Edukacja Ekologiczna

Termin powstał pod koniec lat 90 XX w.  i został stworzony przez dwoje amerykańskich naukowców i edukatorów przyrodniczych - Jamesa Wandera i Elizabeth Schussler. Zauważyli, że ludzie interesują się botaniką rzadziej niż zwierzętami. Ich badania dowodzą, że łatwiej zauważamy organizmy ruchome i podobne do siebie. To dlatego zwierzęta, a zwłaszcza ssaki, bardziej przyciągają naszą uwagę i wiemy o nich więcej. Rośliny, choć wszechobecne, są dla wielu jedynie tłem, a nie kluczowym elementem ekosystemu.  

Tymczasem to właśnie rośliny są niezbędne dla podtrzymywania życia na Ziemi. Pełnią fundamentalne funkcje ekosystemowe, bez których większość organizmów – w tym ludzie – nie mogłaby istnieć. W procesie fotosyntezy pochłaniają dwutlenek węgla i uwalniają tlen, oczyszczają powietrze, zatrzymują wodę, uczestniczą w procesie tworzenia gleby i stanowią podstawę piramidy troficznej w większości ekosystemów. Mimo to wielu z nas nie zwraca na nie uwagi.  

Dlaczego to problem? 

O ile na działanie poznawcze naszego mózgu nie mamy wiele wpływu, to na te związane ze społeczno-kulturową działalnością człowieka, już tak. Żyjemy w czasach deficytu kontaktu z naturą. Czas ekranowy młodych osób znacząco przewyższa ten spędzony na podwórku, na swobodnej zabawie i eksploracji otoczenia. W kontakcie z przyrodą nie sprzyja też urbanizacja – coraz bardziej zabudowane miasta z małym dostępem do „dzikiej” przyrody.  Ten brak ma ogromne konsekwencje dla zdrowia – zarówno fizycznego, jak i psychicznego.  

Kolejnym kulturowym czynnikiem, który umacniania postrzeganie zwierząt jako tych bardziej atrakcyjnych jest m.in. ich nadreprezentacja w popkulturowych bajkach, ale też zabawkach np. pluszowych maskotkach. Utrwala to postrzeganie roślin jako niższej formy życia w porównaniu ze zwierzętami. 

Gdy nie widzimy roślin w swoim otoczeniu, trudniej jest nam zrozumieć, dlaczego należy je chronić, dostrzec zagrożenia dla różnorodności biologicznej i podejmować decyzje wspierające lokalne ekosystemy. Tymczasem już co ósmy gatunek roślin na świecie jest zagrożony wyginięciem.  

W konsekwencji niedostrzeganie roślin to zjawisko, które istotnie wpływa zarówno na nasze zdrowie, sposób w jaki korzystamy ze środowiska, ale również  w szerszym kontekście na decyzje dotyczące programów ochrony przyrody.  

Jak pomóc uczniom dostrzec rośliny wokół nas?  

By zacząć zauważać rośliny wokół nas i sprawić, by były atrakcyjnym elementem przyrody, nie trzeba organizować kilkugodzinnej wyprawy do lasu. Wystarczy szkolny ogród czy trawnik i 45 minut lekcji.  

Pobierz materiały i przećwicz z uczniami nasze propozycje aktywności: