W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu. W każdym momencie można dokonać zmiany ustawień Państwa przeglądarki. Zobacz politykę cookies.
Powrót

Sposoby wyszukiwania błędów i badania dostępności cyfrowej stron internetowych

Spełnienie ustawowych wymagań dotyczących dostępności cyfrowej zacznij od badań. Pomogą Ci one odnaleźć problemy, określić ich skalę oraz zaplanować działania naprawcze. Możesz skorzystać z różnych sposobów badania – każdy z nich ma swoje plusy i minusy, które opisaliśmy w tym artykule.

Kto może wykonać badania i testy?

Wyszukiwanie błędów i badanie dostępności cyfrowej możesz wykonać zarówno samodzielnie jak i zlecić je innym osobom.

Do wykonania podstawowych testów nie potrzebujesz żadnych specjalnych umiejętności. Do pełnej analizy i oceny zgodności strony internetowej z ustawą o dostępności cyfrowej potrzebny jest jednak doświadczony specjalista.

Jeżeli w Twoim urzędzie czy organizacji pracuje specjalista ds. dostępności, poproś ją lub jego o pomoc. Przy części testów wsparciem może być dla Ciebie choćby ktoś kto administruje stroną internetową.

Możesz także zatrudnić eksperta zewnętrznego. Pomoże Ci on nie tylko zidentyfikować problemy z dostępnością cyfrową, ale również podpowie jak je rozwiązać.

Testy automatyczne

To najpopularniejszy sposób testowania stron internetowych. Jest wiele programów i rozwiązań przeglądarkowych, które pomogą Ci automatycznie wyszukać niezgodności z wytycznymi dla dostępności treści internetowych (WCAG).

Są takie automaty, które testują tylko jeden element np. kontrast treści do tła (np. WCAG Color contrast checker), jak i takie, które testują na raz kilkanaście różnych elementów (np. WAVE, Accessibility Insights). Narzędzia te musisz użyć oddzielnie na każdej testowanej stronie.

Są także takie rozwiązania, które badają automatycznie od razu nawet kilkaset podstron (np. SortSite)

Plusy testów automatycznych

  • Od razu otrzymujesz wynik – natychmiast lub maksymalnie po kilku minutach widzisz gdzie są błędy - najczęściej są one graficznie oznaczone na widoku badanej strony.
  • Częścią automatycznych narzędzi możesz na raz testować dużo podstron – przydaje się szczególnie gdy odpowiadasz za wiele stron internetowych.
  • Możesz je wykorzystywać do stałego monitorowania dostępności cyfrowej, np. raz na miesiąc, i porównywać łatwo wyniki.
  • Są bezpłatne lub za stosunkowo niewielką opłatą – większość rozszerzeń przeglądarkowych jest bezpłatnych. Także te bardziej rozbudowane automaty co najmniej część testów oferują bezkosztowo.

Minusy testów automatycznych

  • Badają tylko wybrane elementy dostępności cyfrowej – np. nie są w stanie analizować czy treść opisu alternatywnego pasuje do grafiki, a testują jedynie czy grafika ma w kodzie atrybut <alt>, w którym taki opis powinien się znaleźć.
  • Mogą tworzyć złudne wrażenie dostępności cyfrowej – strona z dobrym wynikiem w teście automatycznym może być niedostępna cyfrowo dla użytkowników np. osób nawigujących samą klawiaturą czy korzystających z czytników ekranu.
  • Nie pozwalają stwierdzić czy strona internetowa jest zgodna z wymaganiami dostępności cyfrowej dla podmiotów publicznych.

Badanie eksperckie

To drugi co do popularności sposób badania stron internetowych pod kątem dostępności cyfrowej. Tylko w takim badaniu określisz zgodność strony internetowej z ustawą o dostępności cyfrowej.

Do wykonania tego badania możesz zatrudnić specjalistę ds. dostępności cyfrowej „z zewnątrz” jak i pracującego w Twoim urzędzie czy organizacji.

Plusy badania eksperckiego

  • Bada kompleksowe wszystkie elementy dostępności cyfrowej – szczegółowy zakres takiego badania określ wcześniej z ekspertem – sprawdź jak sformułować te wymagania gdy zamawiasz audyt dostępności cyfrowej.
  • Pozwala stwierdzić czy strona internetowa jest zgodna z wymaganiami dostępności cyfrowej dla podmiotów publicznych – tylko po pozytywnym wyniku takich badań możesz w deklaracji dostępności stwierdzić zgodność strony internetowej z ustawą o dostępności cyfrowej.
  • Oprócz opisu problemów także podpowiedzi rozwiązań– raport z takiego badania to nie tylko lista błędów, ale też rekomendacje wyjaśniające jak sobie z nimi poradzić. Zlecając takie badanie, pamiętaj, żeby wprost wymagać takich podpowiedzi.

Minusy badania eksperckiego

  • Dużo kosztuje i długo trwa – w zależności od wielkości badanej strony, audyt ekspercki może kosztować od tysiąca do nawet kilkunastu tysięcy złotych, a jego przeprowadzenie zajmie średnio ok. 2 tygodni.
  • W Polsce nie ma wielu specjalistów ds. dostępności cyfrowej – znalezienie specjalisty z dużym doświadczeniem w badaniach eksperckich, może zająć Ci sporo czasu.
  • Wdrożenie wszystkich rekomendacji z badania może nie być możliwe – zwłaszcza gdy badanie wykonuje zewnętrzny specjalista, który nie zna specyfiki danego podmiotu, część rekomendacji może nie być dobrze dopasowana.

Test z użyciem Listy Kontrolnej

Lista kontrolna to narzędzie do samodzielnego wyszukiwania błędów na stronie internetowej, pomocne przy ocenie stanu jej dostępności cyfrowej. Składa się z blisko 100 pytań i instrukcji wyjaśniających co musisz zrobić, aby na każde z tych pytań rzetelnie odpowiedzieć.

Znajdziesz w niej także podpowiedzi jak dobrać strony do badania i jak ustalić, które błędy powinny być usunięte w pierwszej kolejności.

Plusy testowania Listą kontrolną

  • Pozwala samodzielnie sprawdzić czy Wykonawca Twojej strony nie popełnił w niej błędów w dostępności cyfrowej – warto zweryfikować to zanim zapłacisz za zamówioną stronę internetową.
  • Pomaga odnaleźć bariery, które uniemożliwiają obsługę strony internetowej -  nawet jedna taka bariera sprawia, że cześć użytkowników może nie móc w ogóle skorzystać z tej strony,
  • Łatwe dzięki instrukcji „Krok po kroku” – lista opisuje niezbędne działania, podzielona jest na 3 poziomy, dopasowane do różnych umiejętności osoby wykonującej badanie,

Minusy testowania Listą kontrolną

  • Pełen test zajmie Ci sporo czasu – na każde z pytań musisz odpowiedzieć analizując oddzielnie kilka czy nawet kilkanaście podstron.
  • Do odpowiedzi na część pytań niezbędna jest wiedza o tworzeniu stron internetowych – pytania na drugim i trzecim poziomie listy wymagają wiedzy technicznej.
  • Nie pozwala stwierdzić czy strona internetowa jest zgodna z wymaganiami dostępności cyfrowej dla podmiotów publicznych – pozytywne przejście całej listy, pozwala ocenić, że strona jest co najwyżej częściowo zgodna z wymaganiami ustawy o dostępności cyfrowej.

Testy z użytkownikami

To stosunkowo rzadki sposób testowania. Tymczasem może dostarczyć Ci bardzo cennych informacji, zwłaszcza gdy chcesz sprawdzić nie tylko zgodność z prawem, ale szczególnie przyjazność strony internetowej dla użytkowników.

Szukając testerów możesz skorzystać z pomocy lokalnej organizacji pozarządowej zrzeszającej osoby z niepełnosprawnościami lub pracującej na ich rzecz. 

Plusy testów z użytkownikami

  • Lepsze zrozumienie potrzeb użytkowników - zbierasz uwagi bezpośrednio od osób korzystających na co dzień z dostępności cyfrowej.
  • Badasz cały proces, a nie tylko jego wybrane elementy – sprawdzisz dzięki nim czy użytkownik da radę np. samodzielnie złożyć wniosek, a nie tylko czy pojedyncze pola w tym wniosku są dostępne cyfrowo.
  • Dają „ludzką twarz” dostępności cyfrowej – wbrew pozorom dostępność cyfrowa nie jest robiona dla zgodności z WCAG, ale dla zapewnienia równego dostępu dla każdego do stron internetowych podmiotów publicznych

Minusy testów z użytkownikami

  • Wyniki wymagają interpretacji – nie zawsze uwaga zgłoszona przez użytkownika jest błędem dostępności cyfrowej, czasem może wynikać z problemu z użytecznością, czy brakiem zrozumienia funkcji przez użytkownika.
  • Nie pozwalają stwierdzić czy strona internetowa jest zgodna z wymaganiami dostępności cyfrowej dla podmiotów publicznych – testy z użytkownikami nie odnoszą się wprost do wytycznych WCAG. Większość użytkowników nie zna tych wytycznych, a jedynie korzysta na ich stosowaniu.

Proste testy i analiza podstawowych błędów

Czasem wykonanie pełnego przeglądu może nie być możliwe, np. ze względu na jego koszt, czy brak odpowiedniej wiedzy. W takiej sytuacji wykonaj choćby proste testy. Pomogą Ci one zorientować się czy na Twojej stronie internetowej są błędy w dostępności cyfrowej.

Plusy prostych testów

  • Badanie jest bardzo proste - brak pieniędzy, czasu czy wiedzy specjalistycznej nie musi blokować Cię przed zajmowaniem się dostępnością cyfrową.
  • Pozwalają rozpocząć działania na rzecz zapewnienia dostępności cyfrowej – nie musisz wykonywać drogich i czasochłonnych badań żeby zauważyć problem z opisami alternatywnymi grafik i zająć się nim.

Minusy prostych testów

  • Bardzo ograniczony zakres analizy – proste testy nie pozwolą Ci na oszacowanie kosztów zapewnienia dostępności cyfrowej Twojej strony, bo znajdziesz tylko podstawowe błędy.
  • Nie pozwalają stwierdzić czy strona internetowa jest zgodna z wymaganiami dostępności cyfrowej dla podmiotów publicznych – są jedynie dobrym początkiem do poznania tych wytycznych i ich lepszego zrozumienia

Metody mieszane

Opisane rodzaje badań i testów możesz łączyć ze sobą. Możesz na przykład:

  • zlecić zbadanie 4 najważniejszych lub najbardziej złożonych podstron ekspertowi, a samodzielnie przetestować te prostsze,
  • zrobić samodzielnie proste testy, ale poszerzyć je o testy z użytkownikami,
  • zacząć od badania eksperckiego, a potem regularnie wykonywać testy automatyczne.

Badania i testy to nie wszystko

Badania i testy pod kątem dostępności cyfrowej są bardzo ważne, ale najważniejsze jest to co zrobisz z ich wynikami.

Wdrażanie dostępności cyfrowej wiąże się z kosztami. Zwróć uwagę, żeby koszty badań nie pochłonęły całego budżetu na zapewnienie dostępności cyfrowej, jakie przewidział Twój urząd czy organizacja.

Pamiętaj, że badanie pokazuje Ci błędy oraz stan dostępności cyfrowej w danym momencie. Wystarczy, że na dostępnej cyfrowo stronie internetowej pojawi się niedostępny artykuł czy formularz i stan ten od razu się zmieni. Staraj się zatem zawsze przestrzegać zasad dostępności cyfrowej i badać regularnie jej stan.

{"register":{"columns":[]}}