Polska w Indonezji

Indonezja jest gospodarką rynkową, opartą o eksport surowców naturalnych, takich jak ropa, gaz, nikiel, węgiel i olej palmowy. Rolnictwo, rybołówstwo i leśnictwo wciąż odgrywają istotną rolę, odpowiadając za ok. 13 % PKB (ich udział maleje). Indonezyjski przemysł skupia się na produkcji tekstyliów, elektroniki, samochodów i wspomnianych surowców, wytwarzając ok. 40% PKB (wraz z budownictwem). Usługi (turystyka, technologie finansowe i handel) zyskują na udziale w gospodarce, sięgając ok. 47% PKB.

Kraj charakteryzuje się niskim stopniem otwartości na wymianę towarową i inwestycje zagraniczne. Niemniej, w ostatnim czasie rząd Indonezji skupia się na poprawie klimatu inwestycyjnego i pobudzeniu handlu międzynarodowego, m.in. poprzez bilateralne umowy handlowe (np. przyspieszenie negocjacji umowy CEPA z UE, co zaowocowało osiągnięciem porozumienia politycznego), członkostwo w organizacjach promujących rozwój gospodarczy (np. rozpoczęcie procesu akcesji do OECD poprzez złożenie Initial Memorandum w czerwcu 2025 r. ale też dołączenie do BRICS w styczniu 2025 r.) oraz zmiany w prawodawstwie (np. specustawa „Omnibus Law for Job Creation”).

Jednym z działań na rzecz poprawy sytuacji gospodarczej jest zwiększenie wydatków infrastrukturalnych w granicach dopuszczalnego deficytu (limit wynosi 3% PKB). Ulepszona infrastruktura zmniejsza koszty logistyczne, pozytywnie wpływając na wzrost gospodarczy i ułatwia dostępu do rynku.

Od kilku lat Indonezja prowadzi politykę downstreamingu. Polega ona na transformacji aktywności gospodarczej w ramach danej branży w kierunku dalszego etapu produkcji, generującego większą wartość dodaną. W tym celu zakazano np. eksportu nieprzetworzonego niklu, by wykształcić miejscowe zdolności obróbki, uzyskując dzięki temu wyższe marże. Ogłoszono, że tego typu ruchy planowane są przynajmniej w 26 sektorach.

Indonezja posiada własną walutę, rupię indonezyjską (IDR). Podlega ona płynnemu kursowi wymiany. O polityce monetarnej decyduje Bank Centralny Indonezji.

Poniżej średnie kursy IDR wobec euro, dolara i złotego:

1 EUR = 19.726,61 IDR z dn. 05.01.2025 r.

1 USD = 16 808,63 IDR z dn. 05.01.2025 r.

1 PLN =    4 649,22 IDR z dn. 05.01.2025 r.

Kluczowe surowce:

• Energetyczne
  • Węgiel (ok. 10% eksportu; jeden z największych eksporterów na świecie)
  • Gaz ziemny (duże rezerwy na Sumatrze i Borneo)
  • Ropa naftowa (spadająca produkcja)
• Metaliczne
  • Nikiel (kluczowy dla produkcji baterii; największy producent na świecie)
  • Cyna (jeden z największych producentów)
  • Miedź (ważny producent w regionie)
• Rolne
  • Olej palmowy (największy światowy producent)
  • Guma naturalna (ważna w motoryzacji)
  • Kawa, herbata, kakao
  • Przyprawy
• Mineralne:
  • Boksyt (używany do produkcji aluminium)
  • Złoto (istotny surowiec eksportowy)

Kluczowe technologie:

• Baterie litowo-jonowe (komponenty do baterii wykorzystywanych w samochodach elektrycznych)
• Zielona energia (energia wodna, słoneczna i geotermalna)
• Technologie cyfrowe (płatności cyfrowe, aplikacje)
• Pojazdy (samochody elektryczne, szybka kolej)
• Biotechnologia (nawozy, zwiększanie wydajności upraw)

W 2015 r. ówczesny prezydent Joko Widodo zainaugurował pięcioletni plan rozwoju infrastruktury: Rencana Pembangunan Jangka Menengah (RPJMN) o wartości 450 mld USD. Projekty w ramach perspektywy 2015-19 obejmowały poprawę funkcjonowania i przebudowę 24 portów, modernizację 15 lotnisk oraz budowę 2650 km nowych dróg, poprawę jakości 46 770 km istniejących szos, stworzenie lub reorganizację sieci transportu publicznego w ponad 50 miastach, budowa 33 tam wodnych i 30 elektrowni wodnych. Wartym odnotowania jest również ogłoszony w 2019 r. program rozwoju transportu kolejowego (największy projekt kolejowy Indonezji od 1945 r.). Zgodnie z planem powstanie 3200 km torów kolejowych na Jawie, Sumatrze, Kalimantanie i Sulawesi. Między Dżakartą a Bandungiem powstała kolej szybkich prędkości (Whoosh; linia otwarta w 2023 r.), w Dżakarcie i Palembangu system szybkiego transportu miejskiego i tranzytowego: MRT i LRT.

Budowa nowej stolicy Indonezji, Ibu Kota Nusantara (IKN), w prowincji Kalimantan Wschodni, pozostaje największym projektem infrastrukturalnym kraju. Szacowany koszt inwestycji to 32 mld USD, z czego ok. 80% ma pochodzić ze źródeł prywatnych. Pierwsze relokacje instytucji centralnych planowano na 2024 r., lecz z powodu opóźnień przesunięto je na późniejszy termin. Cały proces przenoszenia stolicy ma potrwać ok. 20 lat, a prezydent Prabowo Subianto deklaruje chęć dokonania formalnej relokacji administracji do 2028 r. Tempo realizacji projektu jest krytykowane, a bariery regulacyjne i finansowe zniechęcają część inwestorów zagranicznych.

Spośród najważniejszych inicjatyw 2025 r. wskazać należy: powołanie funduszu Danantara Indonesia – agencji zarządzającej aktywami strategicznymi państwa (docelowo wszystkie spółki państwowe), której obecna deklarowana wartość aktywów wynosi ok. 900 mld USD, zakończenie negocjacji kompleksowej umowy gospodarczej CEPA z UE (pełne wdrożenie zakładane w 2027 r.) oraz utworzenie EU Desk w Ministerstwie Inwestycji i Przemysłu Przetwórczego (BKPM), mającego wspierać inwestycje unijne w Indonezji poprzez doradztwo, analizy rynku i kojarzenie partnerów biznesowych.

Święta narodowe wolne od pracy w Indonezji w 2026 r.

* Źródła: IMF, Fitch, Moody’s, S&P.

W 2025 r. (do listopada) wartość eksportu zanotowała wzrost w wysokości 5,61% w wobec roku poprzedniego i wyniosła 256,56 mld USD, z czego niecałe 244,75 mld USD stanowił eksport towarów niepaliwowych. Import wzrósł z kolei o 2,03%, osiągając wartość 218,02 mld USD, z czego import towarów niepaliwowych stanowił niecałe 188,61 mld USD. Nadwyżka handlowa osiągnęła 38,54 mld USD (mniej niż rekordowe 46,7 mld USD odnotowane w 2022 r., ale wciąż jeden z najlepszych wyników w historii), będąc wynikiem nadwyżki (56,15 mld USD) w sektorze niepaliwowym przy deficycie (17,61 mld USD) w sektorze paliwowym.

truktura eksportu ulega stopniowej zmianie – obok tradycyjnych pozycji, takich jak paliwa i olej palmowy, coraz większe znaczenie mają baterie, komponenty dla pojazdów elektrycznych oraz wyroby przemysłowe o wyższym stopniu zaawansowania technologicznego. Główne produkty importowe to ropa naftowa, gaz ziemny, telefony i części samochodowe.

Większość wymiany handlowej Indonezji odbywa się z innymi krajami azjatyckimi, przy systematycznym wzroście handlu wewnątrz ASEAN, dzięki redukcji ceł i rozwoju regionalnych łańcuchów dostaw. Najważniejsi partnerzy handlowi Indonezji to Chiny (metalurgia, elektronika, infrastruktura) – ok. 20% eksportu i 29% importu, UE (rynek eksportowy dla produktów przemysłowych i rolno‑spożywczych),  USA (import zaawansowanych technologii i komponentów dla elektromobilności), Japonia i Singapur (kluczowe w sektorze inwestycji i finansów), a także Indie (rynek eksportowy dla oleju palmowego i węgla).

W ostatnich latach Indonezja kładła duży nacisk na zawieranie nowych umów handlowych. W latach 2019-2022 wynegocjowano umowy z Australią, Płd. Koreą, ZEA oraz EFTA, a także uaktualniono umowę z Japonią. W 2025 r. podpisano porozumienie o wolnym handlu z Eurazjatycką Unię Gospodarczą (EAEU) i zakończono negocjacje kompleksowej umowy gospodarczej CEPA z UE. Wciąż negocjowane są umowy z Marokiem i Turcją, a także porozumienie z USA o współpracy w zakresie minerałów krytycznych (Indonezja jest największym na świecie producentem niklu).

Podstawą funkcjonowania Indonezji w systemie gospodarczym jest członkostwo w Światowej Organizacji Handlu (WTO), Międzynarodowym Funduszu Walutowym (IMF) oraz Banku Światowym (WB). Organizacje te regulują zasady handlu międzynarodowego, wspierają płynność finansową i finansują projekty rozwojowe. Indonezja należy także do Azjatyckiego Banku Rozwoju (ADB) i Azjatyckiego Banku Inwestycji Infrastrukturalnych (AIIB).

Kluczowym regionalnym formatem współpracy dla Indonezji jest organizacja ASEAN. Ustanawia ona strefę wolnego handlu w obszarze Azji Południowo-Wschodniej, obejmującym ok. 680 mln osób i nominalnym PKB w wysokości 4,17 bln USD. Dotychczas zniesiono prawie wszystkie cła między członkami, wciąż jednak problem stanowią bariery pozataryfowe; ASEAN jest znacznie mniej zintegrowanym blokiem niż UE, która posiada wspólny rynek, unię celną i rozległe polityki gospodarcze.

Ponadto, Indonezja jest członkiem regionalnego azjatyckiego porozumienia RCEP, które weszło w życie na początku 2022 r. (Indonezja ratyfikowała RCEP w 2023). To największy na świecie obszar wolnego handlu, obejmujący ok. 30% światowej populacji, 30% PKB i 43% wzrostu gospodarczego ostatniej dekady. Do 2040 r. RCEP ma wyeliminować 90% ceł oraz zharmonizować znaczną część regulacji biznesowych.

W 2022 r. Indonezja dołączyła do Indo-Pacific Economic Framework for Prosperity (IPEF) – amerykańskiej inicjatywy mającej na celu pogłębienie współpracy gospodarczej w regionie Indo-Pacyfiku poprzez cztery filary: handel, odporność łańcuchów dostaw, czystą gospodarkę (energia, dekarbonizacja) oraz sprawiedliwą gospodarkę (podatki, przeciwdziałanie korupcji). Porozumienie nie ma jednak charakteru wiążącego i stanowi bardziej ograniczony projekt, niż umowy o wolnym handlu.

Ważne dla Dżakarty jest także członkostwo we Wspólnocie Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC), które ma ułatwiać prowadzenie biznesu po obu stronach Oceanu Spokojnego. Podczas szczytu w listopadzie 2024 r. w Peru, prezydent Indonezji ogłosił plan większej otwartości na kapitał zagraniczny i zaprosił inwestorów do współpracy.

Indonezja jest jednym z państw grupy G20, a w 2022 r. sprawowała Przewodnictwo w Grupie, zakończone szczytem na Bali (jako Prezydencja), uznanym za sukces przez uczestników i media (pomimo ataku Rosji na Ukrainę, udało się zaprosić przedstawicieli obu krajów i opublikować wspólną deklarację).

Stosunkowo nowym formatem z perspektywy Dżakarty jest BRICS. Po objęciu władzy przez prezydenta Prabowo Subianto w listopadzie 2024 r. Indonezja oficjalnie została partnerem organizacji i zgłosiła chęć członkostwa, przystępując do niej jako pełnoprawny członek w styczniu 2025 r.

Indonezja ma również ambicję dołączenia do OECD (proces akcesji formalnie zainicjowało złożenie Initial Memorandum w czerwcu 2025 r.).

Główne kierunki inwestycji zagranicznych

Największe bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ) w Indonezji od lat lokują Singapur (finanse i usługi), Chiny i Hongkong (metalurgia, energetyka), Japonia (przemysł, transport) oraz Malezja (rolnictwo, przetwórstwo surowców). Indonezja przyciąga kilkukrotnie większą wartość BIZ, niż sama inwestuje za granicą.

Według Ministerstwa Inwestycji Indonezji, w trzech pierwszych kwartałach 2025 r. pozyskano ok. 1 436,5 bln IDR (92,9 mld USD) łącznych inwestycji zagranicznych i krajowych, co stanowi wzrost o 20,8 % w porównaniu z tym samym okresem w 2024 r.

Główne sektory inwestycji w Indonezji obejmują

• Przemysł metalurgiczny, w tym w szczególności downstreaming niklu, który – podobnie jak w poprzednich latach – przyciąga największe nakłady. Sektor ten jest kluczowy dla rozwoju zintegrowanego łańcucha dostaw pojazdów elektrycznych i akumulatorów, a Indonezja planuje stać się jednym z największych producentów baterii EV na świecie.
• Transport i telekomunikację, kluczowe dla zapewnienia łączności w kraju złożonym z ponad 17 tys. wysp. Inwestycje obejmują rozbudowę sieci autostrad (m.in. Trans-Sumatra Toll Road), rozwój kolei miejskich i dużych prędkości (pierwsza linia uruchomiona w 2023 r.), a także cyfryzację usług telekomunikacyjnych.
• Górnictwo, koncentrujące się na przetwarzaniu i rafinacji zasobów mineralnych. Oprócz niklu, Indonezja rozwija projekty downstream węgla (np. gazyfikacja i produkcja DME) oraz pozostaje jednym z największych producentów złota na świecie, m.in. dzięki kopalni Grasberg w Papui.

Dwustronne relacje handlowe i inwestycyjne (tabela za ostatnie 3 lata)

Indonezja jest jednym z największych partnerów gospodarczych Polski w regionie (obok Wietnamu, Malezji, Singapuru i Tajlandii), przy czym udział wzajemnych obrotów w strukturze handlowej jest marginalny (co nakłada się jednocześnie na niewielki udział w polskim handlu zagranicznym Azji Południowo-Wschodniej jako całości).

W strukturze polskiego eksportu do Indonezji tradycyjnie dominują wyroby przemysłu elektromaszynowego i chemicznego oraz artykuły spożywcze. Import to natomiast głównie  maszyny i urządzenia elektryczne, odzież i obuwie, surowce mineralne i tworzywa sztuczne.

Inwestycje między Polską a Indonezją

Dane NBP na koniec 2024 r. wskazują wielkość polskich inwestycji bezpośrednich w Indonezji na poziomie 18,7 mln USD. Polskie firmy inwestują w formie spółek zależnych lub joint-venture z parterami lokalnymi. Działalność taką na rynku indonezyjskim prowadzą m.in. „Konspol Indonesia” (przetwórstwo drobiu, inwestycja firmy „Grupa Konspol”), „Kopex Mining Contractors” (usługi dla przemysłu górniczego, inwestycja firmy „Famur”), „Fluid Green Indonesia” (produkcja biomasy, inwestycja firmy „Fluid”), „Bintang Sinar Perkasa” (wydobycie i przetwórstwo surowców mineralnych, inwestycja firmy „Elemental Asia”, dawniej „Prime Minerals”). W ostatnich latach na rynku indonezyjskim pojawiły się także takie spółki jak: Famur, Famot, Farmona, Uroda, Bell, Bakalland, Mokate, Lactima, Kupiec, Lestello, Wawel, Prymat, Hortex oraz IHSystems, MedCom czy Comarch. Firma RAFAKO wygrała w 2017 r. przetarg, o wartości 232 mln USD, na udział w budowie dwóch bloków energetycznych na wyspie Lombok.

Wymiana handlowa z UE

W 2024 r. wartość handlu towarami między UE a Indonezją wyniosła ponad 27 mld EUR, z czego 17,5 mld EUR przypadało na eksport (głównie maszyny nieelektryczne, chemikalia, produkty rolne), a 9,8 mld EUR na import (głównie produkty rolne, urządzenia mechaniczne i sprzęt elektryczny oraz inne wyroby, jak np. obuwie). UE jest piątym co do wielkości partnerem handlowym Indonezji. Z kolei Indonezja jest 33. co do wielkości partnerem handlowym UE (i piątym co do wielkości spośród krajów ASEAN). W ostatniej dekadzie handel towarami UE–Indonezja zwiększył się o ponad 24%. Import wzrósł o ponad jedną trzecią, a eksport o ponad 10%.

Dwustronne umowy gospodarcze Polska-Indonezja

Dotychczas podpisanych zostało ponad 20 umów i porozumień, m.in.:

• Umowa o współpracy naukowo-technicznej z dnia 10.10.1961 r.,
• Umowa o transporcie lotniczym z dnia 13.12.1991 r.,
• Umowa o popieraniu i ochronie inwestycji z dnia 06.10.1992 r.,
• Umowa ws. unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania dochodów z dn. 06.10.1992 r.,  
• Umowa o współpracy w zwalczaniu międzynarodowej przestępczości zorganizowanej z dnia 02.07.2005 r.,
• List intencyjny ws. współpracy w sektorze energetycznym (26.09.2011 r.),
• Porozumienie o współpracy (MoU) w dziedzinie rozwoju sektorów (wrzesień 2015 r.),
• Porozumienie o współpracy (MoU) w zakresie rozwoju gospodarki (czerwiec 2017 r.).

Podstawa prawna współpracy Indonezja-UE

Podstawowym dokumentem prawnym określającym współpracę UE-Indonezja jest „Umowa o współpracy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Indonezją, Malezją, Filipinami, Singapurem i Tajlandią - państwami członkowskimi Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN)” (Cooperation Agreement between the European Economic Community and Indonesia, Malaysia, the Philippines, Singapore and Thailand - member countries of the Association of SouthEast Asian Nations) z 1980 r. Dokumentem prawnym określającym współpracę UE-Indonezja jest także „Umowa o partnerstwie i współpracy” (EU-Indonesia Partnership and Cooperation Agreement – PCA) z 2009 r.

Od 2016 r. UE i Indonezja negocjowały kompleksową umowę o partnerstwie gospodarczym (CEPA) oraz umowę o ochronie inwestycji (IPA). W lipcu 2025 r. osiągnięto porozumienie polityczne, a we wrześniu 2025 r. zakończono negocjacje (obecnie trwa proces formalnego zatwierdzania tych umów). CEPA i IPA mają zliberalizować handel towarami i usługami, poprawić ochronę inwestycji oraz zacieśnić współpracę regulacyjną (zniesione zostanie 98,5% indonezyjskich ceł na towary z UE, a wysokie cła zostaną obniżone średnio o 10%, niektóre nawet o 150%).