Społeczna Rada do spraw Alternatywnych Metod Rozwiązywania Konfliktów i Sporów przy Ministrze Sprawiedliwości

Deklaracja o stosowaniu mediacji 
i innych alternatywnych metod 
rozwiązywania sporów (ADR)

Uzasadnienie
Społeczna Rada ds. Alternatywnych Metod Rozwiązywania Konfliktów i Sporów przy Ministrze Sprawiedliwości („Społeczna Rada ADR”) w celu upowszechnienia idei polubownego rozwiązywania sporów wśród podmiotów gospodarczych oraz wśród kancelarii prawnych opracowała „Deklarację o stosowaniu mediacji i innych alternatywnych metod rozwiązywania sporów (ADR)”.
Mediacja charakteryzuje się tym, że jest metodą stosunkowo szybką i nie wiąże się z wysokimi kosztami postępowania. Ze względu na swoje cechy, takie jak poufność i nieformalność, szczególnie nadaje się do rozwiązywania sporów gospodarczych. Dzięki częstemu udziałowi w negocjacjach, idea mediacji powinna być bliska przedsiębiorcom. Mediacja jest bowiem rodzajem negocjacji wspomaganych przez profesjonalnego pośrednika – mediatora. Mediacja opiera się na autonomii stron, co oznacza, że przedsiębiorcy biorący udział w postępowaniu sami mogą dostosowywać tę metodę do swoich potrzeb i możliwości. Ponadto, przedsiębiorcy mają wpływ na wynik postępowania, gdyż to od nich zależy, czy do ugody dojdzie i jaki będzie jej kształt.
Mediacja, nawiązując do elementarnych zasad regulujących stosunki społeczne i gospodarcze, odchodzi od tradycyjnego wymierzania sprawiedliwości przez sądy na rzecz sprawiedliwości indywidualnej i rozwiązań uzgadnianych na przez samych zainteresowanych. Popularyzacja mediacji wymaga zmiany świadomości i nastawienia w podejściu do rozwiązywania sporów. Zmiany w świadomości wśród potencjalnych uczestników mediacji nie dokonują się same, lecz są stymulowane przez upowszechnianie idei mediacji, wprowadzanie określonych zmian legislacyjnych oraz edukację w tym zakresie.
Szersze stosowanie mediacji wymaga działań na wielu płaszczyznach, zarówno przez instytucje publiczne, w tym organy wymiaru sprawiedliwości, jak i organizacje gospodarcze i pozarządowe. Poza działaniami natury ogólnej, konieczne jest podjęcie konkretnych inicjatyw, w ślad za przykładem wielu krajów europejskich i pozaeuropejskich, mających na celu upowszechnienie mediacji w stosunkach gospodarczych. Przykładem takich działań jest inicjatywa publicznej deklaracji o stosowaniu mediacji lub innych alternatywnych metod rozwiązywania sporów (ADR). Zgodnie z nią podmioty gospodarcze i kancelarie prawne, a także np. instytucje publiczne, organy administracji itp., składają publiczne zobowiązanie, w którym deklarują, że będą podejmować próby rozwiązywania sporów z wykorzystaniem metod polubownych, traktując wnoszenie spraw do sądów jako ostateczność. Na przykład, zgodnie z treścią zobowiązania „Pledge to ADR” zainicjowanego przez International Institute For Conflict Prevention and Resolution (CPR) w Stanach Zjednoczonych, podmioty, które je złożyły, rozważają w każdym przypadku przed wniesieniem sprawy do sądu, czy zastosowanie metod ADR jest możliwe, a jeżeli ta ocena jest pozytywna, to zobowiązują się do zaproponowania drugiej stronie sporu zastosowania takiej metody. Z inicjatywy CPR ponad 4.000 dużych amerykańskich przedsiębiorstw podpisało „Pledge to ADR”. Znane są również deklaracje o charakterze sektorowym, adresowane do określonej grupy przedsiębiorców. Na przykład, International Trademark Association promuje deklarację dla podmiotów będących właścicielami znaków towarowych w celu ograniczenia kosztów postępowań sądowych oraz uniknięcia długich, skomplikowanych, niepewnych co do wyniku, a także niekorzystnych z punktu widzenia wizerunku przedsiębiorców postępowań.
Deklaracje o stosowaniu ADR są również popularyzowane przez rządy niektórych krajów. Na przykład, w 2001 r. rząd brytyjski rekomendował wszystkim instytucjom rządowym złożenie zobowiązania do ADR polegającego na tym, że zanim sprawa zostanie przekazana do sądu, instytucje te podejmą próby rozwiązania sporu w drodze mediacji lub arbitrażu. Ta decyzja przyniosła wzrost zastosowania przede wszystkim mediacji, bo chociaż ma ona w tych sporach charakter dobrowolny, to 27% stron poddaje się tej metodzie. Ponadto, efektywność mediacji okazała się bardzo wysoka, gdyż prawie w 90% spraw zawierano ugody.
We Francji deklaracja o stosowaniu mediacji (Charte de la médiation inter-entreprises) została zainicjowana przez Ministra Gospodarki oraz Francuską Izbę Handlu, a przyrzeczenie podpisało ponad 60 spośród największych francuskich przedsiębiorstw.
Oprócz podmiotów gospodarczych oraz instytucji rządowych deklaracja jest także składana przez kancelarie prawne, które zobowiązują się do tego, że ich prawnicy będą posiadać odpowiednią wiedzę w zakresie mediacji i innych ADR, będą informować i rozważać z klientami możliwość zastosowania alternatywnych wobec postępowania przed sądem, polubownych metod rozwiązywania sporów.
Z tych względów Społeczna Rada ADR, mając przede wszystkim na względzie promocję mediacji, zachęca do składania deklaracji o stosowaniu mediacji i innych ADR.