statutu Rady Europy,

Stwierdzając, że celem Rady Europy jest osiągnięcie większej jedności pomiędzy jej państwami członkowskimi dla ochrony i realizacji idei i zasad, które są ich wspólnym dziedzictwem;

Przypominając zaangażowanie państw członkowskich na rzecz podstawowego prawa do swobody wypowiedzi i informacji, zagwarantowanego w Artykule 10 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności;

Przypominając, jakie znaczenie dla demokratycznych społeczeństw ma różnorodność niezależnych i autonomicznych mediów, zdolnych do przedstawiania różnych idei i opinii, oraz, że te nowe techniki i usługi informacyjne i komunikacyjne muszą być efektywnie wykorzystywane dla rozszerzania zasięgu swobody wypowiedzi, zgodnie z Deklaracją w sprawie swobody wypowiedzi i informacji (kwiecień 1982 );

Mając na uwadze Uchwałę nr 1 o przyszłości nadawców publicznych, przyjętą na IV  Europejskiej Konferencji Ministerialnej na temat polityki w dziedzinie mediów masowych (Praga, grudzień 1994);

Przypominając swoje Zalecenie nr R(96) 10 w sprawie gwarancji niezależności nadawców publicznych i Zalecenie Rec(2003)9 w sprawie środków promowania demokratycznej i społecznej roli radiofonii i telewizji cyfrowej, jak również swoją  Deklarację w sprawie gwarancji niezależności nadawców publicznych w państwach członkowskich (wrzesień 2006);

Przypominając Zalecenie 1641 (2004) Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy w sprawie nadawców publicznych, wzywające do przyjęcia kluczowego nowego dokumentu  określającego politykę wobec nadawców publicznych z uwzględnieniem najnowszych technologii, jak również raport o nadawcach publicznych Komisji Kultury, Nauki i Edukacji Zgromadzenia Parlamentarnego  (Doc. 10029, styczeń 2004), stwierdzający potrzebę ewolucji i modernizacji tego sektora oraz pozytywną odpowiedź Komitetu Ministrów na to Zalecenie;

Mając na uwadze dokumenty polityczne, przyjęte przez VII Europejską Konferencję Ministerialną na temat polityki w dziedzinie mediów masowych (Kijów, marzec 2005) a zwłaszcza określone w Programie Działania (Action Plan) zadanie zbadania w jaki sposób misja mediów publicznych powinna być rozwijana i przystosowywana przez państwa członkowskie do nowego środowiska  cyfrowego;

Przypominając Konwencję UNESCO o ochronie i promowaniu różnorodności wypowiedzi kulturowych (październik 2005), która przywiązuje duże znaczenie między innymi do podejmowania działań  mających na celu zwiększenia różnorodności mediów, także poprzez media publiczne;

Mając świadomość konieczności zabezpieczania podstawowych wartości interesu publicznego w społeczeństwie informacyjnym, takich jak swoboda wypowiedzi i dostępu do informacji, pluralizm mediów, różnorodność kulturowa oraz ochrona małoletnich i ochrona  godności ludzkiej, zgodnie ze standardami i normami Rady Europy;

Podkreślając szczególną rolę nadawców publicznych, polegającą na promowaniu wartości społeczeństw demokratycznych, w szczególności respektowania praw człowieka oraz pluralizmu kulturalnego i politycznego; z uwagi na ich cel, jakim jest oferowanie szerokiego zakresu programów i usług dla wszystkich grup społeczeństwa, promocja spójności społecznej, różnorodności kulturowej i pluralistycznej komunikacji, dostępnej dla każdego;

Mając na uwadze fakt, że wskutek rosnącej konkurencji na rynku mediów wielu nadawców komercyjnych ma coraz większe trudności w utrzymywaniu publicznej wartości ich programów, zwłaszcza w usługach ogólnodostępnych;

Mając świadomość tego, jakie rozległe skutki dla państw i ich systemów medialnych ma globalizacja i międzynarodowa integracja, jak również rosnąca pozioma i pionowa koncentracja mediów prywatnych na poziomie krajowym i   międzynarodowym;

Stwierdzając, że w społeczeństwie informacyjnym publiczność, a zwłaszcza młodsze pokolenie, coraz częściej korzysta z nowych usług komunikacyjnych, ze względu na ich zawartość i tworzone przez nie możliwości komunikowania się – kosztem mediów tradycyjnych;

W przekonaniu, że misja publiczna jest jeszcze bardziej ważna w społeczeństwie informacyjnym niż wcześniej i może być realizowana przez organizacje publiczne za pośrednictwem różnych platform i oferowanie różnych usług, co skutkuje powstaniem mediów publicznych, które, dla celów tego Zalecenia, nie obejmują mediów drukowanych.

Uznając dalszą pełną prawomocność i szczególne cele mediów publicznych w społeczeństwie informacyjnym;

W przekonaniu, że wspólny interes wymaga, aby media publiczne miały zapewnione – choć  należy pamiętać o wymogach rynku i ochronie konkurencji - odpowiednie fundusze dla pełnienia powierzonej im misji ;

Uznając prawo państw członkowskich do określania misji poszczególnych organizacji mediów publicznych, odpowiednio do sytuacji w tych krajach;  

Uznając, że w każdym państwie członkowskim mogą występować różnice w obowiązkach  misyjnych  poszczególnych mediów publicznych i że obowiązki te nie muszą obejmować wszystkich  zadań określonych w niniejszym Zaleceniu; 

Zaleca, aby rządy państw członkowskich:

i.	zagwarantowały fundamentalną rolę mediów publicznych w nowym środowisku cyfrowym, wyraźnie określiły ich zadania i umożliwiły im wykorzystywanie nowych środków technicznych, aby  mogły lepiej pełnić swą misję i przystosować się do szybkich zmian zachodzących w pejzażu medialnym i technologicznym, jak również do zmieniających się zachowań widzów i słuchaczy oraz oczekiwań odbiorców;

ii.	wprowadziły do swego ustawodawstwa/regulacji, tam gdzie nie zostało to dotychczas zrobione, przepisy dotyczące misji mediów publicznych, odnoszące się w szczególności do nowych usług komunikacyjnych, dla umożliwienia mediom publicznym pełnego wykorzystania ich potencjału, a zwłaszcza do promowania szerszego, uczestnictwa demokratycznego, społecznego i kulturalnego, między innymi poprzez, stosowanie nowych technologii interaktywnych;

iii.	zagwarantowały mediom publicznym, poprzez zabezpieczenie odpowiedniego finansowania i ram instytucjonalnych, warunki niezbędne do pełnienia w sposób przejrzysty i odpowiedzialny, funkcji powierzonej im przez państwa członkowskie w nowym środowisku cyfrowym, 

iv.	zapewniły mediom publicznym możliwość skutecznego reagowania na wyzwania   społeczeństwa informacyjnego, przy równoczesnym respektowaniu dualnej, publiczno-prywatnej struktury europejskiego pejzażu elektronicznych mediów i uwzględnianiu  spraw rynku i konkurencji;

v.	zapewniły powszechny dostęp do mediów publicznych wszystkim jednostkom i grupom społecznym, w tym mniejszościom i osobom niepełnosprawnym oraz upośledzonym, wykorzystując do tego różne środki techniczne;

vi.	szeroko rozpowszechniały niniejsze Zalecenie, a w szczególności kierowały uwagę władz publicznych, mediów publicznych, grup zawodowych i szerokiej publiczności na przedstawione poniżej zasady przewodnie i zapewniały warunki, konieczne dla wprowadzenia  tych zasad w życie.     

Zasady przewodnie dotyczące misji mediów publicznych w społeczeństwie informacyjnym

I. Misja publiczna:  zachowanie kluczowych elementów

1.	Państwa członkowskie są właściwe do określania i  przydzielania zadań misji publicznej jednej lub kilku organizacjom medialnym, w sektorze publicznym i/lub prywatnym, zachowując kluczowe elementy, leżące u podstaw tradycyjnej misji publicznej,   i dostosowując ją równocześnie do nowych  okoliczności. Misja ta powinna być realizowana przy użyciu najnowszych technologii, właściwych dla tych celów. Odniesienia do tych elementów czynione były wielokrotnie w dokumentach Rady Europy, które określały nadawców publicznych jako, między innymi:
a.	punkt odniesienia dla wszystkich członków społeczeństwa, oferujący powszechny dostęp do programu;

b.	czynnik działający na rzecz spójności społecznej i integracji wszystkich jednostek, grup i środowisk;

c.	źródło bezstronnej i niezależnej informacji i publicystyki, jak również innowacyjnej i różnorodnej zawartości, zgodnej z wysokimi standardami etycznymi i jakościowymi;

d.	forum dla pluralistycznej debaty  publicznej i narzędzie promocji szerszego uczestnictwa jednostek w systemie demokratycznym;

e.	podmiot, aktywnie uczestniczący w kreowaniu i produkcji  zawartości audiowizualnej, działający na rzecz wyższej oceny i szerzenia różnorodnego, narodowego i europejskiego, dziedzictwa kulturowego.

2.	W społeczeństwie informacyjnym, opartym w znacznym stopniu na technologiach cyfrowych, gdzie różnorodność środków dystrybucji zawartości  wykracza poza granice tradycyjnej radiofonii i telewizji, państwa członkowskie powinny zapewnić możliwość    rozszerzenia misji publicznej, aby obejmowała ona dostarczanie odpowiedniej zawartości także za pośrednictwem nowych platform komunikacyjnych. 

II. Przystosowanie misji publicznej do społeczeństwa informacyjnego

a.	Punkt odniesienia dla wszystkich członków społeczeństwa, z  możliwością powszechnego dostępu
     
3.	Media publiczne powinny oferować informację, programy edukacyjne, kulturalne, sportowe i rozrywkowe oraz zawartość przeznaczoną dla różnych grup odbiorców; usługi te, jako całość, stanowią  publiczną wartość dodaną w porównaniu z usługami świadczonymi przez innych nadawców i dostawców zawartości,.

4.	Zasada uniwersalności, o fundamentalnym znaczeniu dla mediów publicznych, powinna być stosowana z uwzględnieniem aspektów technicznych, społecznych i zawartości. Państwa członkowskie powinny, w szczególności, zapewnić mediom publicznym  możliwość obecności na ważnych platformach i potrzebne do tego środki.
5.	Z uwagi na zmieniające się zachowania użytkowników, media publiczne powinny móc oferować zawartość i usługi, zarówno uniwersalne jak i specjalistyczne, a także  spersonalizowane usługi interaktywne i usługi na żądanie. Media publiczne powinny adresować swą ofertę do wszystkich pokoleń, równocześnie zapewniając specjalnie młodszym odbiorcom możliwość korzystania z aktywnych form komunikowania, wspierając upowszechnianie zawartości  tworzonej przez użytkowników i wprowadzając nowe systemy partycypacyjne” 

6.	Państwa członkowskie powinny dbać o to, aby zadania mediów publicznych i środki dla realizacji tych zadań były jasno określone,  w szczególności odnośnie dostarczania programów specjalistycznych i nowych usług komunikacyjnych. Może to obejmować regularne dokonywanie oceny i przeglądu tych form działalności mediów publicznych przez właściwe organy, dla upewnienia się, że wszystkie grupy odbiorców są należycie obsługiwane. 

b.	Czynnik działający na rzecz spójności społecznej i integracji wszystkich jednostek, grup i wspólnot

7.	Media publiczne powinny być przystosowane do nowego środowiska cyfrowego, aby mieć zdolność realizacji zadań misyjnych: promowania spójności społecznej na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i międzynarodowym oraz wspierania  poczucia współodpowiedzialności  społeczeństwa za osiąganie tego celu.

8.	Media publiczne powinny integrować wszystkie środowiska, grupy społeczne i pokolenia, wraz z grupami mniejszości, młodzieżą, starszymi osobami, osobami upośledzonymi i niepełnosprawnymi, szanując ich różną tożsamość i potrzeby.  W tym kontekście należy zwracać uwagę na zawartość, tworzoną przez i dla tych grup, a także na ich dostęp do publicznych mediów oraz obecność i prezentację w tych mediach. Należną uwagę trzeba również zwrócić na sprawy równości płci.

9.	Media publiczne powinny działać jako zaufany przewodnik społeczeństwa, wnosząc rzeczywiście przydatną wiedzę do życia jednostek i różnych wspólnot w społeczeństwie. W tym kontekście media publiczne powinny zwracać szczególną uwagę na potrzeby grup mniejszości oraz upośledzonych i znajdujących się w trudnym położeniu kategorii społecznych. Ta rola korygowania i uzupełniania braków na rynku, która jest ważnym elementem tradycyjnej misji publicznej, powinna być zachowana w nowym środowisku cyfrowym.

10.	W erze globalizacji, migracji i integracji na szczeblach europejskim i międzynarodowym, media publiczne powinny promować lepsze wzajemne rozumienie między ludźmi oraz działać na rzecz dialogu międzykulturalnego i międzyreligijnego.

11.	Media publiczne powinny promować integrację cyfrową i zwalczanie luki cyfrowej między innymi przez zwiększanie dostępności programów i usług na nowych platformach.

c.	Źródło bezstronnej i niezależnej informacji i publicystyki, jak również innowacyjnej i różnorodnej zawartości, zgodnej z wysokimi standardami etycznymi i jakościowymi

12.	Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby media publiczne stanowiły przestrzeń wiarogodności i rzetelności pośród wielu mediów cyfrowych, pełniąc swą rolę bezstronnego i niezależnego źródła informacji, opinii i komentarzy, a także szerokiego zakresu programów i usług, odpowiadających wysokim standardom etycznym i jakościowym.

13.	Przy wyznaczaniu zadań misji publicznej państwa członkowskie powinny brać pod uwagę rolę mediów publicznych w niwelowaniu fragmentacji, zmniejszaniu społecznej i politycznej alienacji oraz promowaniu rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Konieczna jest do tego niezależna i bezstronna informacja i publicystyka, dostarczane zarówno w tradycyjnych programach jak i w nowych usługach komunikacyjnych.  

d.	 Forum dla pluralistycznej debaty  publicznej i narzędzie promocji szerszej  partycypacji jednostek w systemie demokratycznym

14.	Media publiczne powinny odgrywać ważną rolę w promowaniu szerszej, demokratycznej debaty i uczestnictwa, między innymi przez wykorzystanie nowych technologii interaktywnych, umożliwiających większe uczestnictwo społeczeństwa w procesach demokratycznych. Media publiczne powinny pełnić kluczową rolę w kształceniu aktywnych i odpowiedzialnych obywateli, nie tylko dostarczając zawartość o specjalnej jakości, ale również tworząc forum dla debaty publicznej, otwarte dla różnych idei i przekonań w społeczeństwie, a także stanowiące platformę dla upowszechniania wartości demokratycznych. 

15.	Media publiczne powinny dostarczać odpowiednie informacje o systemie demokratycznym i  procedurach demokratycznych, powinny też zachęcać do udziału nie tylko w wyborach, ale także w procesach decyzyjnych  i w całym życiu publicznym. Dlatego jednym z zadań mediów publicznych powinno być działanie na rzecz zwiększania zainteresowania obywateli sprawami publicznymi i zachęcanie ich do większej aktywności.

16.	Media publiczne powinny także aktywnie promować kulturę tolerancji i wzajemnego zrozumienia, wykorzystując przy tym nowe technologie cyfrowe i online.

17.	Media publiczne powinny odgrywać kluczową rolę w sprawowaniu publicznego nadzoru nad rządami krajowych i organizacjami międzyrządowymi, dążąc do zwiększenia ich przejrzystości, odpowiedzialności wobec obywateli i poprawności działania, pomagając eliminować wszelki deficyt demokracji i uczestnicząc w tworzeniu europejskiej sfery publicznej.

18.	Media publiczne powinny rozwijać swój dialog z odbiorcami i zwiększać odpowiedzialność wobec nich, wykorzystując przy tym również nowe usługi interaktywne.

e.	 Podmiot, aktywnie uczestniczący w tworzeniu zawartości   audiowizualnej i produkcji, działający na rzecz wyższej oceny i szerzenia różnorodnego, narodowego i  europejskiego, dziedzictwa kulturowego

19.	Media publiczne powinny odgrywać szczególną rolę w promowaniu różnorodności i tożsamości kulturowej, także za pośrednictwem nowych usług komunikacyjnych i platform. W tym celu media publiczne powinny nadal inwestować w produkcję nowej, oryginalnej zawartości, w formatach dostosowanych do nowych usług komunikacyjnych. Media publiczne powinny wspierać tworzenie i produkcję krajowych dzieł audiowizualnych, przedstawiających specyficzne cechy, lokalne i regionalne.

20.	Media publiczne powinny stymulować twórczość i przedstawiać różnorodność działalności kulturalnej poprzez programy kulturalne, dotyczące takich dziedzin jak muzyka, sztuka i teatr; powinny też, tam gdzie jest to właściwe, wspierać imprezy kulturalne i przedstawienia.

21.	Media publiczne powinny nadal odgrywać główną rolę w dziedzinie oświaty, edukacji medialnej i kształcenia ustawicznego, powinny także aktywnie uczestniczyć w tworzeniu społeczeństwa wiedzy. Media publiczne powinny realizować te zadania, korzystając w pełni z nowych możliwości i obejmując wszystkie grupy społeczne i pokolenia.

22.	Media publiczne powinny odgrywać szczególną  rolę w zachowywaniu dziedzictwa  kulturowego. Powinny wykorzystywać swoje archiwa i rozwijać je,  cyfryzując zasoby, aby zachować je dla następnych pokoleń. Archiwa audiowizualne, powinny tam, gdzie jest to właściwe i wykonalne, być dostępne szerszemu audytorium w Internecie. Państwa członkowskie powinny rozważyć możliwe opcje dla ułatwienia realizacji takich projektów.

23.	W swoich programach i zawartości media publiczne powinny odzwierciedlać  zawartości swoje coraz bardziej wieloetniczne i wielokulturowe, społeczeństwa, chroniąc dziedzictwo kulturowe różnych mniejszości i wspólnot, zapewniając możliwości kulturalnej ekspresji i wymiany, jak również promować ściślejszą integrację, bez zacierania kulturowej różnorodności na szczeblu narodowym

24.	Media publiczne  powinny promować szacunek dla różnorodności kulturowej, równocześnie zaznajamiając swoje audytorium z kulturami innych ludów świata.

III. Warunki potrzebne dla pełnienia misji publicznej w społeczeństwie informacyjnym

25.	Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby nadal istniały szczególne  prawne, techniczne, finansowe i organizacyjne warunki, niezbędne do pełnienia misji publicznej i aby te warunki były dostosowane do nowego środowiska cyfrowego. Biorąc pod uwagę wyzwania społeczeństwa informacyjnego, państwa członkowskie powinny swobodnie organizować własne, narodowe systemy mediów publicznych, przystosowane do szybkich zmian technologicznej i społecznej rzeczywistości, zachowując równocześnie wierność fundamentalnym zasadom służby publicznej.

a.	Warunki prawne   

26.	Państwa członkowskie powinny tworzyć jasne ramy prawne dla rozwoju mediów publicznych i realizacji ich misji. Powinny one wprowadzić do ustawodawstwa przepisy, umożliwiające mediom publicznym wykonywanie, w możliwie najbardziej skuteczny sposób, ich szczególnych funkcji w społeczeństwie informacyjnym, a zwłaszcza pozwalające tym mediom na wprowadzanie nowych usług komunikacyjnych. 

27.	Państwa członkowskie powinny – w razie potrzeby z udziałem mediów publicznych - znaleźć odpowiednie rozwiązania zgodne z ich tradycjami prawnymi umożliwiające pogodzenie potrzeby jasnej definicji misji publicznej z potrzebą respektowania niezależności redakcyjnej i autonomii programowej, oraz szybkie i elastyczne przystosowaniu działalności służby publicznej do zachodzących zmian, 

b.	Warunki techniczne

28.	Państwa członkowskie powinny zapewnić mediom publicznym środki techniczne, niezbędne dla realizacji ich zadań w społeczeństwie informacyjnym. Rozwijanie gamy nowych usług umożliwi mediom publicznym dotarcie do większej liczby gospodarstw domowych, większą produkcję zawartości  o wysokiej jakości, spełnianie oczekiwań odbiorców i nadążanie za rozwojem środowiska cyfrowego. Media publiczne powinny odgrywać aktywną rolę w technologicznej innowacyjności  elektronicznych mediów, jak również w procesie przechodzenia od technologii analogowych do cyfrowych.

c.	Warunki finansowe

29. Państwa członkowskie powinny zapewnić mediom publicznym odpowiednie środki finansowe, umożliwiające im wypełnianie ich zadań misyjnych w społeczeństwie informacyjnym. Tradycyjne modele finansowania, oparte na takich źródłach jak opłaty abonamentowe, dotacje z budżetu państwa i reklama, zachowują znaczenie w nowych warunkach.    
30.	Biorąc pod uwagę rozwój nowych technologii, państwa członkowskie mogą rozważać korzystanie przez media publiczne z dodatkowych źródeł finansowania, z uwzględnieniem wymogów rynku i ochrony konkurencji. W szczególności, w przypadku nowych, usług spersonalizowanych, państwa członkowskie mogą rozważać zezwolenie mediom publicznym na pobieranie opłat za te usługi. Państwa członkowskie mogą również wykorzystywać inicjatywy społeczne i środowiskowe na rzecz tworzenia i finansowania nowych form mediów publicznych. Rozwiązania te nie mogą jednak  naruszać zasady uniwersalności mediów publicznych, ani prowadzić do dyskryminacji  różnych grup społecznych. Wprowadzając nowe systemy finansowania,  państwa członkowskie powinny zwracać należną uwagę na zapewnienie, by program i zawartość służyły interesowi publicznemu i interesowi wspólnemu..

d.	Warunki organizacyjne

31.	Państwa członkowskie powinny tworzyć dla mediów publicznych warunki organizacyjne, które stanowią najwłaściwsze  zaplecze dla pełnienia misji publicznej w środowisku cyfrowym. Powinny przy tym zwracać właściwą uwagę na gwarancje niezależności redakcyjnej i autonomii instytucjonalnej mediów publicznych oraz na specyfikę krajowych systemów medialnych, jak również na zmiany organizacyjne, konieczne dla wykorzystywania nowych sposobów produkcji i dystrybucji w środowisku cyfrowym.

32.	Państwa członkowskie powinny zapewnić  mediom publicznym  takie ramy organizacyjne i masę krytyczną, aby media te mogły skutecznie funkcjonować w nowym środowisku cyfrowym, realizować rozszerzone zadania misji publicznej i utrzymywać swą pozycję na wysoce skoncentrowanym rynku . 

33.	Przy organizacji dystrybucji usług misji publicznej, państwa członkowskie powinny zapewnić mediom publicznym możliwość współpracy z innymi podmiotami gospodarczymi, takimi jak media komercyjne, właściciele praw, producenci zawartości audiowizualnej, operatorzy platform i dystrybutorzy zawartości audiowizualnej.