Polska w Pakistanie

System gospodarczy i najważniejsze strategie gospodarcze

Pakistan należy do krajów rozwijających się o młodej i licznej populacji (241 mln). Pod względem wartości PKB jest 42. gospodarką świata, jednak PKB per capita wg parytetu siły nabywczej plasuje Pakistan dopiero na 162. miejscu. Głównymi ośrodkami handlu i przemysłu są Karaczi (20,3 mln mieszkańców) i Lahore (ok. 14 mln mieszkańców). Gospodarka Pakistanu jest częściowo uprzemysłowiona, jednak rolnictwo wciąż pełni w niej fundamentalną rolę. Głównymi towarami eksportowymi są tekstylia, ryż, produkty skórzane, przędza bawełniana, artykuły sportowe, chemiczne, dywany i instrumenty medyczne. Pakistan otrzymał preferencyjny status GSP+ pozwalający na bezcłowy eksport większości towarów do państw członkowskich UE. W związku z planowaną nowelizacją systemu GSP+ od 1.1.2027 r., która przewiduje poszerzenie wachlarza międzynarodowych konwencji wymagających przyjęcia przez państwo-beneficjenta, Pakistan (podobnie jak wszystkie inne państwa zainteresowane objęciem GSP+), będzie musiał na nowo zaaplikować o objęcie systemem GSP+.

Od 2022 r. wzrastała presja makroekonomiczna na gospodarkę, która wynikała przede wszystkim z topniejących rezerw walutowych, rosnącego deficytu handlowego, dynamicznie rosnącej inflacji, wewnętrznego zadłużenia sektora energetycznego oraz trudności z obsługą zadłużenia zagranicznego. W latach 2022-25 r. pogłębiła się zależność Islamabadu od zewnętrznych źródeł pomocy finansowej zarówno w kontekście międzynarodowych instytucji finansowych, jak i aktorów państwowych. Dodatkowo katastrofalne powodzie, które nawiedziły Pakistan w ostatnich latach, przyniosły poważne negatywne konsekwencje dla gospodarki kraju, których reperkusje będą odczuwalne w kolejnych latach. Skalę zniszczeń i strat ocenia się na 30 mld dolarów. 

Krajobraz ekonomiczny w 2025 r. charakteryzował się przede wszystkim podejmowanymi przez rząd próbami względnego ustabilizowania wskaźników makroekonomicznych i zrównoważenia wewnętrznych potrzeb z rygorami narzucanymi przez międzynarodowe instytucje finansowe. Do pozytywnych aspektów należy zaliczyć ograniczenie inflacji, a w efekcie stopniowe i systematyczne obniżanie przez bank centralny stóp procentowych, z poziomu 15% w grudniu 2024 r. do 10,5% w grudniu 2025 r., co może przyczynić się do stopniowego pobudzania aktywności gospodarczej. Względna stabilizacja sytuacji była możliwa m. in. za sprawą kolejnego programu pomocowego Międzynarodowego Funduszu Walutowego o wartości 7 mld dolarów, który będzie wdrażany do końca 2027 r.

Do długoterminowych wyzwań dla dalszego rozwoju gospodarczego należą m.in. konieczność wejścia na ścieżkę trwałego wzrostu, zapewnienie powszechnego dostępu do edukacji oraz poprawa jej jakości, nadrabianie zapóźnień infrastrukturalnych, niska efektywność sieci elektroenergetycznych, ograniczona produktywność i wydajność gospodarki, wysoka zależność od importu energii, kurczące się zasoby wodne oraz pogarszająca się jakość innych zasobów naturalnych, a także problem korupcji oraz polityczno-gospodarcze relacje oparte na patronacie i klanowości.

Odpowiedzią na strukturalne problemy pakistańskiej gospodarki i wyzwania przed nią stojące ma być zaprezentowany w styczniu 2025 r. plan pięcioletni na lata 2025-2029 „Uraan Pakistan”, którego realizacja ma wprowadzić kraj na ścieżkę wzrostu i rozwoju. Program opiera się na pięciu kluczowych filarach, „5Es”, które obejmują takie obszary jak: Export, E-Pakistan, Energy, Environment i Equity. Wśród głównych celów planu wymienia się: 1) ożywienie wzrostu gospodarczego, który na zakończenie realizacji planu miałby wynosić 5,6% (średnio 5,1% rocznie); 2) osiągnięcie stabilności makroekonomicznej poprzez zmniejszenie wysokiego wskaźnika zadłużenia do PKB; 3) odwrócenie tendencji spadkowej relacji inwestycji do PKB poprzez stworzenie sprzyjającego otoczenia biznesowego w celu przyciągnięcia inwestycji zagranicznych oraz stopniowego zwiększania inwestycji publicznych i prywatnych; 4) budowę kapitału ludzkiego m. in. poprzez zwiększenie inwestycji w rozwój społeczny (edukację i umiejętności). Celem programu jest ponadto zwiększenie eksportu do poziomu 60 mld dolarów w 2029 r. z naciskiem na jego dywersyfikację i innowacyjność. Plan zakłada, że do 2035 r. pakistańska gospodarka ma osiągnąć wielkość 1 bln dolarów. 

Główne sektory gospodarki i ich udział w PKB

Choć pod względem udziału w gospodarce Pakistanu rolnictwo ustępuje usługom i regularnie spada jego udział, to wytwarzając ok. 22,8% produktu krajowego brutto ma ono nadal większy udział niż sektor przemysłowy. W rolnictwie jest zatrudnione ponad 41% siły roboczej, co ukazuje pod wieloma względami wciąż rolniczy charakter kraju. Najważniejszymi produktami rolnymi są pszenica, ryż, bawełna, owoce i warzywa, tytoń oraz trzcina cukrowa. Pszenica jest najważniejszym zbożem Pakistanu, a jego produkcja na poziomie 25-31 mln ton/r, jest porównywalna z całkowitą produkcją pszenicy Afryki czy Ameryki Południowej. Pakistan produkuje znaczne ilości wołowiny i cielęciny, głównie na rynek wewnętrzny. Centrum pakistańskiego rolnictwa jest najludniejsza prowincja Pendżab.

Przemysł w Pakistanie odpowiada za ok. 18,5% PKB kraju. Tekstylia wciąż pozostają główną branżą przemysłu w Pakistanie, mają największy udział w eksporcie oraz stanowią podstawowe źródło walut zagranicznych. Ważnymi elementami są również: produkcja cementu, przetwórstwo oleju, produkcja nawozów, obróbka metali, górnictwo, chemikalia, oraz branża produkcji narzędzi chirurgicznych, w której Pakistan jest jednym z największych eksporterów świata.

Sektor usług odpowiada za ok. 58,7% PKB Pakistanu. Jego najważniejszą częścią składową pozostaje handel, znaczny wkład wnoszą także finanse i transport. W kontekście usług należy wymienić szybko rosnący przemysł telekomunikacyjny i będący jednym z priorytetów władz w Islamabadzie sektor IT. Ten ostatni w 2024 r. wyeksportował usługi o wartości 3,2 mld USD. 

Polityka kursowa

Walutą Islamskiej Republiki Pakistanu jest rupia pakistańska (PKR). Polityka pieniężna pozostaje w gestii Państwowego Banku Pakistanu (State Bank of Pakistan, SBP). Podstawowy cel leżący u podstaw jego funkcji jest dwojaki: utrzymanie stabilności monetarnej, a tym samym prowadzenie do stabilności cen krajowych, a także wspieranie wzrostu gospodarczego. SBP ustala wysokość stóp procentowych, jak również zarządza rezerwami walutowymi. 
Kurs na 14.01.2026: 1 USD = 280 PKR.

Surowce i technologie krytyczne

Najważniejszymi surowcami wydobywanymi w Pakistanie są: marmur, granit, węgiel, chrom, gips, miedź, złoto, ruda żelaza, cyna, ołów, boksyt, rop naftowa i gaz ziemny. Ponadto na terenie Pakistanu znajdują się również złoża złota, miedzi i litu. Na terenie Pakistanu znajdują się również zasoby ziem rzadkich oraz innych minerałów istotnych dla obronności, przemysłu kosmicznego i rozwoju nowoczesnych technologii.

Stan infrastruktury

Pakistan pokrywa sieć dróg o łącznej długości blisko 260 000 km. Autostrady, drogi ekspresowe i tzw. trasy strategiczne obejmują 12 131 km.

Długość sieci kolejowej Pakistanu wynosi 7 791 km. Długość linii szerokotorowych wynosi 7 346 km, a wąskotorowych 445 km. Z 7 791 km sieci kolejowej odcinki dwutorowe to łącznie 1 043 km, a zelektryfikowane – 285 km.

Transport lotniczy jest obsługiwany przez ok. 140 lotnisk. Główne porty międzynarodowe to Karaczi, Islamabad i Lahore. Inne lotniska międzynarodowe znajdują się w Peszawarze, Multanie, Sialkocie, Faisalabadzie, Kwecie, Rahim Yar Khan, Turbacie, Gwadarze i D.G. Khan.  

Pakistan posiada 3 główne porty morskie: Karaczi, Gwadar i Muhammad bin Qasim. 

Kalendarz dni wolnych od pracy

Eid al-Fitr (ruchome) 21-23.03 (2026)
Eid al-Atha (ruchome) 27-30.05 (2026)
Urodziny Proroka (ruchome) 26.08 (2026)
Urodziny Muhammada Iqbala 9.11 (2026)
Urodziny Quiad-e-Azama 25.12.2026

[1] Dane za Międzynarodowym Funduszem Walutowym (https://www.imf.org/)
[2] Dane za poszczególnymi agencjami ratingowymi

[1] Dane za: Pakistan Bureau of Statitistics
[2] Dane za: Pakistan Bureau of Statitistics: https://www.pbs.gov.pk/publication/labour-force-survey-2020-21-annual-report
[3] Dane za: https://hdr.undp.org/sites/default/files/Country-Profiles/MPI2024/PAK.pdf  

Najważniejsi partnerzy handlowi​​​​​

Podstawowymi towarami eksportowymi Pakistanu są tekstylia i odzież (w tym artykuły skórzane), które z uwagi na swoją różnorodność oraz szeroką bazę produkcyjną w Pakistanie, stanowią ponad połowę eksportu tego kraju. Dodatkowo istotnymi towarami eksportowymi są  produkty spożywcze (głównie ryż, owoce, cukry), paliwa mineralne i produkty chemiczne.

Najważniejszym towarem importowym Pakistanu jest ropa naftowa, która wraz z innymi węglowodorami stanowi ponad 20% pakistańskiego importu. Ponadto, Pakistan sprowadza również znaczne ilości oleju palmowego, pojazdów mechanicznych, maszynerii elektrycznej, produktów chemicznych oraz półprzewodników i komputerów.

W 2025 r. głównymi towarami eksportowymi Pakistanu były: tekstylia i produkty odzieżowe (w tym skórzane), produkty spożywcze (głównie ryż) oraz paliwa mineralne. Głównymi rynkami eksportowymi Pakistanu były: USA (5,4 mld USD), ChRL (2,2 mld), UK (1,9 mld), ZEA (1,9 mld), Niemcy (1,5 mld). Głównymi źródłami importu były: ChRL (18,7 mld USD), ZEA (5,7 mld), Indonezja (4 mld), Arabia Saudyjska (3,6 mld) i Katar.

Zagraniczne inwestycje w Islamskiej Republice Pakistanu

Głównym źródłem inwestycji zagranicznych w Pakistanie jest program CPEC - China Pakistan Economic Corridor - który jest częścią chińskiej inicjatywy Pasa i Szlaku. W ramach CPEC w Pakistanie powstaje szereg dużych inwestycji infrastrukturalnych, koncentrujących się na energetyce, transporcie drogowym i kolejowym oraz rozwoju portu w Gwadarze. Najważniejszymi projektami energetycznymi są elektrownie węglowe w Sub, Qasim i Sahiwal, hydroelektrownie Karot i Kohala oraz linia transmisyjna z Matiari do Lahore. Największym projektem kolejowym jest linia ML-1, a drogowym budowa autostrady z Peszawaru do Karaczi. M. in. z uwagi na zaangażowanie w kwestii CPEC, w sferze inwestycji strategicznych w Pakistanie dominują podmioty chińskie, które uzyskują niektóre kontrakty i koncesje w trybie bezprzetargowym. 

Kapitał zagraniczny lokuje inwestycje w Pakistanie w następujących branżach: przemysł petrochemiczny, finanse, tekstylia, budownictwo, energetyka, przemysł chemiczny, transport oraz technologie komunikacyjno-informatyczne. Napływ inwestycji zagranicznych następuje przede wszystkim z Chin, ale i Hong Kongu, Niderlandów, Wielkiej Brytanii oraz USA.

Najważniejsze organizacje i umowy gospodarcze, których członkiem jest Pakistan to:
•    Południowo Azjatycki Obszar Wolnego Handlu (SAFTA)
•    Południowoazjatyckie Stowarzyszenie Współpracy Regionalnej (SAARC)
•    Światowa Organizacja Handlu (WTO)
•    Układ Ogólny w sprawie Taryf Celnych i Handlu (GATT)
•    Konwencja o Wzajemnej Pomocy Administracyjnej w Sprawach Podatkowych
•    Plan działań BEPS (dot. erozji podstawy opodatkowania i transferu zysków).

[1] Na podstawie danych poszczególnych organizacji     

Dwustronne relacje handlowe i inwestycyjne

Według danych Export Intelligence, wartość polsko-pakistańskiej wymiany handlowej w okresie styczeń-październik 2025 r. wyniosła 980 mln euro, z czego zdecydowaną większość stanowił polski import – 911 mln euro. Ujemne saldo handlowe wynika przede wszystkim z preferencyjnych warunków dostępu pakistańskich towarów do rynku unijnego w ramach GSP+, a także konkurencyjności cenowej pakistańskich produktów z branży tekstylnej, odzieżowej i spożywczej.

Głównymi gałęziami polskiego eksportu w pierwszych dziesięciu miesiącach 2025 r. były żeliwo i stal (gł. odpady i złom) – 33,91 mln EUR; paliwa mineralne (gł. koks i półkoks) – 25,11 mln EUR; maszyny i urządzenia mechaniczne i ich części – 6,15 mln EUR; produkty mleczarskie (gł. serwatka) – 3,11 mln EUR. Importowano przede wszystkim odzież, artykuły włókiennicze, artykuły ze skóry i bawełnę – łącznie za 799 mln EUR; zboża (gł. ryż) – 17,28 mln EUR; żeliwo i stal – 13,17 mln EUR.

Z inwestycyjnego punktu widzenia, szczególnie znaczący jest obszar poszukiwań i wydobycia złóż gazu ziemnego w Pakistanie, w który polskie przedsiębiorstwa z grupy Orlen/PGNiG są zaangażowane już od ponad 27 lat.

Polska wsparła objęcie Pakistanu europejskim systemem preferencji celnych GSP+, który zmniejsza poziom unijnych ceł na pakistańskie towary w zamian za przyjęcie i implementację 27 międzynarodowych konwencji dot. praw człowieka, praw pracowniczych, ochrony środowiska oraz dobrych rządów.

Dane na podstawie Export Intelligence; *wstępne dane za okres styczeń-październik 2025 r.

Unia Europejska jest największym odbiorcą pakistańskiego eksportu i największym partnerem handlowym Pakistanu z rocznym obrotem ok. 11,9 mld EUR (2023). Ponadto Unia Europejska jest jednym z największych dawców pomocy rozwojowej dla Pakistanu, co jednak nie przekłada się na jej pozycję polityczną. Główne priorytety UE wobec Pakistanu wyrażone są w tzw. „5-letnim Planie Zaangażowania”, którego celem jest dialog strategiczny z Islamabadem. Priorytetowe znaczenie ma wspieranie rządów prawa, demokracji i praw człowieka, w tym wolności religii i wyznania, praw kobiet oraz zniesienia kary śmierci.

W ramach przyznanego Pakistanowi statusu GSP+ kraj ten zgodził się na wymogi w zakresie sprawozdawczości, w tym na regularne monitorowanie wdrażania 27 konwencji, które stanowią część obecnego systemu GSP+. Na przełomie listopada i grudnia 2025 r. przedstawiciele DG TRADE przeprowadzili misję monitoringową GSP+. Ostateczne konkluzje raportu z misji monitoringowej, które mają zostać opublikowane w połowie 2026 r., będą miały wpływ na decyzję dot. utrzymania lub odebrania preferencji taryfowych UE dla Pakistanu. Decyzja ws. utrzymania lub odebrania preferencji GSP+ będzie miała bardzo istotny wpływ na branże eksportowe Pakistanu (m.in. tekstylną, odzieżową, spożywczą), dla których UE jest jednym z największych rynków zbytu. Jednocześnie była to prawdopodobnie ostatnia misja monitoringowa GSP+ w Pakistanie przed wejściem w życie znowelizowanego systemu GSP+ od 1.1.2027 r., który przewiduje szerszy wachlarz międzynarodowych konwencji wymagających przyjęcia przez państwo-beneficjenta. Na mocy nowych przepisów Pakistan (i wszystkie inne państwa zainteresowane objęciem GSP+), będą musiały na nowo zaaplikować o włączenie do systemu.

Podstawę prawną dwustronnych stosunków gospodarczych pomiędzy Polską a Pakistanem stanowią:

1.    Porozumienie w formie wymiany not między Rządem PRL a Rządem Pakistanu dotyczące wzajemnego uznawania świadectw pomiarowych statków morskich, obowiązujące od 21 marca 1967 r.;
2.    Umowa między Rządem PRL i Rządem Muzułmańskiej Republiki Pakistanu o komunikacji lotniczej, sporządzona w Rawalpindi dnia 30 października 1970 r.
3.    Umowa między PRL a Muzułmańską Republiką Pakistanu o zapobieżeniu podwójnemu opodatkowaniu dochodu, obowiązująca od 24 listopada 1975 r.;
4.    Umowa między Rządem PRL a Rządem Muzułmańskiej Republiki Pakistanu w sprawie morskiej żeglugi handlowej, obowiązująca od 25 stycznia 1975 r.;
Teksty umów dostępne są na portalu https://www.gov.pl/web/dyplomacja/baza-traktatowa.

Wyszukiwarka firm pakistańskich
 - www.businesslist.pk/

Biuro Statystyczne Pakistanu – Rejestr Biznesowy
 - www.pbs.gov.pk/content/business-register

Przetargi w Pakistanie
- www.ppra.org.pk/dad_tenders.asp
- www.tenderserviceonline.com/
- www.tendersinfo.com/global-pakistan-tenders.php

Administracja gospodarcza i oficjalne strony o charakterze ekonomicznym
- www.pakistan.gov.pk (Government of Pakistan)
- www.fbr.gov.pk (Federal Bureau of Revenue)
- www.commerce.gov.pk (Ministry of Commerce)
- www.mpnr.gov.pk ( Ministry of Petroleum and Natural Resources)
- www.sbp.org.pk (State Bank of Pakistan)
- www.moib.gov.pk (Ministry of Information & Broadcasting)
- www.invest.gov.pk (Board of Investment)
- www.finance.gov.pk (Ministry of Finance & Revenue)
- www.secp.gov.pk (Securities & Exchange Commission of Pakistan)
- www.pide.org.pk (Pakistan Institute of Development Economics)

Samorządy gospodarcze
- fpcci.org.pk (Federation of Chamber of Commerce & Industry, Karachi)
- gcci.org.pk (Gujranwala Chamber of Commerce & Industry)
- icci.com.pk (Islamabad Chamber of Commerce & Industry)
- kcci.com.pk/ (Chamber of Commerce & Industry, Karachi)
- lcci.com.pk (Lahore Chamber of Commerce & Industry)
- rcci.org.pk (Rawalpindi Chamber of Commerce & Industry)
- scci.com.pk (Sialkot Chamber of Commerce & Industry)