Ministerstwo Spraw Zagranicznych korzysta z rozbudowanej sieci ok. 120 placówek dyplomatycznych i konsularnych na świecie. Sprawy polonijne pozostają w kompetencji konsulów RP, zgodnie z przepisami ustawy – Prawo konsularne.

W centrali MSZ, za problematykę polonijną odpowiada Departament Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą, który kształtuje, realizuje i koordynuje działania państwa w tym obszarze. Do jego zadań należy również podejmowanie inicjatyw na rzecz ochrony praw osób polskiego pochodzenia oraz mniejszości polskich za granicą, a także wspieranie procesów repatriacyjnych.

Do kluczowych kompetencji Departamentu należą ponadto:

• nadzór nad działalnością placówek dyplomatycznych i urzędów konsularnych RP w zakresie współpracy z Polonią (w tym wyznaczanie priorytetów, ocena działań i bieżąca koordynacja),
• planowanie oraz monitorowanie wydatkowania środków MSZ przeznaczonych na wsparcie Polonii i Polaków za granicą, dystrybuowanych za pośrednictwem placówek,
• organizowanie konkursów na realizację projektów przez organizacje pozarządowe, w szczególności w obszarze infrastruktury polonijnej,
• prowadzenie komunikacji w mediach społecznościowych (m.in. na platformach X oraz Facebook) pod profilem @PolacyŚwiatu,
• współpraca z mediami publicznymi, w tym TV Polonia, TVP Wilno oraz Polskie Radio dla Zagranicy (audycje w języku polskim).