Edukacja Ekologiczna

Według raportu Federacji Polskich Banków Żywności , w Polsce marnuje się niemal 5 milionów ton żywności rocznie. 60% tych strat, czyli blisko 3 mln ton rocznie, pochodzi z gospodarstw domowych. Taka ilość żywności mogłaby wystarczyć na całoroczne wyżywienie kilku milionów osób cierpiących z powodu głodu i niedożywienia.

Kto marnuje najwięcej?

Wiek: najwięcej marnują młodzi ludzie w wieku 18-34 lata. Często funkcjonują w biegu, nie planują zakupów, kupują impulsywnie i nie zawsze mają czas, by rzeczywiście przygotować i wykorzystać kupione produkty. Najmniej wyrzucają z kolei seniorzy, którzy pamiętają czasy niedoborów i bardziej oszczędnie gospodarują żywnością.

Miejsce: więcej żywności wyrzucają mieszkańcy miast - zakupy są często większe i bardziej impulsywne, a resztki trudniejsze do zagospodarowania. Na wsi natomiast silniejszy jest nawyk wykorzystywania pozostałości żywności, zarówno w kuchni, jak i gospodarstwie.

Co wspólnego mają klimat i żywność?

Produkcja żywności odpowiada za około 25-30% globalnych emisji gazów cieplarnianych, czyli głównej przyczyny współczesnej zmiany klimatu. Znaczna część tych emisji pochodzi bezpośrednio z rolnictwa i jest związana między innymi z emisjami podtlenku azotu powstającymi przy stosowaniu nawozów sztucznych. Ponadto sama produkcja nawozów jest bardzo energochłonnym procesem, a przez to źródłem znacznych emisji dwutlenku węgla.

Duże znaczenie ma także hodowla zwierząt, ponieważ produkcja żywności pochodzenia zwierzęcego zużywa na jednostkę masy gotowego produktu znacznie więcej zasobów (terenu, energii, nawozów i wody) niż uprawa roślin. 

Jednak emisje związane z żywnością pojawiają się nie tylko na etapie produkcji - to także transport i przetwórstwo. Marnując żywność, marnujemy więc również paliwo i energię zużyte na jej przetworzenie oraz dostarczenie do sklepu, a później do naszych domów. Wybierając produkty w sklepie warto zwracać uwagę, skąd pochodzą - im krótszy łańcuch dostaw, tym lepiej dla środowiska. 

Dodatkowo wyrzucona żywność staje się kolejnym źródłem emisji - podczas jej rozkładu powstają duże ilości metanu, który jest silnym gazem cieplarnianym.

Woda ukryta w żywności

Zasobem niezwykle ważnym w kontekście rolnictwa jest również woda. Aż 70% globalnego zużycia wody wiąże się z produkcją żywności. W dobie ocieplenia klimatu i rosnących problemów z dostępem do czystej wody powinniśmy zwrócić szczególną uwagę na ochronę tego zasobu.

Troska o ograniczenie marnowania jedzenia może być dużym krokiem w tę stronę.

Jak ograniczyć marnowanie żywności na co dzień?

Przedstawiamy kilka praktycznych wskazówek:

1. Planuj - to pierwszy i kluczowy etap. Kupuj tylko to, czego rzeczywiście potrzebujesz. Właściwe planowanie zakupów pomaga uniknąć kupowania nadmiernych ilości produktów pod wpływem impulsu lub ze względu na promocję. Zanim kupisz, zastanów się, czy rzeczywiście uda Ci się wykorzystać dany produkt. Szczególnie dotyczy to pieczywa, warzyw czy nabiału, które szybko się psują.
2. Przechowuj właściwie - nabiał trzymaj na górnej półce w lodówce, niżej mięso i gotowe potrawy, a na dole warzywa i owoce wymagające chłodzenia. Staraj się nie przepełniać lodówki - brak przestrzeni utrudnia prawidłową cyrkulację powietrza i utrzymanie odpowiedniej temperatury.
3. Pilnuj terminów przydatności do spożycia - produkty, których termin przydatności do spożycia zbliża się do końca, trzymaj na wysokości oczu. Dzięki temu łatwiej będziesz pamiętać o ich wykorzystaniu.

Ważne! na produktach znajdują się dwa rodzaje oznaczeń:

„Należy spożyć do” - ostateczny termin przydatności do spożycia, po którym produkt może być niebezpieczny dla zdrowia, np. mięso, ryby, nabiał czy jaja.

„Najlepiej spożyć przed” - data minimalnej trwałości, gwarantująca optymalną jakość produktu. Po jej upływie produkt może zmienić konsystencję, barwę lub aromat, ale zazwyczaj nie stanowi zagrożenia dla zdrowia.

4.   Przetwarzaj - wiele produktów można mrozić lub wekować, aby wydłużyć ich świeżość. Podziel dania, warzywa lub pieczywo na mniejsze porcje, aby móc je łatwo rozmrozić i wykorzystać w razie potrzeby.

5.   Podziel się - jeśli wiesz, że nie zdążysz wykorzystać części produktów, nie wyrzucaj ich. Nadwyżkami żywności możesz podzielić się z rodziną, sąsiadami lub znajomymi. W wielu miastach działają również jadłodzielnie, czyli ogólnodostępne punkty, w których można zostawić produkty nadające się do spożycia lub skorzystać z żywności pozostawionej przez innych. To prosty sposób, aby ograniczyć marnowanie jedzenia i jednocześnie pomóc osobom, które mogą go potrzebować.

29 września, w Międzynarodowy Dzień Świadomości o Stratach i Marnotrawstwie Żywności, warto pamiętać, że ograniczanie marnowania jedzenia nie wymaga dużych wyrzeczeń. To przede wszystkim codzienne decyzje i nawyki, które pomagają lepiej wykorzystywać żywność oraz chronić cenne zasoby.