Polska w Hiszpanii

1. Krótki opis gospodarki i jej struktury

• System gospodarczy i najważniejsze strategie gospodarcze

Informacja dla przedsiębiorcy

Hiszpańska gospodarka funkcjonuje na zasadach wolnego rynku i jest częścią jednolitego rynku UE. Obecność na rynku hiszpańskim daje dostęp do 48 milionów mieszkańców i ok. 100 milionów turystów zagranicznych rocznie. Ponadto, Hiszpania dysponuje dobrymi połączeniami z rynkami Ameryki Południowej (ponad 600 mln konsumentów) i Bliskiego Wschodu (500 mln konsumentów).

System prawno-gospodarczy jest zdecentralizowany. Każda z 17 wspólnot autonomicznych posiada uprawnienia ustawodawcze i wykonawcze, w tym wyłączne uprawnienia ustawodawcze i wykonawcze w zakresie m.in. usług socjalnych, rolnictwa i hodowli, rybołówstwa śródlądowego, przemysłu, handlu, turystyki, młodzieży lub sportu. Wspólnoty autonomiczne mają prawo do ustanawiania własnych podatków. Stwarza to potencjalne trudności dla przedsiębiorców i konieczność rozpoznania i porównania uwarunkowań lokalnych dla planowanych transakcji czy inwestycji.  

Zarejestrowanie firmy nie jest zbyt skomplikowane dla obywateli UE – wymaga m.in.:  wyboru formy prawnej podmiotu, ważnego paszportu, Número de Identificación Extranjero (hiszpański numer identyfikacji podatkowej dla obcokrajowców, niezbędny za każdym razem, gdy obcokrajowiec podpisuje dokument publiczny lub kontaktuje się z administracją publiczną); dowodu posiadania wystarczających środków finansowych; planu biznesowego; zaświadczenia o niekaralności. Więcej informacji dot. rejestracji firmy znajdują się tutaj. 

Istotne z punktu widzenia przedsiębiorcy jest to, że hiszpański rynek pracy charakteryzuje się wysokim poziomem zaangażowania ze strony związków zawodowych oraz ochrony pracowników - płaca minimalna, prawa pracownicze tj. prawo do bezpiecznego środowiska pracy, niedyskryminacji w pracy i prawo do prywatności. Pracodawca może rozwiązać umowę z pracownikiem w dowolnym momencie, nawet bez uzasadnionej przyczyny, jednak w takim przypadku pracownikowi zawsze przysługuje odprawa w wysokości 33 dni wynagrodzenia za każdy przepracowany rok, z limitem określonym przez prawo.

Charakterystyka hiszpańskiej gospodarki (wyzwania, zagrożenia) oraz strategia rządowa

Hiszpania aktualnie przoduje pod względem dynamiki wzrostu PKB wśród gospodarek rozwiniętych i wśród największych gospodarek strefy Euro. Pozytywną ewaluację atrakcyjności inwestycyjnej i stabilności gospodarki hiszpańskiej odzwierciedlają raporty organizacji międzynarodowych  oraz wiele analiz i prognoz największych światowych funduszy inwestycyjnych.

Dobra koniunktura i prognozy wzrostu hiszpańskiej gospodarki opierają się aktualnie na kilku względnych przewagach i korzystnych okolicznościach:

• ogólnie wysoki poziom bezpieczeństwa - dystans geopolityczny  od źródeł konfliktów
• niskie koszty energii,  o 30% mniej niż średnia w UE
• względnie niewielkie problemy ilościowe i administracyjno-integracyjne  z pozyskiwaniem siły roboczej z imigracji  – stały napływ pracowników  z Ameryki Łacińskiej
• korzystne dla Hiszpanii parametry unijnych funduszy odbudowy po COVID
• znakomita infrastruktura transportowa i telekomunikacyjna - dzięki której odnotowuje się rozciągniecie okresów dochodów z turystyki poza tradycyjnie szczytowe przy jednoczesnym  braku powstawania „wąskich gardeł” transportowo – telekomunikacyjnych.
• rozwój telepracy – przyczynia się do wzrostu firm i usług świadczonych w EU z terytorium Hiszpanii

Jednocześnie, w gospodarce hiszpańskiej utrzymują się głębokie problemy strukturalne i negatywne zjawiska.

Główne wyzwania: wewnętrzne - zewnętrzne, koniunkturalne - strukturalne

Finanse publiczne uległy poprawie, ale długoterminowa stabilność fiskalna i trwały wzrost gospodarczy  - wg rekomendacji OECD - wymagają zrównoważenia dochodów poprzez wprowadzenie podatków powodujących mniejsze zakłócenia, ograniczenie kosztów emerytur – jedne z najwyższych w Europie pod względem udziału w  budżecie - oraz priorytetowe traktowanie wydatków sprzyjających wzrostowi gospodarczemu.  Jednym z największych problemów strukturalnych gospodarki hiszpańskiej pozostaje niska produktywność i wydajność pracy. Starzejące się społeczeństwo i niskie zatrudnienie wśród starszych pracowników również stanowią coraz większy problem dla gospodarki. W tym kontekście, wyzwanie dla rządu stanowi dostosowanie polityki migracyjnej i polityki w zakresie kształcenia do zmieniających się potrzeb rynku pracy.

• Główne sektory gospodarki i ich udział w PKB:

Usługi: 68,53%

Przemysł: 20,24%

Rolnictwo: 2,34%;

• Polityka kursowa

Walutą w Hiszpanii jest euro. Kurs jest płynny, a za politykę pieniężną odpowiada Europejski Bank Centralny (EBC). Euro jest wyłącznym środkiem płatniczym w Hiszpanii od 1 stycznia 2002 r. Zastąpiło ono pesetę hiszpańską, używaną od 1868 r.

• Surowce i technologie krytyczne

Hiszpania teoretycznie posiada względnie istotne  – na tle Europy – złoża niektórych minerałów rzadkich tj. wolfram, gal, lit, miedź, nikiel, stront, głównie w regionach Galicji i zachodniej Andaluzji. Oznacza to, że Hiszpania jest trzecim krajem w Europie pod względem bogactwa surowców strategicznych. Jak dotąd, z publicznie dostępnych informacji wynika, że nie podjęto jeszcze jednak decyzji które prowadziłyby do rozpoczęcia prac nad dokładnym zbadaniem wykonalności i opłacalności wznowienia lub rozpoczęcia wydobycia, szczególnie w zamkniętych kopalniach. Opinie naukowców i ekspertów hiszpańskich wskazują, że w przypadku kopalni dawno zamkniętych i zrewitalizowanych, co do których szacuje się znaczny potencjał złóż, ponowne ich uruchomianie wiązałoby się ze znacznym ryzykiem środowiskowym i wzbudziłoby społeczny sprzeciw.

W 2024 r. rząd ogłosił Strategię Głębokich Technologii, aby skupić się na kluczowych nadchodzących wyzwaniach technologicznych takich jak technologie kwantowe i sztuczna inteligencja. Strategia ta obejmuje elementy rozwoju i transferu technologii, regulacje, finansowanie, industrializację i dostęp do innowacji dla społeczeństwa. W jej realizację zaangażowane są ministerstwa przemysłu, transformacji ekologicznej i transformacji cyfrowej. Konkretne inicjatywy w zakresie rozwoju krytycznych technologii w Hiszpanii to np. projekt MareNostrum 5 w Barcelonie, z najpotężniejszym superkomputerem w Hiszpanii i jednym z trzech najpotężniejszych w Europie oraz Iberyjskie Centrum Badań nad Magazynowaniem Energii w Cáceres.

Hiszpania, jak dotąd nie dysponuje niezależnymi zdolnościami produkcji zaawansowanych mikroprocesorów. Widoczne są jednak starania o zapewnienie sobie pozycji dogodnej do dywersyfikacji ww. zależności oraz względnej, sektorowej niezależności i  specjalizacji. Przykładem tego są prace nad budową fabryki mikroprocesorów na bazie azotków galu – prowadzone przez hiszpański koncern zbrojeniowy Indra w Vigo w Galicji. 

• Stan infrastruktury

Infrastruktura Hiszpanii oceniana jest jako jedna z najlepszych na świecie. Zajmuje 7. miejsce według raportu „Global Competitiveness Report” Światowego Forum Ekonomicznego. Hiszpania posiada największą sieć autostrad i dróg szybkiego ruchu w UE (ponad 17 000 km); jedną z najbardziej rozległych sieci kolei dużych prędkości na świecie (3 402 km); 46 portów; 152 parki logistyczne i największą platformę logistyczną w Europie o powierzchni ponad 1,3 mln m2. Ponadto, Hiszpania ma jedne z najlepszych wskaźników na świecie jeżeli chodzi o jakość sieci kolejowej, dróg i usług lotniskowych. W odniesieniu do infrastruktury cyfrowej, ultraszybka sieć szerokopasmowa obejmuje 87% terytorium Hiszpanii, w porównaniu do 60% w Europie.

Według raportu „Analiza priorytetowych inwestycji infrastrukturalnych w Hiszpanii” z grudnia 2024 r., przygotowanego na zlecenie Stowarzyszenia Przedsiębiorstw Budownictwa Infrastruktury i Koncesji (Seopan), Hiszpania będzie musiała zainwestować 150 833 mln euro w infrastrukturę transportową do 2035 r., aby wdrożyć planowane działania w tym obszarze i zachować zgodność z przepisami europejskimi. Inwestycje te zostały podzielone - 85 083 mln euro na planowane działania; 57 154 mln euro na modernizację i adaptację istniejącej infrastruktury; 8 595 mln euro na projekty innowacyjne.

• Kalendarz dni wolnych od pracy w 2025 r.
• 1 stycznia 2025 – Nowy Rok
• 6 stycznia 2025  – Trzech Króli
• 18 kwietnia 2025 – Wielki Piątek
• 19 kwietnia 2025  – Wielkanoc (niedziela)
• 1 maja 2025 – Święto Pracy
• 15 sierpnia 2025 – Wniebowzięcie NMP
• 12 października 2025 – Narodowe Święto Hiszpanii
• 1 listopada 2025 – Wszystkich Świętych
• 6 grudnia 2025 – Dzień Konstytucji
• 8 grudnia 2025 – Niepokalane Poczęcie NMP
• 25 grudnia 2025 – Boże Narodzenie.

Pomimo komplikującej się sytuacji międzynarodowej,  hiszpański handel zagraniczny wykazuje dużą odporność i nadal pozostaje jedną z głównych dźwigni wzrostu gospodarczego oraz zatrudnienia. W 2025 roku eksport towarów utrzymał solidne tempo wzrostu na tle wielu głównych gospodarek UE.

W okresie styczeń-listopad 2025 r. hiszpański eksport towarów wzrósł o 0,6% w porównaniu z analogicznym okresem 2024 r. i przekroczył 356,931 mld euro, osiągając nowe historyczne maksimum dla tego okresu. Import utrzymał się na stabilnym poziomie, wynosząc 408,412 mld euro. W wyniku wyższego poziomu importu deficyt handlowy ukształtował się na poziomie 51,481 mld euro, natomiast tzw. wskaźnik pokrycia osiągnął 87,4%.

Największą część hiszpańskiego eksportu stanowią dobra inwestycyjne - 19,3% całości, następnie żywność, napoje i tytoń (19,2%), produkty chemiczne (17,2%) oraz sektor motoryzacyjny (12,8%). Największą część importu stanowiły dobra inwestycyjne 23,6%, produkty chemiczne 16,5%, produkty energetyczne 12% oraz żywność, napoje i tytoń 12,9%.

Sektorami generującymi największe nadwyżki handlowe były:

• żywność, napoje i tytoń (15,633 mld euro),
• półprodukty nie chemiczne (6,100 mld euro),
• pozostałe towary (5,190 mld euro),
• sektor motoryzacyjny (2,948 mld euro).

Nadwyżka handlowa z Unią Europejską osiągnęła w analizowanym okresie 19,466 mld euro. W handlu z krajami spoza UE deficyt handlowy zmniejszył się do 70,947 mld euro. Największe nadwyżki hiszpańska gospodarka odnotowała w wymianie handlowej z Francją, Portugalią oraz Wielką Brytanią.

W ujęciu regionalnym najwyższy wzrost eksportu zaobserwowano w następujących wspólnotach autonomicznych: Melilla, Ceuta, Estremadura, Wyspy Kanaryjskie oraz Baleary.

Liczba regularnych eksporterów (czyli firm, które eksportowały towary o wartości przekraczającej 1 000 euro w roku referencyjnym oraz w każdym z trzech poprzednich lat) wzrosła o 0,6% do poziomu 45 933 przedsiębiorstw. Zrealizowały one eksport o wartości 342,6869 mld euro, co stanowiło 99,9% całkowitego eksportu i oznaczało wzrost o 0,7% w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego.

Unia Europejska pozostaje głównym kierunkiem hiszpańskiego eksportu: 61,9% całości. Dalsze kierunki eksportu to: Azja (8,1%), Afryka (5,8%), Ameryka Łacińska (4,9%), Ameryka Północna (4,9%) i reszta Europy (12,1%). Największy udział w eksporcie miały takie kraje, jak Francja (14,4%), Niemcy (10,2%), Włochy (8,2%), Portugalia (8,7%), Wielka Brytania (56,5%), Stany Zjednoczone (4,3%) oraz Polska (2,7%).

• Główni inwestorzy i główne kierunki inwestycji zagranicznych

Hiszpania doświadczyła w 2025 r. istotnej korekty napływu kapitału zagranicznego, która może sygnalizować zmniejszoną atrakcyjność inwestycyjną kraju i/lub ostrożniejsze podejście inwestorów po rekordowych napływach w 2024 r. Spadki dotyczą głównych regionów i sektorów, co może mieć konsekwencje dla wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w kolejnych okresach. W okresie styczeń-czerwiec 2025 r. bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ) w Hiszpanii wyniosły 8,5 mld euro, co oznacza spadek o 60% w porównaniu z tym samym okresem 2024 r. To najgorszy wynik od 10 lat. Spadek BIZ został odnotowany we wszystkich Wspólnotach Autonomicznych, przy czym Wspólnota Madrytu nadal przyciągała najwięcej kapitału (53% całkowitych BIZ), a Katalonia zajmowała drugie miejsce. Wolumeny te są jednak znacznie niższe niż w 2024 r.: 15,903 mld dla Madrytu oraz 2,9 mld euro dla Katalonii.  W ujęciu sektorowym najwięcej kapitału trafiło do usług informacyjnych, nieruchomości, przemysłu spożywczego i energetyki, choć wartości były znacznie niższe niż rok wcześniej. Głównymi inwestorami były firmy z Luksemburga, Francji i Meksyku, jednak ich wkład także zmalał.

Przykłady: WTO, UE, ASEAN, WB, IMF, EBRD, EIB, ADB, AIIB, a także regionalne jak np. CPTPP, RCEP, pogłębione umowy o wolnym handlu.

Hiszpania należy do krajów założycieli OECD (1960 r.) i wykazuje znaczne zaangażowanie w prace tej organizacji. Hiszpania jest członkiem Światowej Organizacji Handlu (WTO). Ponadto, silnie wspiera rozwój współpracy gospodarczej w ramach Wspólnoty Iberoamerykańskiej, a także stosunków pomiędzy UE a krajami Mercosur, Wspólnotą Andyjską, Chile i Meksykiem. Hiszpania tradycyjnie mocno angażuje się zarówno w formatach dwustronnych, jak i na forach organizacji międzynarodowych (UE, ONZ) w udzielanie pomocy rozwojowej krajom Afryki. Hiszpania posiada istotne interesy gospodarcze w krajach Maghrebu, zarówno w kontaktach dwustronnych (m.in. import gazu z Algierii), jak i wielostronnych (np. zaangażowanie w projekt Śródziemnomorskiego Planu Solarnego).

Hiszpania intensyfikuje międzynarodowe kontakty gospodarcze. Uwaga Madrytu koncentruje się na wzmocnieniu współpracy instytucjonalnej oraz na poziomie przedsiębiorstw (w ramach strategii internacjonalizacji firm) z USA oraz z krajami BRICS, zwłaszcza z Chinami (Hiszpania dołączyła do Azjatyckiego Banku Inwestycji Infrastrukturalnych).

• Dwustronne relacje handlowe i inwestycyjne (tabela za ostatnie 3 lata)

Źródło: Rejestr Inwestycji Zagranicznych hiszpańskiego Sekretarza Stanu ds. Handlu dostępnych w DataInvex; Rejestr wymiany handlowej bazy DataComex

• Relacje z UE

Hiszpania dołączyła do UE 1 stycznia 1986 r. Od 1991 r. jest również w strefie Schengen. Hiszpania jest trzecim co do wielkości beneficjentem polityki spójności na lata 2021-2027 (35 562 mln euro).

Od  momentu wstąpienia do UE Hiszpania odegrała aktywną rolę w budowie projektu europejskiego, angażując się w negocjacje traktatów z Amsterdamu (1997), Nicei (2001), projektu traktatu konstytucyjnego (2004) i Lizbony (2009). Przyczyniła się również do rozwoju polityki w różnych obszarach, takich jak obywatelstwo, polityka spójności, różnorodność kulturowa i językowa, współpraca sądowa i walka z terroryzmem, a także odcisnęła swoje piętno na stosunkach zagranicznych, zwłaszcza w zakresie polityki wobec Ameryki Łacińskiej i południowych wybrzeży Morza Śródziemnego.

• Baza traktatowa

Stosunki gospodarcze między Polską i Hiszpanią wpisują się w ramy regulacji unijnych, głównie traktatu akcesyjnego, jaki Polska podpisała ze Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi w dn. 16 kwietnia 2003 r. w Atenach.

Dwustronne umowy gospodarcze to przede wszystkim:

• Umowa między Rządem PRL a Rządem Królestwa Hiszpanii o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, podpisana 15 listopada 1979 r. (weszła w życie 6 maja 1982 r.),
• Umowa między Rządem PRL a Rządem Królestwa Hiszpanii o współpracy gospodarczej i przemysłowej, podpisana 13 grudnia 1984 r. (weszła w życie 27 maja 1985 r.),
• Umowa między Rządem RP a Rządem Królestwa Hiszpanii w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji, podpisana 30 lipca 1992 r. (weszła w życie 1 maja 1993 r.),
• Umowa między Rządem RP a Rządem Królestwa Hiszpanii w sprawie zasad i warunków wzajemnego przepływu pracowników między obu Państwami, podpisana 21 maja 2002 r. (weszła w życie 13 lutego 2004 r.).