Michał Leciak
Świadczenie pieniężne za przestępstwa komunikacyjne w świetle zmian kodeksu karnego z października 2004 r.
I. Wprowadzenie
Kodeks karny z 1997 r. wśród środków karnych o charakterze ekonomicznym, oprócz nawiązki i obowiązku naprawienia szkody, przewiduje świadczenie pieniężne. Pierwotnie środek ten miał spełniać funkcje represyjne w odniesieniu do sprawców przestępstw, których ominęła dolegliwość karna wobec odstąpienia przez sąd od wymierzenia im kary lub zastosowania warunkowego umorzenia postępowania karnego.
 W 2000 r. w związku z zaostrzeniem polityki karnej wobec sprawców przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnionych w stanie nietrzeźwości, wprowadzono do Kodeksu karnego przepisy umożliwiające obligatoryjne orzekanie wyżej wskazanego środka wobec sprawców określonych przestępstw w sferze komunikacji (art. 49a k.k.). 
II. Unormowania do wejścia noweli
Podstawą orzeczenia świadczenia pieniężnego z art. 49a k.k. było skazanie za przestępstwo prowadzenia w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym (art. 178a § 1 k.k.) oraz prowadzenia w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego na drodze publicznej lub w strefie zamieszkania innego pojazdu (art. 178a § 2 k.k.). Zgodnie z treścią art. 49a § 1 k.k. sąd był obowiązany orzec świadczenie pieniężne na rzecz instytucji lub organizacji społecznych, do których zadań lub statutowych celów należało świadczenie pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych (art. 47a k.k.). Wysokość tego świadczenia nie mogła przekroczyć dziesięciokrotności najniższego miesięcznego wynagrodzenia w czasie orzekania w pierwszej instancji (art. 49a § 2 k.k.).
Regulacja ta spotkała się jednak słusznie z krytyką w doktrynie. Jej treściowe nie doprecyzowanie i niespójność z innymi przepisami kodeksowymi stały się źródłem licznych wątpliwości oraz problemów wynikłych w toku stosowania tej instytucji w praktyce organów wymiaru sprawiedliwości, a nadto doprowadziły do poważnych nadużyć związanych z dysponowaniem znacznymi sumami pochodzącymi z tego środka przez uprawnione podmioty.
Trudno znaleźć racjonalne wytłumaczenie dla wprowadzenia przez ustawodawcę obligatoryjnego jego orzekania. Sąd, mając „związane ręce” nakazem ustawowym, był zobowiązany każdorazowo orzekać świadczenie pieniężne, w przeciwnym razie naraziłby się na zarzut obrazy przepisów prawa materialnego. Taki nakaz godził w zasadę swobodnej decyzji sędziowskiej i zupełnie niepotrzebnie wiązał sąd. Ustawodawca, zaostrzając odpowiedzialność karną wobec sprawców przestępstw komunikacyjnych, ograniczył tym samym możliwość podjęcia racjonalnej decyzji, co doprowadziło do sytuacji, że sąd niejednokrotnie zobligowany był do automatycznego stosowania ustawy wbrew temu, co dyktuje mu zasada sprawiedliwości. 
Nie mógł odstąpić od jego orzeczenia, mimo że było to uzasadnione, np. wobec rowerzysty ubogiego czy bezdomnego. W takim wypadku orzeczenie świadczenia pieniężnego nie ma jakiegokolwiek sensu, skoro z góry wiadomo, że jego egzekucja okaże się bezskuteczna. Warto zwrócić uwagę, iż zgodnie z treścią art. 58 § 2 k.k. „grzywny nie orzeka się, jeżeli dochody sprawcy, jego stosunki majątkowe lub możliwości zarobkowe uzasadniają przekonanie, że sprawca grzywny nie uiści i nie będzie można jej ściągnąć w drodze egzekucji”. Takiej regulacji brak jest w zakresie środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego. Na problem ten wypada też spojrzeć od strony wykonawstwa kary. Otóż, zgodnie z treścią art. 178a k.k. sąd może wobec sprawcy stypizowanego w tym przepisie przestępstwa wymierzyć karę grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności. Zgodnie z przepisem art. 61 § 1 k.k.w. „jeżeli względy wychowawcze za tym przemawiają, sąd może w okresie wykonywania kary ograniczenia wolności ustanawiać, rozszerzać lub zmieniać obowiązki, o których mowa w art. 36 § 2 k.k., albo od wykonania tych obowiązków zwolnić”. Uznać więc należy, iż w grę wchodziła w tym wypadku możliwość zwolnienia od środka karnego z art. 49a k.k. Do czasu wejścia w życie ustawy nowelizującej kodeks karny wykonawczy z dnia 24 lipca 2003 r., zakres art. 61 § 1 k.k.w. nie obejmował omawianego świadczenia. Trudno w związku z powyższym zrozumieć, jakimi kryteriami kierował się ustawodawca, tworząc dla sprawcy przestępstwa z art. 178a k.k. możliwość zmiany lub zwolnienia od obowiązku z art. 49a k.k. w przypadku skazania go na karę ograniczenia wolności, natomiast takowego przywileju nie przewidując wobec osoby skazanej na inne kary określone expressis verbis w art. 178a k.k., w tym również na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. 
Jeśli chodzi o funkcję rozpatrywanego środka, to jego ustawowa regulacja, w tym obligatoryjność, a także orzekanie wyłącznie na rzecz podmiotów innych niż pokrzywdzony, wskazują wyraźnie na jego mieszany (represyjno-prewencyjny) charakter. Można jednak pokusić się o stwierdzenie, iż środek z art. 49a k.k. pełnił również funkcję kompensacyjną. Biorąc bowiem pod uwagę krąg jego beneficjentów, można w tym wypadku mówić o „symbolicznym naprawieniu szkody”. Możliwa jest sytuacja, gdy ofiara określonego w art. 47a k.k. przestępstwa otrzyma określoną kwotę pieniędzy od instytucji lub organizacji społecznej, na rzecz której sąd orzekł wcześniej świadczenie pieniężne. Jednakże, aby można było przyjąć, że spełnia ono swą kompensacyjną funkcję, wymagana jest z jednej strony aktywna postawa samego pokrzywdzonego, który zgłasza się o pomoc do danej instytucji bądź organizacji, która otrzymała określoną kwotę pieniędzy w związku z orzeczeniem na jej rzecz świadczenia pieniężnego przez sąd, z drugiej zaś strony decyzja takiego podmiotu o przyznaniu takiej pomocy pokrzywdzonemu. Tymczasem wspomniane organizacje czy instytucje zgodnie ze swymi celami statutowymi mogły przeznaczać przyznane im środki pieniężne na cele informacyjne, edukacyjne bądź też w inny sposób pomagać ofiarom wypadków, nie koniecznie zaś kierować do nich pomoc czysto finansową. Pomoc taka równie dobrze mogła mieć zupełnie inny charakter i przybierać przykładowo formę wsparcia w dochodzeniu swych roszczeń przez pokrzywdzonych przed firmami ubezpieczeniowymi. Z drugiej strony nie zawsze uzyskane w ramach świadczenia pieniężnego środki były kierowane przez ich beneficjentów w całości na cele związane z pomocą ofiarom przestępstw komunikacyjnych. 
Brak było zależności między orzeczeniem omawianego środka karnego a wystąpieniem szkody powstałej w wyniku popełnienia przestępstwa, bowiem w przypadku bezskutkowego prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości wcale nie występuje taka szkoda. Tym samym takie ujęcie środka karnego z art. 49a k.k. świadczyło wyraźnie o jego oderwaniu od rozmiaru szkody wyrządzonej przestępstwem i mogło nasuwać uzasadnione wątpliwości co do słuszności takiego uregulowania. Można chyba założyć, iż prawdopodobnie celem ustawodawcy mającego na względzie skutki wypadków, jak i same zjawisko „plagi” nietrzeźwych kierowców na naszych drogach, było poprzez takie uregulowanie art. 49a k.k., stworzenie pewnego rodzaju odpowiedzialności zbiorowej, co tłumaczyć może orzekanie tego środka karnego na rzecz wskazanych instytucji bądź organizacji.
 Sąd orzekał świadczenie pieniężne – jak zaznaczono powyżej – na rzecz instytucji lub organizacji społecznych, do których zadań lub statutowych celów należy świadczenie pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych. Taki sposób sformułowania art. 49a k.k., stał się przyczyną szeregu wątpliwości. Dotyczyły one między innymi kwestii, czy cel niesienia pomocy ofiarom przestępstw komunikacyjnych powinien być zadaniem głównym danej instytucji bądź organizacji czy też celem ubocznym, jednym z wielu. Problem ten trafnie rozwiązał Sąd Najwyższy, uznając, że przez instytucję lub organizację społeczną, do której zadań lub statutowych celów należy świadczenie pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych, należy rozumieć tylko taką instytucję lub organizację, której podstawowym zadaniem lub celem statutowym jest świadczenie pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych. Niestety nawet właściwa interpretacja rozpatrywanego przepisu nie pozwoliła na uniknięcie problemów praktycznych, wynikających przede wszystkim z braku odpowiednich przepisów wykonawczych, zapewniających właściwe wykorzystanie środków finansowych pochodzących ze świadczeń pieniężnych oraz kontrolę ich spożytkowania przez beneficjentów tych środków. 
Zasadnicze trudności dotyczyły również ustalenia, na rzecz jakich podmiotów sąd ma takie świadczenie orzekać. Nie istniały zazwyczaj żadne wykazy podmiotów uprawnionych do orzekania na ich rzecz środków tytułem świadczenia pieniężnego. Nierzadko też w okręgu danego sądu nie działały początkowo w ogóle instytucje czy organizacje, do których celów statutowych należała pomoc osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych, nie mówiąc już o podmiotach, których zadaniem podstawowym, wyłącznym, a nie jednym z wielu, była pomoc takim osobom. Na początku orzekano więc świadczenia pieniężne na rzecz instytucji bądź organizacji, które z pomocą ofiarom zdarzeń drogowych miały nie wiele wspólnego. Sądy po prostu niejednokrotnie przyznawały uzyskane w ramach świadczeń środki na rzecz podmiotów, takich jak zakłady opieki zdrowotnej, hospicja czy organizacje charytatywne. 
Środki uzyskiwane w ramach świadczenia pieniężnego za przestępstwa w komunikacji przeznaczano więc niejednokrotnie na różne cele. Zdarzało się – o czym informowała prasa – przeznaczanie środków pochodzących ze świadczeń na finansowanie lokalnych instytucji. Sądy nie wiedziały poza tym chyba do końca, jakimi kryteriami kierować się, uznając dany podmiot, zgłaszający swą prośbę o przyznanie mu takich środków, za spełniający kryteria z art. 49a k.k. 
Brak było kontroli takich instytucji w zakresie przeznaczania otrzymanych środków. Nie istniały żadne skuteczne mechanizmy zapewniające nadzór. Ponadto podmioty takie nie były zobligowane do przedkładania sprawozdań, czy informacji o sposobie wydatkowania przyznanych środków. Brak skutecznych instrumentów kontroli takich instytucji prowadził do tego, że sądy orzekały świadczenia pieniężne na rzecz podmiotów, których sposób i zakres działalności był nierzadko sprzeczny z prawem. Za przykład posłużyć choćby może głośna swego czasu sprawa fundacji „Help”, która w istocie została założona przez recydywistów czerpiących z tego tytułu znaczne profity, a którym przez pewien okres czasu sądy przyznawały środki pieniężne. Oczywiście, są też organizacje, które rzetelnie gospodarują przyznanymi środkami i które w podziękowaniu za przyznaną pomoc przesyłają do sądu wykaz związanych z tym wydatków. 
Krytycznie należało też odnieść się do regulacji art. 49a § 2 k.k., określającego wysokość świadczenia pieniężnego. Zgodnie z jego brzmieniem wysokość tego środka nie mogła przekroczyć dziesięciokrotności najniższego wynagrodzenia w czasie orzekania w pierwszej instancji. Ustawodawca poprzez nieustalenie dolnego progu pozostawił w rękach sądu decyzję co do jego wysokości. 
Górna granica świadczenia pieniężnego z art. 49 k.k. stosowanego w przypadku innych przestępstw niż komunikacyjne, została ustalona w wymiarze trzykrotności najniższego miesięcznego wynagrodzenia. Była ona ponad trzykrotnie niższa od górnej granicy świadczenia z art. 49a k.k. Oczywiście charakter przestępstw z art. 178a k.k. jest poważny i ustawodawcy zaostrzającemu odpowiedzialność karną wobec nietrzeźwych sprawców przestępstw w komunikacji poprzez wprowadzenie m.in. świadczenia z art. 49a k.k. chodziło zapewne o surowe i bezwzględne ich potraktowanie w każdym przypadku. Jednakże z drugiej strony wprowadził on tym samym rażące dysproporcje wysokości obu świadczeń. Takie zróżnicowanie oznaczać może tworzenie prymatu celów związanych z pomocą ofiarom przestępstw komunikacyjnych nad celami społecznymi z art. 49 k.k. Trudno znaleźć uzasadnienie dla takiego rozróżnienia, które w rzeczywistości oznacza preferencję przekazywania świadczeń dla ofiar przestępstw komunikacyjnych. W związku z tym nasuwa się uzasadnione pytanie o ratio legis takiego rozwiązania. Na gruncie powyższych uwag przyznać trzeba rację A. Markowi, który wskazuje, iż wymiar ogólnego świadczenia z art. 49 k.k. jest zdecydowanie za niski i postulować należałoby podniesienie jego górnej granicy do poziomu tej z art. 49a k.k..
Wskazać należy na jeszcze jeden istotny aspekt związany z obligatoryjnością środka karnego z art. 49a k.k. Otóż, w razie skazania osoby prowadzącej pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości, która dopuściła się przestępstwa z art. 173, 174 lub 177 k.k., pojawiał się problem odpowiedniego zakwalifikowania takiego zachowania. Jeżeli więc sąd zająłby podzielane w doktrynie stanowisko, iż w takim wypadku mamy do czynienia z kumulatywnym zbiegiem przepisów, to stanąłby tym samym przed obowiązkiem orzeczenia zarówno nawiązki z art. 47a k.k., jak i świadczenia pieniężnego z art. 49a k.k., bowiem środki te wymierzane są obligatoryjnie. Taka kumulacja prowadziła do nieracjonalnych rozstrzygnięć, gdyż cele orzekania środka karnego z art. 47a k.k. i tego z art. 49a k.k. są de facto takie same. W takiej więc sytuacji sąd podwójnie obligatoryjnie orzekałby w zasadzie tożsame majątkowe środki karne. 
Warto również zastanowić się nad tym, czym kierował się ustawodawca, dokonując rozróżnienia w zasadzie identycznych ze względu na cel środków karnych, tj. świadczenia pieniężnego i nawiązki z art. 47a k.k. Wprowadzenie w art. 47a k.k. środka karnego w postaci nawiązki za określone przestępstwa w komunikacji, zaś w art. 49a k.k. świadczenia pieniężnego w razie skazania sprawcy za przestępstwo bezskutkowego prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego (art. 178a k.k.) mogą skłaniać do zastanowienia nad racjonalnością takiego zabiegu. Z jednej bowiem strony brak tożsamości co do nazwy wskazanych środków karnych, z drugiej zaś ich identyczny cel, jakim jest represja wobec sprawców określonych przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, mogą rodzić wątpliwość, czy taka kumulacja orzekanych obligatoryjnie środków karnych o charakterze majątkowym rzeczywiście skutecznie kształtuję świadomość prawną i spełnia zarazem swą funkcję represyjną. Nierzadko bowiem może prowadzić do sytuacji, gdy wielość zobowiązań o charakterze finansowym spoczywających na sprawcy przestępstwa prowadzi do niemożności ich spełnienia. 
III. Unormowania po noweli
Wskazane powyżej wady regulacji świadczenia pieniężnego z art. 49a k.k. skłoniły ustawodawcę do jej zmiany. Dokonano tego ustawą z dnia 8 października 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny i ustawy – Kodeks karny wykonawczy, która weszła w życie z dniem 16 maja 2005 r..
 W wyniku przyjętej nowelizacji regulacja świadczenia pieniężnego z art. 49a k.k. została przez ustawodawcę uregulowana w nowym art. 49 § 2 k.k. Zgodnie z treścią tego przepisu w razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 178a k. k sąd może orzec świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 k.k. na rzecz instytucji, stowarzyszenia, fundacji lub organizacji społecznej, z przeznaczeniem na cel bezpośrednio związany z udzielaniem pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych. Z tego wynika, że ustawodawca zrezygnował z jego obligatoryjnego orzeczenia i poprzestał na fakultatywnym. Rozwiązanie takie pozostawia pełną swobodę decyzji sądu, który nie będąc zobligowany do kierowania się tym, co dyktuje mu nakaz ustawowy, będzie władny w konkretnych sytuacjach zrobić to, co „podpowie” mu zasada sprawiedliwości. 
Poza tym ustawodawca słusznie podkreślił, iż środki kierowane na rzecz określonych wyżej podmiotów winny być przeznaczane na cele bezpośrednio związane z pomocą ofiarom przestępstw w komunikacji. Regulacja taka wskazuje więc na wyłączne cele dla takich środków, co stanowi istotny krok ku zapobieżeniu faktycznym naruszeniom mającym miejsce pod rządami wcześniejszej regulacji. Zastanawiające jest natomiast, dlaczego w ustawie nowelizacyjnej nie zastrzeżono, iż cel działalności określonego podmiotu powinien być jego celem wyłącznym, albowiem wskazano jedynie, że chodzi tu o zadania podstawowe. Takie unormowanie oznaczać będzie konieczność wnikliwszej analizy statutowych celów ww. podmiotów. Rozpatrując treść opublikowanego dnia 30 marca 2005 r. wykazu instytucji, organizacji społecznych, fundacji i stowarzyszeń, o których mowa w art. 47 k.k. i art. 49 k.k., dojść można do wniosku, iż wśród podmiotów, które zostały wpisane przez Ministra Sprawiedliwości do powyższego wykazu, są też takie, których cel pomocy ofiarom przestępstw w komunikacji jest jednym z wielu. Godzi się więc zastanowić, czy w takim przypadku nowowprowadzone mechanizmy okażą się na tyle skuteczne, że będzie można mieć pewność, iż uzyskane przez takie podmioty środki zostaną przeznaczone wyłącznie na cel pomocy ofiarom przestępstw w komunikacji.
Ważne unormowanie jest w art. 49a § 1 k.k. Z treści tego przepisu wynika, iż podmioty, o których mowa w nowym art. 49 § 2 k.k., z wyjątkiem instytucji, muszą obejmować swoją działalnością terytorium całego kraju. Wydawać się może, iż taka centralizacja powinna pozytywnie wpłynąć na kontrolę wydatkowania przyznanych środków, a także zapobiec tworzeniu lokalnych związków i układów. Należy jednak zastanowić się, czy stworzenie listy ogólnokrajowej rzeczywiście usunie większość nieprawidłowości charakteryzujących poprzednią regulację. Otóż, do takiego wykazu mogą zgłaszać się z wnioskiem o wpis podmioty zawierające w statucie postanowienie, iż zakresem swej działalności obejmują terytorium całego kraju. Jednakże pomimo, iż beneficjent świadczenia zostanie wpisany na taką listę, to przecież ma swoją siedzibę i miejsce działalności w określonej miejscowości i do niej może ograniczyć swą faktyczną działalność. W związku z tym można z pewnością zadać sobie pytanie, czy nie zrodzą się mimo wszystko sytuacje podobne do tych mających miejsce pod rządami wcześniejszego uregulowania. Można się też zastanowić, czy sądy nie będą kierować się regionalnym patriotyzmem i orzekać świadczenia pieniężne na rzecz podmiotów pochodzących z ich okolicy, niekoniecznie zaś tych, które rzeczywiście środków potrzebują.
Ponadto można na rozpatrywane zagadnienie spojrzeć z drugiej strony. Mianowicie nowa sytuacja spowodować może upadek wielu drobnych, lokalnych podmiotów, które na swoim terenie dobrze prosperują, efektywnie gospodarują i są oddane celom, którym służą. Wiele z nich może bowiem nie spełnić wymogu działalności ogólnopolskiej i przegrać w konkurencji z innymi, często znacznie większymi podmiotami. Taka sytuacja może więc doprowadzić do tego, iż powstanie wiele bogatych rejonów „obfitujących” w dobrze prosperujące organizacje czy fundacje, na rzecz których sądy będą orzekać świadczenia. 
Konieczność wpisu do ministerialnego wykazu nie obejmuje instytucji. De facto może to z jednej strony doprowadzić do naruszeń typowych dla poprzedniej regulacji, z drugiej zaś można zastanowić się, czy takie lokalne, drobne instytucje nie zostaną po prostu „zagłuszone” przez znacznie większe podmioty działające na szczeblu centralnym.
Ponadto w § 2 nowego art. 49a k.k. wskazano, iż Minister Sprawiedliwości prowadzi wykaz beneficjentów świadczeń pieniężnych, którzy by zostać tam wpisani, muszą wcześniej złożyć wniosek o wpis. Można tu jednak dopatrzeć się kilku mankamentów, a mianowicie ustawodawca nie uregulował w ogóle trybu postępowania w sprawie o wpis, co on powinien zawierać i jakie spełniać kryteria. Pojawia się tu nadto pewna niekonsekwencja ustawodawcy, który nie wskazał formy decyzji o ewentualnym wpisie, a zastrzegł ją w przypadku wykreślenia podmiotu.
Wysokość świadczenia pieniężnego w nowej regulacji nie może przekroczyć 60 tys. zł. Ustawodawca poprzez nieustalenie dolnego progu rozpatrywanego środka pozostawił więc w rękach sądu decyzję co do jego wysokości. Słusznie odstąpiono także od określania wysokości świadczenia pieniężnego miarą najniższego wynagrodzenia. Ustalenie jedynie górnej granicy i rezygnacja z różnorodnych „widełek ustawowych” nakazuje też pozytywnie odnieść się do wprowadzonych rozwiązań prawnych.
Dziwić może przede wszystkim fakt, iż ustawodawca w wyniku przyjętych zmian kodeksu karnego z 8 października 2004 r. nie ustanowił jednolitej wysokości dla obydwu świadczeń pieniężnych. Otóż, zgodnie z treścią nowego art. 49 § 1 k.k., sąd, odstępując od wymierzenia kary, może orzec świadczenie pieniężne na cele społeczne w wysokości do 20 tys. zł, zaś w przypadku świadczenia za przestępstwa w komunikacji górna granica tego środka wynosi 60 tys. zł. Nadal więc aktualne wydają się zamieszczone powyżej krytyczne uwagi co do niespójności wysokości obu świadczeń. Nadmienić też należy, iż ustawodawca wziął słusznie pod uwagę naruszające spójność prawa rażące dysproporcje w przepisach określających wysokość poszczególnych nawiązek i w nowych unormowaniach prawnych ustalił jednakową wysokość dla każdej z nich (art. 48 k.k.). 
Cały chyba mechanizm poprawy sytuacji i kontroli sposobu wydatkowania środków finansowych został zawarty w nowowprowadzonym przepisie art. 196a k.k.w. Regulacja ta nakłada na podmioty wpisane do wykazu, obowiązek sporządzania rocznych sprawozdań, ze wskazaniem w nich wysokości otrzymanych środków, celów i sposobów ich spożytkowania. Poza tym istotne uprawnienia zostały przyznane Ministrowi Sprawiedliwości, który sprawuje kontrolę sposobu wydatkowania przekazanych środków pod względem celowości i gospodarności. W razie stwierdzenia naruszeń w tej materii, jest władny wykreślić w drodze decyzji administracyjnej dany podmiot z prowadzonego przez siebie wykazu. Również na prezesach sądów apelacyjnych spoczywają istotne obowiązki. Zostali oni bowiem zobligowani przez ustawodawcę do przekazywania Ministrowi Sprawiedliwości rocznych zestawień środków pieniężnych otrzymanych przez uprawnione podmioty w wyniku wykonania orzeczeń sądowych zapadłych na terenie danej okręgu apelacyjnego.
Trafnie przyjęto, iż wykaz prowadzony przez ministra zostanie po raz pierwszy opublikowany z upływem 4 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy, ta zaś wchodzi w życie po 6 miesiącach. Taka regulacja pozwoliła bowiem sądom na wcześniejsze zapoznanie się listą uprawnionych podmiotów i powinna zażegnać sytuacje charakterystyczne dla początków obowiązywania noweli z dnia 14 kwietnia 2000 r., kiedy to sądy nierzadko nie wiedziały po prostu, na rzecz kogo takie świadczenia orzekać. 
Podsumowując powyższe uwagi można chyba uznać, iż przyjęte ustawą z dnia 8 października 2004 r. rozwiązania dotyczące świadczenia pieniężnego za przestępstwa w komunikacji zasługują na aprobatę, gdyż przede wszystkim stanowią bardziej racjonalną i przemyślaną regulację w stosunku do poprzedniej. Ustawodawca, tworząc nowe uregulowania, wziął słusznie pod uwagę niektóre występujące wcześniej problemy związane z interpretacją przepisów, mające często swe podłoże w ich nie doprecyzowaniu.