W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu. W każdym momencie można dokonać zmiany ustawień Państwa przeglądarki. Zobacz politykę cookies.
Powrót

Uzyskaj zasiłek opiekuńczy na opiekę nad zdrowym dzieckiem

Nie możesz pracować, bo musisz zostać w domu i opiekować się zdrowym dzieckiem, które ma mniej niż 8 lat, lub dzieckiem niepełnosprawnym, które ma mniej niż 18 lat? Pamiętaj, że przysługuje ci zasiłek opiekuńczy. Sprawdź, kto i w jaki sposób może dostać taki zasiłek.

Informacje:

  • Każdy, kto spełnia oba poniższe warunki:

    1. Nie możesz pracować, bo opiekujesz się zdrowym dzieckiem, które ma mniej niż 8 lat, lub dzieckiem niepełnosprawnym, które ma mniej niż 18 lat, oraz:
      • jesteś jego rodzicem,
      • jesteś jego rodzicem adopcyjnym,
      • jesteś jego rodzicem zastępczym,
      • jesteś jego opiekunem prawnym,
      • nie jest to twoje dziecko, ale je wychowujesz i utrzymujesz.
    2. Masz ubezpieczenie chorobowe i:
      • jesteś pracownikiem (masz umowę o pracę),
      • jesteś zleceniobiorcą (masz umowę agencyjną, umowę zlecenie lub inną umowę o świadczenie usług, także jeśli pracujesz na podstawie umowy uaktywniającej jako niania),
      • współpracujesz ze zleceniobiorcą,
      • wykonujesz pracę nakładczą na podstawie umowy nakładczej (czyli pracujesz w domu i na przykład składasz długopisy, szyjesz, tworzysz biżuterię pasmanteryjną z filcu),
      • prowadzisz działalność pozarolniczą albo współpracujesz z taką osobą,
      • jesteś członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych,
      • jesteś osobą duchowną.

    Nie dostaniesz zasiłku, jeśli inne osoby z rodziny, z którymi mieszkasz, mogą opiekować się dzieckiem.

    Umowa uaktywniająca to umowa z nianią, która opiekuje się dzieckiem:

    • w wieku od ukończenia 20 tygodnia życia do końca roku szkolnego, w którym dziecko skończy 3 lata, 
    • w wieku do 4 lat, jeśli niemożliwe lub utrudnione jest objęcie dziecka wychowaniem przedszkolnym. 
    Umowa ma formę pisemną, zawierana jest między nianią a rodzicami albo rodzicem, który samotnie wychowuje dziecko.
  • Kiedy musisz zostać w domu z dzieckiem, które ma mniej niż 8 lat, bo:

    • niespodziewanie zamknięto żłobek, klub dziecięcy, przedszkole albo szkołę dziecka (na przykład z powodu awarii),
    • zachorowała niania, która podpisała umowę uaktywniającą, albo zachorował dzienny opiekun dziecka,
    • inspektor sanitarny podejrzewa, że dziecko jest nosicielem choroby zakaźnej, i wydał decyzję o izolacji dziecka,
    • twój małżonek lub rodzic dziecka, który do tej pory zajmował się dzieckiem, jest chory lub przebywa w szpitalu,
    • matka z powodu porodu nie może opiekować się dzieckiem.

    Kiedy musisz zostać w domu z dzieckiem niepełnosprawnym, które ma mniej niż 18 lat, bo:

    • twój małżonek lub rodzic dziecka, który do tej pory zajmował się dzieckiem, jest chory lub jest w szpitalu,
    • matka z powodu porodu nie może opiekować się dzieckiem.

    Dziecko niepełnosprawne to dziecko, które ma:

    • orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo
    • orzeczenie o niepełnosprawności łącznie z poniższymi wskazaniami: 
      • konieczności stałej lub długotrwałej opieki bądź pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji,
      • konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w jego leczeniu, rehabilitacji i edukacji.
    • wniosek o zasiłek opiekuńczy Z-15A,
    • dokument, który potwierdzi konieczność opieki nad dzieckiem:
      • oświadczenie o sprawowaniu opieki nad dzieckiem w wieku do 8 lat na formularzu ZAS-36 lub samodzielnie napisane oświadczenie, w którym wyjaśnisz, dlaczego zostajesz w domu z dzieckiem – jeśli żłobek, klub dziecięcy, przedszkole albo szkoła, do której chodzi twoje dziecko, zostały niespodziewanie zamknięte,
      • decyzję inspektora sanitarnego o konieczności izolacji dziecka – jeśli istnieje podejrzenie, że twoje dziecko może być nosicielem choroby zakaźnej,
      • zaświadczenie lekarskie wystawione na zwykłym druku osobie, która na stałe opiekuje się dzieckiem (małżonkowi lub rodzicowi dziecka) – jeśli taka osoba jest chora, leczy się w szpitalu lub w innej placówce albo z powodu porodu nie może opiekować się dzieckiem,
      • dokument, który potwierdza, że niania lub dzienny opiekun są chorzy, na przykład kserokopia wydruku e-ZLA, który niania dostała od lekarza, albo kserokopia zaświadczenia lekarskiego wystawionego na zwykłym druku dla niani lub dziennego opiekuna (napisz, że kopia jest zgodna z oryginałem) oraz oświadczenie o sprawowaniu opieki nad dzieckiem w wieku do 8 lat na formularzu ZAS-36 lub samodzielnie napisane oświadczenie, w którym wyjaśnisz, że taka osoba choruje i nie może opiekować się twoim dzieckiem – jeśli niania lub dzienny opiekun jest na zwolnieniu lekarskim,
      • dokument, który potwierdza niepełnosprawność dziecka, czyli orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczenie o niepełnosprawności łącznie z poniższymi wskazaniami: 
        • konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji,
        • konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w jego leczeniu, rehabilitacji i edukacji,
        jeśli opiekujesz się dzieckiem niepełnosprawnym w wieku do 18 lat,
    • zaświadczenie płatnika składek – jeśli wiesz, że to ZUS wypłaci ci zasiłek:
      • Z-3 – jeśli jesteś pracownikiem,
      • Z-3b – jeśli:
        • masz pozarolniczą działalność,
        • współpracujesz z osobą, która ma pozarolniczą działalność,
        • jesteś osobą duchowną,
      • Z-3a – w pozostałych przypadkach,
    • dokument tożsamości – na przykład dowód osobisty albo paszport – jeśli składasz dokumenty osobiście w jednostce ZUS.
    1. Zbierz wszystkie potrzebne dokumenty. Szczegółową listę dokumentów znajdziesz w sekcji Co musisz przygotować.
    2. Złóż dokumenty w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) albo u płatnika składek. Dokładną informację znajdziesz w sekcji Gdzie składasz dokumenty. Dokumenty możesz złożyć osobiście albo skorzystać z pełnomocnika. Możesz je także wysłać pocztą.

    Płatnik składek to każda firma, instytucja lub osoba, która zgłasza do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych osoby ubezpieczone oraz rozlicza i opłaca za nie składki na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne. Może to być na przykład pracodawca albo osoba, która prowadzi pozarolniczą działalność.

  • Od razu – jeśli masz już wszystkie wymagane dokumenty.

    Możesz też złożyć wniosek o zasiłek za okres, który już minął. Zrób to do 6 miesięcy od ostatniego dnia, za który można było dostać zasiłek. Przykład: jeśli opiekujesz się dzieckiem od 1 do 8 lipca, to ostatni dzień, za który możesz dostać zasiłek, to 8 lipca. Czyli, żeby dostać zasiłek, musisz złożyć wszystkie dokumenty do 8 stycznia następnego roku (6 miesięcy po 8 lipca). 

    Jeśli z jakichś powodów nie możesz złożyć wniosku w tym terminie (na przykład ze względu na chorobę) – możesz złożyć wniosek w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym te powody przestały istnieć.

    • u płatnika składek – na przykład twojego pracodawcy – jeśli płatnik zatrudnia powyżej 20 osób,
    • u płatnika składek albo w jednostce ZUS odpowiedniej dla siedziby płatnika składek – jeśli płatnik zatrudnia do 20 osób,
    • w jednostce ZUS odpowiedniej dla siedziby płatnika składek – jeśli masz własną działalność pozarolniczą, współpracujesz z taką osobą albo jesteś osobą duchowną.

    Dokumenty możesz wysłać pocztą, złożyć osobiście lub przez pełnomocnika. Jeśli zasiłek wypłaca ZUS, wniosek o zasiłek możesz złożyć elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS). Zaświadczenie Z-3, Z-3a i Z-3b płatnik składek może także złożyć przez PUE ZUS.

    Wpisz swój kod pocztowy i sprawdź, gdzie jest twój oddział ZUS.

  • Usługa jest bezpłatna.

  • Zasiłek dostaniesz do 30 dni kalendarzowych od złożenia wszystkich dokumentów.
    Może się zdarzyć, że ZUS odmówi ci zasiłku, dostaniesz wtedy decyzję w tej sprawie.
    Jeśli płatnik składek odmówi ci zasiłku lub wypłaci go w niewłaściwej wysokości, możesz poprosić ZUS o decyzję w tej sprawie.

  • 80% podstawy wymiaru zasiłku. Wysokość zasiłku wyliczy dla ciebie ZUS albo płatnik składek.

    Podstawa wymiaru zasiłku

    • Jeśli jesteś pracownikiem – to twoje przeciętne miesięczne wynagrodzenie (brutto) z ostatnich 12 miesięcy przed miesiącem, w którym powstała niezdolność do pracy. Od tej kwoty odejmij składki na ubezpieczenia społeczne w części, którą opłacasz.
    • Jeśli nie jesteś pracownikiem – to twój przeciętny miesięczny przychód z ostatnich 12 miesięcy przed miesiącem, w którym powstała niezdolność do pracy. Od tej kwoty odejmij jeszcze jej 13,71%.
    Jeśli masz ubezpieczenie chorobowe krócej niż 12 miesięcy – wtedy podstawę wymiaru zasiłku wylicza się na podstawie pełnych miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia przed miesiącem, w którym powstała niezdolność do pracy. Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą pozarolniczą lub współpracujesz z taką osobą albo jesteś osobą duchowną, dotyczą cię inne szczególne zasady. Szczegóły znajdziesz na stronie ZUS.
    • Nie dłużej niż 60 dni w roku kalendarzowym – jeśli opiekujesz się dzieckiem w wieku do 8 lat.
    • Nie dłużej niż 30 dni w roku kalendarzowym – jeśli opiekujesz się dzieckiem niepełnosprawnym w wieku od 8 do 18 lat.

    Pamiętaj, że łączny okres wypłaty zasiłku opiekuńczego z powodu opieki nad dziećmi i innymi członkami rodziny z różnych przyczyn nie może przekraczać 60 dni w roku kalendarzowym.

    Jest to łączna liczba dni do wykorzystania – wspólnie dla ojca i matki – na wszystkie zasiłki opiekuńcze w roku kalendarzowym. Liczba dni nie zmienia się – niezależnie od tego, ile masz dzieci pod opieką. Jeśli masz dwoje dzieci, które mają mniej niż 8 lat, to zasiłek na opiekę nad nimi dostaniesz łącznie przez 60 dni (a nie 120 dni).

    Pamiętaj, że zasiłek opiekuńczy możesz dostać też w innej sytuacji (na przykład kiedy nie pracujesz, bo opiekujesz się chorym dzieckiem lub innym chorym z rodziny). Także wtedy liczba dni, przez które możesz dostawać zasiłek, sumuje się i łącznie nie może przekroczyć 60 dni.

    Ojciec dziecka albo inna osoba z rodziny może dostać dodatkowy zasiłek opiekuńczy, jeśli matka dziecka dostaje zasiłek macierzyński i w czasie 8 tygodni po porodzie:

    • wymaga opieki szpitalnej,
    • ma orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji albo orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym i dlatego nie może opiekować się dzieckiem,
    • porzuciła dziecko.

    Taki zasiłek nie sumuje się z pozostałymi zasiłkami i nie jest związany z rokiem kalendarzowym. Ojciec dziecka albo inna osoba z rodziny może dostać taki zasiłek do 56 dni kalendarzowych, nie dłużej niż do dnia, w którym dziecko ukończy 8 tydzień życia.

  • Możesz odwołać się do rejonowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję. Masz na to jeden miesiąc od dnia otrzymania decyzji z ZUS. Za złożenie odwołania nic nie płacisz.

Ostatnia aktualizacja: 20.09.2019 15:02

Instytucja odpowiedzialna za usługę: Zakład Ubezpieczeń Społecznych