Załącznik nr 7
                                                  do umowy o powierzenie grantu
dot. Konkursu grantowego nr 1/2022 w ramach Projektu: Rozwój zielonej infrastruktury poprzez wsparcie ogrodów działkowych

OBOWIĄZKI INFORMACYJNE GRANTOBIORCY
1.	Obowiązkowe działania informacyjne i promocyjne grantobiorcy
Aby poinformować opinię publiczną (w tym odbiorców rezultatów projektu) oraz osoby i podmioty uczestniczące w projekcie o uzyskanym dofinansowaniu grantobiorca musi:
a)	oznaczać znakiem Funduszy Europejskich z nazwą Programu Infrastruktura i Środowisko, barwami RP i znakiem Unii Europejskiej z nazwą Funduszu Spójności:
•	wszystkie działania informacyjne i promocyjne dotyczące projektu (jeśli takie działania będą prowadzić), np. ulotki, broszury, publikacje, notatki prasowe, strony internetowe, newslettery, mailing, materiały filmowe, konferencje, spotkania,
•	dokumenty związane z projektem, które będą podawać do wiadomości publicznej, np. dokumentację przetargową, ogłoszenia, analizy, raporty, wzory umów,
•	dokumenty i materiały dla odbiorców ostatecznych np. materiały informacyjne, zaproszenia, programy szkoleń i warsztatów, listy obecności, prezentacje multimedialne, kierowaną do nich korespondencję, umowy,
b)	umieścić plakat w miejscu realizacji projektu;
c)	umieścić opis projektu na stronie internetowej (jeśli posiada stronę internetową); 
d)	przekazywać odbiorcom ostatecznym informację, że projekt jest możliwy do realizacji dzięki dofinansowaniu, np. w formie odpowiedniego oznakowania konferencji, warsztatów, szkoleń; dodatkowo mogą przekazywać informację w innej formie np. słownej. 
Grantobiorca musi dokumentować działania informacyjne i promocyjne prowadzone w ramach projektu.
Grantobiorca ma obowiązek informowania o Projekcie od momentu podpisania umowy o powierzenie grantu.
Grantobiorca nie może łączyć znaku FE, barw RP i znaku UE ze swoją ofertą, której środki nie pochodzą ze wsparcia z Funduszy Europejskich.
Uwaga: umieszczanie barw RP dotyczy wyłącznie materiałów w wersji pełnokolorowej.
2.	Jak należy oznaczyć dokumenty i działania informacyjno-promocyjne w ramach projektu?
Grantobiorca musi oznaczać swoje działania informacyjne i promocyjne oraz dokumenty związane z realizacją projektu, które podawane są do wiadomości publicznej lub przeznaczone dla uczestników projektów. Miejsce projektu także musi być oznaczone. 
Każdy wymieniony wyżej element musi zawierać następujące znaki:
Znak Funduszy Europejskich (FE)
złożony z symbolu graficznego, nazwy Fundusze Europejskie oraz nazwy programu, z którego w części lub w całości finansowany jest projekt.	Znak barw Rzeczypospolitej Polskiej (znak barw RP)
złożony z barw RP oraz nazwy „Rzeczpospolita Polska”.
	Znak Unii Europejskiej (UE)
złożony z flagi UE, napisu Unia Europejska i nazwy funduszu, który współfinansuje projekt.	
Poziome zestawienie znaków dla projektów w ramach Projektu „Rozwój zielonej infrastruktury poprzez wsparcie ogrodów działkowych”:

 Uwaga: Należy pamiętać, że barwy RP występują tylko i wyłącznie w wersji pełnokolorowej. 
Nie można stosować barw RP w wersji achromatycznej i monochromatycznej. Dlatego są przypadki, kiedy nie umieszcza się barw RP.

Barwy RP należy umieścić na wszelkich materiałach i działaniach informacyjno-promocyjnych, jeżeli:
•	istnieją ogólnodostępne możliwości techniczne umieszczania oznaczeń pełnokolorowych,
•	oryginały materiałów są wytwarzane w wersjach pełnokolorowych.  
Należy stosować pełnokolorowy zestaw znaków FE z barwami RP oraz znakiem UE w przypadku następujących materiałów:
•	tablice informacyjne i pamiątkowe,
•	plakaty, billboardy,
•	tabliczki i naklejki informacyjne,
•	strony internetowe,
•	publikacje elektroniczne np. materiały video, animacje, prezentacje, newslettery, mailing,
•	publikacje i materiały drukowane np. foldery, informatory, certyfikaty, zaświadczenia, dyplomy, zaproszenia, programy szkoleń, itp.,
•	korespondencja drukowana, jeśli papier firmowy jest wykonany w wersji kolorowej,
•	materiały brandingowe i wystawowe np. baner, stand, roll-up, ścianki, namioty i stoiska wystawowe, itp.,
•	materiały promocyjne tzw. gadżety.
Barw RP nie umieszcza się, jeżeli:
•	nie ma ogólnodostępnych możliwości technicznych zastosowania oznaczeń pełnokolorowych ze względu np. na materiał, z którego wykonano przedmiot np. kamień lub jeżeli zastosowanie technik pełnokolorowych znacznie podniosłoby koszty, 
•	materiały z założenia występują w wersji achromatycznej.
Nie umieszcza się barw RP w zestawie znaków FE i UE w wariantach achromatycznym lub monochromatycznym w następujących materiałach: 
•	korespondencja drukowana, jeżeli np. papier firmowy jest wykonany w wersji achromatycznej lub monochromatycznej,
•	dokumentacja projektowa (np. dokumenty przetargowe, umowy, ogłoszenia, opisy stanowisk pracy).
Wzory z właściwymi oznaczeniami są dostępne na stronie internetowej programu. www.pois.gov.pl  oraz na www.funduszeeuropejskie.gov.pl/promocja.
Nie ma obowiązku zamieszczania dodatkowej informacji słownej o programie, w ramach którego realizowany jest projekt oraz o funduszu współfinansującym projekt. Zestaw znaków zawiera wszystkie niezbędne informacje.
W przypadku reklamy dostępnej w formie dźwiękowej bez elementów graficznych 
(np. spoty/audycje radiowe) na końcu tej reklamy powinien znaleźć się komunikat słowny 
o dofinansowaniu materiału/projektu.
3.	Jak należy oznaczać miejsce projektu?
Grantobiorcy są zobowiązani do umieszczenia w widocznym miejscu realizacji projektu co najmniej jednego plakatu identyfikującego projekt.
3.1	Jak duży musi być plakat i z jakich materiałów można go wykonać?
Plakatem może być wydrukowany arkusz papieru o minimalnym rozmiarze A3 (arkusz o wymiarach 297×420 mm). Może być też wykonany z innego, trwalszego tworzywa, np. z plastiku. Pod warunkiem zachowania minimalnego obowiązkowego rozmiaru może mieć formę plansz informacyjnych, stojaków reklamowych itp.
Należy odpowiednio zabezpieczyć plakat tak, by przez cały czas ekspozycji wyglądał estetycznie. Obowiązkiem grantobiorcy jest dbanie o to, aby informacja była cały czas wyraźnie widoczna. Uszkodzony lub nieczytelny plakat należy wymienić.
3.2	Jakie informacje muszą być na plakacie?
Plakat musi zawierać:
•	nazwę grantobiorcy,
•	tytuł projektu,
•	cel projektu (opcjonalnie),
•	wysokość wkładu Unii Europejskiej w projekt,
•	zestaw logo – znak FE, barwy RP i znak UE,
•	adres portalu www.mapadotacji.gov.pl (opcjonalnie).
Przygotowano wzór plakatu, który można wykorzystać: 

Na plakacie można umieścić także dodatkowe informacje o projekcie. Ważne jest, aby elementy, które muszą się znaleźć na plakacie, były nadal czytelne i wyraźnie widoczne.
W wersji elektronicznej wzory do wykorzystania są dostępne na stronie internetowej programu: www.pois.gov.pl oraz na www.funduszeeuropejskie.gov.pl/promocja.
3.3	 Kiedy i na jak długo należy umieścić plakat?
Plakat musi być wyeksponowany w trakcie realizacji projektu. Powinno się go umieścić w widocznym miejscu nie później niż miesiąc od uzyskania dofinansowania. Plakat można zdjąć po zakończeniu projektu. 
3.4	 Gdzie należy umieścić plakat?
Plakat powinno się umieścić w widocznym i dostępnym publicznie miejscu. Może być to np. wejście do budynku, w którym grantobiorca ma swoją siedzibę albo w recepcji. Musi być to przynajmniej jeden plakat. 
Jeśli działania w ramach projektu realizowany są w kilku lokalizacjach, plakaty należy umieść 
w każdej z nich.
Jeśli natomiast w jednej lokalizacji dana instytucja, firma lub organizacja realizuje kilka projektów, można umieścić jeden plakat opisujący wszystkie te przedsięwzięcia.
3.5	 Czy można zastosować inne formy oznaczenia miejsca realizacji projektu lub zakupionych środków trwałych?
W uzasadnionych przypadkach można zwrócić się do instytucji przyznającej dofinansowanie z propozycją zastosowania innej formy, lokalizacji lub wielkości oznaczeń projektu. Jest to możliwe wyłącznie w przypadkach, kiedy ze względu na przepisy prawa nie można zastosować przewidzianych w niniejszym Załączniku wymogów informowania o projekcie lub kiedy zastosowanie takich form wpływałoby negatywnie na realizację projektu lub jego rezultaty.
Po zapoznaniu się z propozycją grantobiorcy instytucja przyznająca dofinansowanie może wyrazić zgodę na odstępstwa lub zmiany. Należy jednak pamiętać, że potrzebna jest pisemna zgoda instytucji przyznającej dofinasowanie. Należy ją przechowywać na wypadek kontroli.
4.	Jakie informacje należy umieścić na stronie internetowej?
Jeśli grantobiorca ma własną stronę internetową, to musi umieścić na niej:
•	znak Funduszy Europejskich z nazwą Programu Infrastruktura i Środowisko, 
•	barwy Rzeczypospolitej Polskiej,
•	znak Unii Europejskiej z nazwą Funduszu Spójności,
•	krótki opis projektu.
4.1	W jakiej części serwisu muszą być umieszczone znaki i informacje o projekcie?
Znaki i informacje o projekcie – jeśli struktura serwisu internetowego grantobiorcy na to pozwala – można umieścić na głównej stronie lub istniejącej już podstronie. Można też utworzyć odrębną zakładkę lub podstronę przeznaczoną specjalnie dla realizowanego projektu lub projektów. Ważne jest, aby użytkownikom łatwo było tam trafić.
4.2	Jak właściwie oznaczyć stronę internetową?
Uwaga! Komisja Europejska wymaga, aby flaga UE z napisem Unia Europejska była widoczna w momencie wejścia użytkownika na stronę internetową, to znaczy bez konieczności przewijania strony w dół.
Dlatego, aby właściwie oznaczyć stronę internetową, należy zastosować jedno z dwóch rozwiązań:
Rozwiązanie nr 1
Rozwiązanie pierwsze polega na tym, aby w widocznym miejscu umieścić zestawienie złożone ze znaku Funduszy Europejskich z nazwą programu, barw RP z nazwą „Rzeczpospolita Polska” oraz znaku Unii Europejskiej z nazwą Funduszu Spójności. Umieszczenie w widocznym miejscu oznacza, że w momencie wejścia na stronę internetową użytkownik nie musi przewijać strony, aby zobaczyć zestawienie znaków.
Jeśli grantobiorca realizuje projekt finansowany przez program krajowy, może uzupełnić zestawienie znaków swoim logo.
Jeśli jednak nie ma możliwości, aby na stronie grantobiorcy umieścić zestawienie znaku FE, barw RP i znaku UE w widocznym miejscu – należy zastosować rozwiązanie nr 2.
Rozwiązanie nr 2
Rozwiązanie drugie polega na tym, aby w widocznym miejscu umieścić flagę UE tylko 
z napisem Unia Europejska według jednego z następujących wzorów:

Dodatkowo na stronie (niekoniecznie w miejscu widocznym w momencie wejścia) umieszcza się zestaw znaków: znak Fundusze Europejskie z nazwą Programu Infrastruktura i Środowisko, barwy RP i znak Unia Europejska z nazwą Funduszu Spójności.
4.3	Jakie informacje należy przedstawić w opisie projektu na stronie internetowej?
Informacja na stronie internetowej grantobiorcy musi zawierać krótki opis projektu, w tym:
•	cele projektu,
•	planowane efekty,
•	wartość projektu,
•	wkład Funduszy Europejskich.
Powyżej podano minimalny zakres informacji, obowiązkowy dla każdego projektu. Dodatkowo rekomendowane jest zamieszczanie zdjęć, grafik, materiałów audiowizualnych oraz harmonogramu projektu prezentującego jego główne etapy i postęp prac.
5.	Jak można informować uczestników i odbiorców ostatecznych projektu?
Grantobiorca jest zobowiązany, aby przekazywać informację, że projekt uzyskał dofinansowanie 
z Unii Europejskiej z konkretnego funduszu osobom i podmiotom uczestniczącym w projekcie. 
Osoby te powinny mieć świadomość, że korzystają z projektów współfinansowanych przez Unię Europejską. Dlatego grantobiorca musi zadbać, aby taka informacja do nich dotarła.
Obowiązek ten będzie wypełniony, jeśli zgodnie z zasadami przedstawionymi w punkcie 2., oznakowane będą konferencje, warsztaty, szkolenia, wystawy, targi lub inne formy realizacji projektu. Oznakowanie może mieć formę plansz informacyjnych, plakatów, stojaków etc. 
Dodatkowo można przekazywać informację osobom uczestniczącym w projekcie oraz odbiorcom ostatecznym w innej formie, np. powiadamiając ich o tym fakcie w trakcie konferencji, szkolenia lub prezentacji oferty.
6.	Co należy wziąć pod uwagę, umieszczając znaki graficzne?
6.1	Widoczność znaków
Znak Funduszy Europejskich, barwy RP oraz znak Unii Europejskiej muszą być zawsze umieszczone w widocznym miejscu. Grantobiorca musi zwrócić uwagę, aby ich umiejscowienie oraz wielkość były odpowiednie do rodzaju i skali materiału, przedmiotu lub dokumentu. Dla spełnienia tego warunku wystarczy, jeśli tylko jedna, np. pierwsza lub ostatnia strona dokumentu, zostanie oznaczona ciągiem znaków.
Należy mieć szczególnie na uwadze, aby znaki i napisy były czytelne dla odbiorcy i wyraźnie widoczne. 
6.2	Kolejność znaków
Znak Funduszy Europejskich umieszczony jest zawsze z lewej strony, barwy RP jako drugi znak, natomiast znak Unii Europejskiej z prawej. 
Gdy nie jest możliwe umiejscowienie znaków w poziomie, można zastosować układ pionowy. 
W tym ustawieniu znak Funduszy Europejskich z nazwą programu znajduje się na górze, pod znakiem FE znajdują się barwy RP, a znak Unii Europejskiej na dole. 
Przykładowy układ pionowy:            
	
Zestawienia znaków dostępne są na stronie internetowej programu: www.pois.gov.pl oraz na portalu www.funduszeeuropejskie.gov.pl/promocja.
6.3	Liczba znaków
Liczba znaków w zestawieniu – to znaczy w jednej linii – nie może przekraczać czterech (nie dotyczy tablic informacyjnych i pamiątkowych, na których w zestawieniu znaków mogą wystąpić maksymalnie 3 znaki), łącznie ze znakiem FE, barwami RP oraz znakiem UE. 
Poza znakiem FE, barwami RP i znakiem UE w zestawieniu znaków na materiałach informacyjnych 
i promocyjnych (z wyjątkiem tablic informacyjnych i pamiątkowych) oraz na dokumentach można umieścić logo grantobiorcy. Można umieścić logo partnera projektu, logo projektu czy logo instytucji pośredniczącej lub wdrażającej. Nie można umieszczać natomiast znaków wykonawców, którzy realizują działania w ramach projektu, ale którzy nie są grantobiorcami.
Inne znaki, jeśli są potrzebne, można umieścić poza zestawieniem (linią znaków znak FE-barwy RP-znak UE). 
Uwaga! Jeśli w zestawieniu lub na materiale występują inne znaki (logo), to nie mogą być one większe (mierzone wysokością lub szerokością) od barw RP i flagi Unii Europejskiej. 
6.4	 W jakich wersjach kolorystycznych można stosować znaki Fundusze Europejskie, barwy RP 
i znak Unia Europejska?
Zestawienie znaków FE, barw RP i znak UE zawsze występuje w wersji pełnokolorowej. 
Nie można stosować barw RP w wersji achromatycznej i monochromatycznej. Dlatego są przypadki, kiedy nie umieszcza się barw RP, natomiast będzie można zastosować zestawienia znaków FE i UE 
w wersji jednobarwnej. Przypadki te są określone w rozdziale 2.
Przykładowe zestawienie znaków w wersji czarno-białej:

Wszystkie dopuszczone achromatyczne i monochromatyczne warianty znaków znajdują się na stronie internetowej programu: www.pois.gov.pl oraz na portalu www.funduszeeuropejskie.gov.pl/promocja, 
a także w Księdze identyfikacji znaku marki Fundusze Europejskie i znaków programów polityki spójności na lata 2014-2020.
6.5	Czy można stosować znaki Fundusze Europejskie, barwy Rzeczypospolitej Polskiej i znak Unia Europejska na kolorowym tle?
Najlepiej jest używać znaków pełnokolorowych na białym tle, co zapewnia ich największą widoczność. Jeśli znak Funduszy Europejskich występuje na tle barwnym, powinno się zachować odpowiedni kontrast, który zagwarantuje odpowiednią czytelność znaku. Kolory tła powinny być pastelowe i nie powinny przekraczać 25% nasycenia.
Na tłach ciemnych, czarnym oraz tłach wielokolorowych barwy RP należy umieścić na białym polu ochronnym i z szarą linią zamykającą. Na tłach kolorowych, barwy RP należy umieścić bez białego pola ochronnego i bez linii zamykającej. Jeśli znak występuje na tle barwnym, należy zachować odpowiedni kontrast gwarantujący odpowiednią czytelność znaku.
W przypadku znaku Unii Europejskiej, jeśli Grantobiorca nie ma innego wyboru niż użycie kolorowego tła, powinien umieścić wokół flagi białą obwódkę o szerokości równej 1/25 wysokości tego prostokąta. Oto przykład:

Jeśli w zestawieniu występują inne znaki, należy sprawdzić, czy mogą one występować na kolorowych tłach. 
7.	W jaki sposób grantobiorca może oznaczyć małe przedmioty promocyjne?
Jeśli przedmiot jest mały (np. długopis, ołówek, pendrive) i nazwa funduszu, nazwa „Rzeczpospolita Polska” oraz nazwa programu nie będą czytelne, należy umieścić znak Funduszy Europejskich z napisem Fundusze Europejskie (bez nazwy programu), barwy RP oraz znak UE tylko z napisem Unia Europejska. Zawsze stosuje się pełny zapis nazwy „Rzeczpospolita Polska”, „Unia Europejska” i „Fundusze Europejskie”.

W takich przypadkach nie trzeba stosować słownego odniesienia do Funduszu Spójności. 
W przypadku przedmiotów o bardzo małym polu zadruku np. pendrive, dopuszczalne będzie stosowanie wariantu minimalnego bez barw RP.
Jednocześnie należy każdorazowo rozważyć, czy np. małe przedmioty są na pewno skutecznym i niezbędnym narzędziem promocji dla projektu.
7.1	 Czy można oznaczać przedmioty promocyjne w sposób nierzucający się w oczy?
Zestawienia znaków z właściwymi napisami muszą być widoczne. Nie mogą być umieszczane np. na wewnętrznej, niewidocznej stronie przedmiotów. Jeśli przedmiot jest tak mały, że nie można na nim zastosować czytelnych znaków FE, barw RP i znaku UE lub wariantu minimalnego bez barw RP (zobacz rozdział 7), nie można go używać do celów promocyjnych. Celem przedmiotu promocyjnego jest bowiem informowanie o dofinansowaniu projektu ze środków UE i realizowanego programu.