W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu. W każdym momencie można dokonać zmiany ustawień Państwa przeglądarki. Zobacz politykę cookies.
Powrót

Bezumowny brexit – praktyczne wskazówki

Pomimo uzgodnienia kształtu Umowy wyjścia pomiędzy UE a Wielką Brytanią, nie ma pewności co do tego, czy wejdzie ona w życie, dlatego konieczne jest przygotowanie się na wszystkie opcje, w tym scenariusz bezumownego brexitu.

Celem działań przygotowawczych jest zapewnienie obywatelom i firmom maksimum przewidywalności i bezpieczeństwa. Polska i Wielka Brytania zakończyły prace legislacyjnie mające na celu zabezpieczenie nawzajem praw obywateli w przypadku bezumownego brexitu. Na poziomie europejskim wypracowano rozwiązania dla transportu drogowego, lotniczego, ruchu bezwizowego czy koordynacji świadczeń społecznych. Przyjęte podstawy prawne ograniczą, ale nie wyeliminują całkowicie negatywnych konsekwencji rozstania Wielkiej Brytanii z Unią Europejską. Wykonana praca legislacyjna nie będzie wystraczająca, jeżeli sami obywatele i przedsiębiorcy nie podejmą praktycznych przygotowań na wypadek brexitu bez umowy. W przypadku przedsiębiorstw to nie tylko obowiązek przygotowania dokumentacji do eksportu, importu i tranzytu towarów do Wielkiej Brytanii, ale przede wszystkim konieczność dostosowania modelu biznesowego do nowych okoliczności. Należy pamiętać chociażby o tym, że już w pierwszym minutach po wyjściu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej zostanie przywrócona granica celna, co oznacza powrót procedur celnych, stosowanych w handlu z państwami trzecimi.

Polacy na Wyspach muszą przygotować się na brexit bez umowy

W Wielkiej Brytanii żyje ok. miliona polskich obywateli. Rząd brytyjski wprowadził specjalne rozwiązania dla obywateli UE, w tym Polaków, zabezpieczające ich prawa w przypadku bezumownego brexitu. Dodatkowo, Polska i Wielka Brytania porozumiały się w sprawie udzielenia nawzajem gwarancji i praw obywatelom.

Polscy obywatele mieszkający w Wielkie Brytanii do końca 2020 r. będą mogli złożyć wniosek o nadanie tzw. statusu osoby osiedlonej (settled status). Podstawowym warunkiem jego uzyskania będzie kryterium 5 lat legalnego pobytu w Wielkiej Brytanii. Wnioski można składać od początku bieżącego roku i z takiej możliwości skorzystało już 240 tys. naszych obywateli żyjących na Wyspach. Najprostszym sposobem złożenia wniosku o status osoby osiedlonej jest skorzystanie ze specjalnej aplikacji na smartfony. Sama procedura nie jest skomplikowana, w większości przypadków do weryfikacji wniosku wystarczą dane dotyczące opłacania podatków i składek na ubezpieczenia społeczne, posiadane przez brytyjską administrację, choć istnieje też możliwość dołączenia dodatkowych dokumentów. Osoby, które uzyskają status osoby osiedlonej, zachowają prawo do pracy, świadczeń, edukacji, służby zdrowia i pozostałych usług publicznych na obecnych zasadach.

Polacy, którzy mieszkają w Wielkiej Brytanii krócej niż 5 lat, mogą wnioskować o tzw. pre-settled status. Będzie on gwarantował prawa podobne do statusu osoby osiedlonej. Po 5 latach legalnego pobytu takie osoby będą mogły wystąpić o nadanie statusu osoby osiedlonej.

Wnioski o uregulowanie swojego pobytu można składać do końca 2020 r. Polacy, których chcą pozostać w Wielkiej Brytanii, nie powinni jednak czekać do ostatniej chwili.

Rząd polski i rząd brytyjski od wielu miesięcy informują Polaków mieszkających w Wielkiej Brytanii o przysługujących im prawach w razie bezumownego brexitu. Szczegółowe informacje dostępne są na stronie Ambasady RP w Londynie oraz stronach rządu brytyjskiego.

Bezumowny brexit oznacza zmiany w podróżowaniu do Wielkiej Brytanii

Wielka Brytania jest drugim po Niemczech najczęściej odwiedzanym przez Polaków krajem. Według danych Ministerstwa Sportu i Turystyki każdego roku na Wyspy podróżuje około miliona naszych rodaków.

Co powinniśmy wiedzieć, planując podróż do Wielkiej Brytanii w sytuacji jej wyjścia z UE bez umowy?

Zanim kupimy bilet. Wszystkie linie lotnicze zadeklarowały, że będą w tym czasie obsługiwać połączenia między Wielką Brytanią i Polską tak jak do tej pory. Polskie Linie Lotnicze LOT dodatkowo zapowiedziały, że siatka połączeń nie ulegnie zmianie. Do tej pory uzgodniono, że linie lotnicze będą mogły dalej operować między UE a Wielką Brytanią do 30 marca 2020 r. Komisja Europejska zaproponowała zmianę tych przepisów i wydłużenie ich obowiązywania do 24 października 2020 r. Warto dodać, że nawet w przypadku bezumownego brexitu Polacy nadal nie będą potrzebowali wiz, by wjechać na terytorium Wielkiej Brytanii. Osoby przyjeżdżające na Wyspy  po bezumownym brexicie nadal będą tam mogły pracować i mieszkać. Jednak Polacy  chcący pozostać w Wielkiej Brytanii dłużej niż 3 miesiące będą musiały złożyć wniosek o specjalne pozwolenie (European Temporary Leave to Remain) wydawane jednorazowo na 3 lata. Pozwoli ono zamieszkać w Wielkiej Brytanii na dłużej i podjąć pracę czy studia. Rząd brytyjski od 1 stycznia 2021 r. chce jednak wprowadzić nowe zasady dla imigrantów, które dziś nie są jeszcze znane. Może to oznaczać, że nie każda osoba, która uzyska ELTR, będzie mogła pozostać w Zjednoczonym Królestwie  na stałe.

Wybierając się do Wielkiej Brytanii, powinniśmy także zadbać o posiadanie ważnych dokumentów podróży. Chociaż brytyjskie władze deklarują, że w razie wyjścia bez umowy przez jakiś  czas (nie dłużej niż do końca 2020 r.)  możliwe będzie podróżowanie z dowodem osobistym, w każdym przypadku sugerujemy podróżowanie z ważnym paszportem.

Jeśli zdecydujemy się na podróż do Wielkiej Brytanii samochodem, dobrą wiadomością jest to, że nadal będziemy mogli używać polskiego prawa jazdy. Powinniśmy jednak pamiętać, że w przypadku wyjścia brexitu bez umowy niezbędna będzie zielona karta z ważnym ubezpieczeniem. Jeśli chcielibyśmy zabrać ze sobą zwierzęta, powinniśmy zadbać o to, by posiadały wszystkie wymagane dokumenty i szczepienia, a przede wszystkim sprawdzić brytyjskie przepisy obowiązujące w dniu wyjazdu.

W czasie podróży. Jeśli Wielka Brytania wyjdzie z UE bez umowy, musimy pamiętać o obowiązku kontroli celnej naszego bagażu. Zmniejszy się również ilość pieniędzy i produktów, które będziemy mogli przywieźć/wwieźć, w tym produktów spożywczych jak mięso, sery, alkohole, papierosy czy niektóre produkty roślinne; może to dotyczyć również niektórych zwierząt.

Nasze prawa jako pasażerów w dalszym ciągu będą chronione niezależnie od wybranego środka transportu, choć sytuacja może być różna w zależności od tego, czy podróżujemy z przewoźnikiem wspólnotowym, czy z firmą spoza UE. Powinniśmy szczegółowo sprawdzić swoje prawa na stronach Komisji Europejskiej.

W każdym przypadku powinniśmy także zadbać o ubezpieczenie zdrowotne ważne poza Unią Europejską. W razie wyjścia z UE bez umowy nie będziemy już mogli korzystać z opieki zdrowotnej w Wielkiej Brytanii na podstawie Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego.

Jednocześnie po powrocie powinniśmy sprawdzić, czy może nam przysługiwać zwrot podatku VAT. Dotyczyć to będzie jednak przede wszystkim osób na stałe mieszkających poza UE, czyli np. Polaków w Wielkiej Brytanii.

Przede wszystkim jednak powinniśmy w przypadku każdej podróży odpowiednio się przygotować, zapoznając się z informacjami na temat brexitu na stronie brexit.gov.pl oraz na strony Komisji Europejskiej: https://ec.europa.eu/info/brexit/brexit-preparedness_pl

Więcej informacji o podróżowaniu między Wielką Brytanią a Polską w przypadku braku porozumienia o brexicie dostępne jest tutaj.

Zmienią się zasady handlu z Wielką Brytanią

Scenariusz brexitu bez umowy niesie ze sobą pewne konsekwencje dla przedsiębiorstw, jednak nie należy obawiać się zablokowania handlu pomiędzy UE a Wielką Brytanią. Należy natomiast mieć na uwadze, że bazą dla prowadzenia działalności handlowej będą reguły Światowej Organizacji Handlu (WTO), które są mniej korzystne niż dotychczasowe, preferencyjne warunki dla przedsiębiorstw funkcjonujących w ramach Unii Europejskiej i jednolitego rynku. Reguły te stanowią jednak bazę do nieprzerwanego prowadzenia działalności handlowej przy dodatkowych wymaganiach. Przede wszystkim należy się spodziewać pewnych trudności i ewentualnych kosztów związanych z przewozem towarów, cłami, koniecznością spełniania dodatkowych formalności celnych – zarówno w eksporcie, jak i imporcie oraz tranzycie z Wysp.

Wielka Brytania zaproponowała własną taryfę celną (https://www.gov.uk/government/publications/temporary-rates-of-customs-duty-on-imports-after-eu-exit), która będzie wdrożona po wyjściu z UE. Dobrą informacją dla eksporterów jest to, że ograniczono zakres wprowadzanych ceł jedynie do kilku kategorii produktów (w tym z branży rolno-spożywczej, motoryzacyjnej czy chemicznej), natomiast większość eksportu na Wyspy będzie zwolniona z cła. Reasumując, cła będą dużo niższe niż te stosowane przez UE w imporcie z krajów trzecich (cła unijne w niektórych przypadkach mogą stanowić istotny koszt dla podmiotów importujących z Wielkiej  Brytanii).

Przedsiębiorstwa zaangażowane w handel z Wielką Brytanią powinny być także świadome, że wyjście tego kraju z UE oznaczać będzie konieczność dokonania odprawy celnej. Dla firm dotychczas niezaangażowanych w handel z krajami spoza UE będzie to zapewne nowość, dlatego w pierwszej kolejności niezbędne jest odpowiednie przygotowanie na ten scenariusz, którego najważniejszym elementem powinno być uzyskanie numeru EORI (Economic Operators’ Registration and Identification), nadawanego przez administrację celną. Zarówno w przypadku importu, jak i eksportu, konieczne będzie zgłoszenie towarów do odpowiedniej procedury celnej w dedykowanym systemie informatycznym.

W dalszej kolejności należy zwrócić uwagę na potencjalne utrudnienia i dodatkowe kontrole dotyczące specyficznych produktów. W przypadku artykułów rolno-spożywczych mogą zmienić się niektóre zasady przewozu oraz dokumentacji – np. produkty mięsne czy roślinne będą poddawane dodatkowym kontrolom sanitarnym i fitosanitarnym na granicy pomiędzy UE a Wielką Brytanią. Te utrudnienia mogą być szczególnie uciążliwe na najbardziej „obleganych” przejściach granicznych  (takich jak Calais-Dover czy tunel pod kanałem La Manche). W przypadku bezumownego brexitu niezbędna będzie zielona karta z ważnym ubezpieczeniem pojazdów. Komisja Europejska zaproponowała szereg rozwiązań, które pomogą stopniowo dostosować się przedsiębiorstwom do zmiany niektórych warunków handlu z Wielką Brytanią (w tym dla branży transportu drogowego). Firmy transportowe będą miały dostęp do brytyjskiego rynku bez konieczności posiadania zezwoleń do 31 grudnia 2019 r. Komisja zaproponowała zmianę tych przepisów i wydłużenie ich obowiązywania do 31 lipca 2020 r. Administracje państw członkowskich UE (w tym Polski), jak również Wielkiej Brytanii starają się do minimum ograniczyć wszystkie negatywne skutki bezumownego brexitu dla przedsiębiorstw. Jest to szczególnie ważne w początkowym okresie po dacie wyjścia.

Trzeba pamiętać, że większość fizycznych kontroli przy eksporcie i imporcie będzie przeprowadzana nie w Polsce, ale w krajach bezpośrednio sąsiadujących ze Zjednoczonym Królestwem, przede wszystkim we Francji, Belgii i Holandii. Kraje te finalizują przygotowania do wprowadzenia kontroli granicznych, zatrudniają dodatkowych celników i służby weterynaryjne. Wszelkie niezbędne informacje dotyczące procedur francuskich są dostępne na stronach: www.douane.gouv.fr, www.brexit.gouv.fr. Informacje w języku polskim można znaleźć na stronie http://www.douane.gouv.fr/Portals/0/fichiers/douane/brexit/dobrze-poinformowany-kierowca-madrze-przekracza-granice-pl.pdf. Władze Holandii przygotowują odpowiednią infrastrukturę drogową (parkingi, ostrzeżenia dla kierowców nad autostradami), aby nie dopuścić do zablokowania wjazdów na promy przez ciężarówki nieposiadające odpowiednich dokumentów. Dodatkowo, Holandia zachęca wszystkie zainteresowane instytucje i organizacje do zapoznania się ze stroną www.getreadyforbrexit.eu/en, na której opisano wszystkie procedury, niezbędne w przypadku eksportu, importu i tranzytu towarów do krajów trzecich przez holenderskie porty.

Do kontynuowania wymiany handlowej z Wielką Brytanią konieczne będzie posiadanie europejskiego numer EORI (https://puesc.gov.pl/eori) – przedsiębiorcy, którzy jeszcze go nie uzyskali, powinni jak najszybciej wystąpić o jego nadanie. Bez tego numeru nie będzie możliwe dokonywanie zgłoszeń celnych w UE. Import towarów do Wielkiej Brytanii lub eksport z niej, a także realizowanie operacji tranzytowych oznacza konieczność posiadania również brytyjskiego numer EORI umożliwiającego dokonanie zgłoszenia celnego na Wyspach. Przedsiębiorcy, którzy jeszcze tego nie zrobili, powinni wystąpić o jego nadanie (https://www.gov.uk/eori).

W celu wsparcia przedsiębiorców w dostosowaniu modelu biznesowego do okoliczności wynikających z opuszczenia UE przez Wielką Brytanię, MPIT uruchomił dedykowany portal internetowy poświęcony tematyce brexit.

Materiały

Podróżowanie między Wielką Brytanią a Polską w przypadku braku porozumienia o brexicie
Podróżowanie​_między​_Wielką​_Brytanią​_a​_UE​_w​_przypadku​_braku​_porozumienia​_o​_brexicie.pdf 0.60MB