Horyzontalny Punkt
Kontaktowy
Polska Południowo-Zachodnia

Rozpoczynamy publikację wywiadów z naukowczyniami i naukowcami realizującymi projekty w ramach programu #HoryzontEU. Chcemy pokazać nie tylko efekty ich pracy, ale także ludzi, idee i miejsca, które inspirują do poszukiwania odpowiedzi na najważniejsze wyzwania współczesnych regionów.

Pierwsza rozmowa została przeprowadzona z dr hab. Adam Drobniak, prof. UEKAT, Dziekanem Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Transformacji Regionów Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach.

Nieprzypadkowo na zdjęciu Profesorowi i jego zespołowi towarzyszy Nikiszowiec - miejsce, w którym historia przemysłowego Śląska spotyka się z jego współczesną transformacją. To właśnie takie przestrzenie - ich dziedzictwo, przemiany, wyzwania i potencjał, są często ważnym punktem odniesienia dla badań nad rozwojem i transformacją regionów.

Zapraszamy do lektury pierwszego wywiadu i śledzenia kolejnych spotkań z osobami, które poprzez naukę współtworzą przyszłość naszych regionów.

_______

Od partnera do lidera – doświadczenia Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Transformacji Regionów w projektach Horyzont Europa

W dzisiejszym wywiadzie rozmawiamy z dr hab. Adamem Drobniakiem, Dziekanem Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Transformacji Regionów Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, o doświadczeniach związanych z udziałem Wydziału w międzynarodowych projektach programu Horyzont Europa.

Wydział uczestniczy obecnie m.in. w projektach BOLSTER, DUST, BLOSSOM oraz MOSAIC, obejmujących zagadnienia sprawiedliwej transformacji, demokratyzacji procesów transformacyjnych, odporności klimatycznej miast oraz zielonej transformacji. Szczególne znaczenie ma projekt MOSAIC, w którym Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach po raz pierwszy pełni funkcję koordynatora projektu Horyzont Europa.

Link do strony projektu BOLSTER

Link do strony projektu DUST

Link do strony projektu BLOSSOM

Link do strony projektu MOSAIC

LinkedIn

 

Rozmówca: dr hab. Adam Drobniak, Dziekan Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Transformacji Regionów, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach

Obecnie realizowane projekty: BLOSSOM, MOSAIC

Okres realizacji: 2025–2029, 2026-2020

Wcześniejsze projekty: BOLSTER, DUST

Rola: uczestnik projektów / partner, a w projekcie MOSAIC – koordynator projektu

1. Czy poleciłby Pan udział w projektach programu Horyzont Europa innym naukowcom lub przedstawicielom przedsiębiorstw? Co, Pana zdaniem, stanowi największą wartość uczestnictwa w takich projektach?

 Zdecydowanie poleciłbym udział w projektach programu Horyzont Europa zarówno naukowcom, jak i przedstawicielom przedsiębiorstw czy organizacji społecznych. Są to przedsięwzięcia wymagające - pod względem merytorycznym, organizacyjnym i administracyjnym - jednak korzyści płynące z uczestnictwa zdecydowanie przewyższają związane z nimi trudności.

Największą wartością takich projektów jest możliwość współpracy w międzynarodowych i interdyscyplinarnych zespołach, skupiających uczelnie, przedsiębiorstwa, instytucje publiczne oraz organizacje społeczne. Pozwala to nie tylko rozwijać wiedzę i warsztat badawczy, lecz także konfrontować własne doświadczenia z rozwiązaniami stosowanymi w innych krajach i regionach Europy. Szczególnie cenne jest przejście od badań nad określonym problemem do wspólnego projektowania, testowania i wdrażania konkretnych rozwiązań.

Dla naukowców udział w programie Horyzont Europa oznacza dostęp do nowych sieci współpracy, danych, metod badawczych oraz możliwości publikacyjnych i projektowych. Dla przedsiębiorstw czy instytucji społecznych jest natomiast szansą na rozwój innowacji (w tym społecznym), przetestowanie nowych technologii i modeli działania, a także nawiązanie relacji z potencjalnymi partnerami zagranicznymi. W obu przypadkach uczestnictwo wzmacnia kompetencje zespołów, rozpoznawalność instytucji i zdolność do podejmowania kolejnych międzynarodowych przedsięwzięć.

Najważniejszą wartością jest jednak możliwość realnego wpływania na kierunki przemian zachodzących w Europie. Projekty Horyzont Europa tworzą przestrzeń, w której wiedza naukowa spotyka się z praktyką, a wyniki badań mogą zostać przełożone na rozwiązania odpowiadające na rzeczywiste wyzwania gospodarcze, społeczne, środowiskowe i przestrzenne.

2. Jakie doświadczenia, kompetencje lub korzyści przyniósł Panu – Wydziałowi Gospodarki Przestrzennej i Transformacji Regionów udział w projektach realizowanym w ramach programu Horyzont Europa?

Udział w projektach programu Horyzont Europa przyniósł zarówno mnie, jak i całemu Wydziałowi bardzo istotne doświadczenia naukowe, organizacyjne i międzynarodowe. Co szczególnie ważne, nie są to cztery odrębne przedsięwzięcia, lecz pewna ścieżka rozwoju naszych kompetencji - od udziału w międzynarodowych konsorcjach badawczych po pełnienie funkcji lidera projektu.

W projektach BOLSTER (kierownik: Marcin Baron) i DUST (kierownik: Adam Drobniak) pogłębiliśmy wiedzę dotyczącą społecznego wymiaru sprawiedliwej transformacji. BOLSTER pozwolił nam lepiej zrozumieć sytuację grup i społeczności, które mogą być marginalizowane lub niewystarczająco reprezentowane w procesach dekarbonizacji. Rozwinęliśmy dzięki temu kompetencje w zakresie badań jakościowych, metod partycypacyjnych oraz włączania różnych grup społecznych w procesy decyzyjne. Z kolei DUST umożliwił nam szersze spojrzenie na demokratyzację transformacji i jakość uczestnictwa społecznego. W ramach tego projektu rozwijaliśmy między innymi regionalne laboratoria przyszłości, metody foresightowe oraz narzędzia służące włączaniu mieszkańców i interesariuszy w projektowanie przyszłości regionów. BOLSTER i DUST pokazały również, że rozwiązania dotyczące transformacji powinny powstawać nie tylko dla określonych społeczności, ale przede wszystkim wspólnie z nimi.

Projekt BLOSSOM (kierownik: Sylwia Słupik) rozszerza nasze doświadczenia o problematykę odporności klimatycznej miast. Wydział współtworzy w nim strategie reagowania na skutki zmian klimatu, rozwija modele finansowania działań adaptacyjnych oraz uczestniczy w tworzeniu międzynarodowych inteligentnych laboratoriów. Dzięki temu łączymy zagadnienia klimatyczne, przestrzenne, społeczne i finansowe oraz wzmacniamy umiejętność przekładania wyników badań na rozwiązania możliwe do zastosowania przez miasta.

Kolejnym etapem tego rozwoju jest projekt MOSAIC (kierownik Marcin Baron), dotyczący modelowania, tworzenia scenariuszy, analizowania i wspólnego projektowania zielonej transformacji. Ma on dla nas znaczenie szczególne, ponieważ Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach po raz pierwszy pełni funkcję lidera projektu Horyzont Europa. To potwierdzenie, że zgromadziliśmy już nie tylko odpowiedni potencjał badawczy, lecz także kompetencje potrzebne do koordynowania dużego, międzynarodowego konsorcjum.

Najważniejszą korzyścią dla Wydziału jest więc trwałe wzmocnienie jego potencjału. Zbudowaliśmy rozległą sieć europejskich partnerów, rozwinęliśmy interdyscyplinarne metody badawcze, zdobyliśmy doświadczenie w zarządzaniu dużymi projektami oraz zwiększyliśmy międzynarodową rozpoznawalność naszej jednostki. Wiedzę tę wykorzystujemy również w dydaktyce, publikacjach naukowych oraz współpracy z samorządami, przedsiębiorstwami i instytucjami odpowiedzialnymi za transformację regionów. Projekty Horyzont Europa sprawiły zatem, że jesteśmy nie tylko uczestnikiem europejskiej debaty o transformacji, lecz coraz częściej także jej aktywnym współtwórcą.

3. Jak rozpoczęła się Pana współpraca przy tym projekcie? W jaki sposób dołączył Pan do międzynarodowego konsorcjum?

Współpraca przy projektach programu Horyzont Europa nie rozpoczęła się od jednego spotkania czy pojedynczego zaproszenia. Była rezultatem relacji międzynarodowych budowanych przez nas konsekwentnie przez wiele lat - w niektórych przypadkach jeszcze od pierwszej dekady XXI wieku. Szczególne znaczenie miały kontakty z czołowymi europejskimi ośrodkami akademickimi, takimi jak Delft University of Technology, University of Strathclyde czy Tilburg University. Z czasem relacje te przekształciły się z kontaktów indywidualnych w trwałą współpracę instytucjonalną.

Istotną rolę odegrała również nasza aktywna obecność na międzynarodowych konferencjach naukowych. To właśnie podczas takich wydarzeń prezentowaliśmy wyniki badań, poznawaliśmy potencjalnych partnerów i identyfikowaliśmy wspólne obszary zainteresowań. Ważnym instrumentem budowania wzajemnego zaufania były także wyjazdy w ramach programu Erasmus. Pozwalały one nie tylko prowadzić zajęcia na uczelniach zagranicznych, ale przede wszystkim lepiej poznać tamtejsze zespoły badawcze, ich kompetencje i sposób pracy. W projektach międzynarodowych zaufanie oraz wcześniejsze pozytywne doświadczenia ze współpracy mają bardzo duże znaczenie.

Naszym szczególnym atutem stały się kompetencje związane z transformacją województwa śląskiego - największego regionu węglowego w Unii Europejskiej. Jako naukowcy nie analizujemy tego procesu wyłącznie z perspektywy teoretycznej. Od wielu lat jesteśmy bezpośrednio zaangażowani w badania, działania doradcze, laboratoria miejskie i regionalne, foresight oraz dialog z interesariuszami. Dzięki temu możemy wnosić do międzynarodowych konsorcjów wiedzę zakorzenioną w rzeczywistych doświadczeniach regionu przechodzącego złożoną transformację gospodarczą, społeczną, energetyczną i przestrzenną.

Równie ważnym zasobem są nasze trwałe relacje z otoczeniem społeczno-gospodarczym: jednostkami samorządu terytorialnego, organizacjami pozarządowymi, związkami zawodowymi, instytucjami regionalnymi oraz przedsiębiorstwami. Partnerzy europejscy poszukują bowiem nie tylko zespołów potrafiących prowadzić badania, lecz także takich, które są zdolne dotrzeć do interesariuszy, zorganizować proces partycypacyjny i przetestować wypracowane rozwiązania w warunkach konkretnego regionu.

Dołączenie do międzynarodowych konsorcjów było więc efektem połączenia kilku elementów: wieloletnich relacji z uczelniami europejskimi, aktywności konferencyjnej i mobilności akademickiej, specjalistycznej wiedzy o transformacji regionów węglowych oraz silnego zakorzenienia w otoczeniu regionalnym. Na początku byliśmy zapraszani do konsorcjów jako partner posiadający unikatowe kompetencje i dostęp do ważnego europejskiego regionu transformacji. Z czasem, wraz ze zdobywanym doświadczeniem i zaufaniem partnerów, nasza rola stawała się coraz bardziej znacząca - czego najlepszym potwierdzeniem jest objęcie przez Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach funkcji lidera projektu MOSAIC (realizowanego pod kierunkiem dra Marcina Barona).

4. Czy pracował Pan z Horyzontalnym Punktem Kontaktowym i czy poleca Pan współpracę z nami?

Miałem okazję korzystać ze wsparcia Horyzontalnego Punktu Kontaktowego i zdecydowanie polecam współpracę z zespołem. Szczególnie cennym aspektem jest możliwość uzyskania praktycznych informacji i konsultacji dotyczących realizacji oraz rozliczania projektów w programie Horyzont Europa. Wsparcie Punktu Kontaktowego stanowi wartościową pomoc zarówno na etapie przygotowania projektu, jak i podczas jego realizacji.

 

Dziękujemy za rozmowę Panu dr Adamowi Drobniak, podsumowując uważamy, że najważniejsze korzyści z udziału w projektach programu Horyzont Europa:

1. budowanie międzynarodowej sieci kontaktów i rozpoznawalności jednostki, co może prowadzić do kolejnych wspólnych przedsięwzięć
2. rozwój kompetencji naukowych, badawczych i zarządczych dzięki współpracy z międzynarodowymi i interdyscyplinarnymi zespołami,
3. przekładanie wyników badań na praktyczne rozwiązania odpowiadające na rzeczywiste wyzwania społeczne, gospodarcze i środowiskowe,
4. wzmocnienie potencjału jednostki i współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym,
5. możliwość realnego wpływania na kierunki transformacji w Europie
6. stopniowego przechodzenia od roli partnera do lidera międzynarodowych projektów.

Co zwiększa nasze szanse na udział w projektach Horyzont Europa?

1. Budowanie trwałych relacji z zagranicznymi partnerami poprzez wspólne badania, publikacje, udział w konferencjach czy mobilność akademicką.
2. Posiadanie i promowanie unikatowych kompetencji oraz doświadczeń badawczych, odpowiadających na potrzeby danego projektu.
3. Silne zakorzenienie w otoczeniu społeczno-gospodarczym – zaangażowanie interesariuszy i możliwość testowania wypracowanych rozwiązań w praktyce.
4. Doświadczenie w projektach międzynarodowych, pozwalające budować kompetencje i zaufanie partnerów.

W budowaniu tych kompetencji i przygotowaniu do udziału w projektach chętnie wesprze Państwa HPK Polska Południowo-Zachodnia.

U nas znajdą Państwo informacje o nadchodzących konkursach. Wspólnie przeanalizujemy ich tematykę, pomożemy dobrać najkorzystniejszy skład konsorcjum oraz wesprzemy proces przygotowania projektu, w tym opracowania koncepcji i oszacowania budżetu.

Zapraszamy na konsultacje i szkolenia, a także do śledzenia naszej strony internetowej oraz mediów społecznościowych.

Wywiad przeprowadziła: Aleksandra Zub