Polska w Iraku

Tło historyczne:

Stosunki dyplomatyczne między Polską a Irakiem zostały nawiązane w 1932 roku, na szczeblu poselstw. Podniesiono je do szczebla ambasad w 1958 r., po obaleniu monarchii w Iraku. 
W latach 1942-1943 na terenie Iraku stacjonowały oddziały Polskiej Armii na Wschodzie pod dowództwem gen. Władysława Andersa (ok. 80 tys. żołnierzy). Na cmentarzach wojennych w miejscowościach Chanakin, Bagdad, al-Habbanija, Basra, Mosul znajduje się ok. 470 grobów polskich żołnierzy, którzy zmarli w czasie pobytu na terytorium Iraku II Korpusu w latach 1942-1943. Za stan wszystkich cmentarzy odpowiada Komisja Grobów Wojennych Wspólnoty Narodów (CWGC).

Najwięcej Polaków (438) spoczywa na byłym cmentarzu wojennym w Chanakin, położonym w prowincji Dijala, przy granicy z Iranem. Został on zlikwidowany na początku lat 70. XX w. przez CWGC. Ze względu na trudności z dostępem do tego terenu, pochowanych na nim żołnierzy imiennie upamiętniono na tablicy na cmentarzu wojennym w Bagdadzie (North Gate War Cemetery), natomiast na miejscu byłego cmentarza w Chanakin stoi niewielki obelisk.

W latach 1970-1989 ideologiczna bliskość obu rządów sprzyjała wszechstronnej rozbudowie wzajemnych kontaktów politycznych i gospodarczych. W tym okresie w Iraku pracowało ok. 50 tys. Polaków budujących drogi, cementownie, elektrownie.

Początek polskiej transformacji ustrojowej zbiegł się w czasie z naszym zaangażowaniem wojskowym, które stało się głównym wymiarem polskiej obecności w Iraku.  W 1991 r. Polska uczestniczyła w międzynarodowej operacji wojskowej "Pustynna Burza", która wyzwoliła Kuwejt spod irackiej okupacji. W latach 2003 - 2008 Polska dowodziła Wielonarodową Dywizją Centrum Południe (prowincje Karbala, an-Nadżaf, Wasit, al-Kadisijja). W irackiej misji (w 10 kolejnych zmianach) wzięło udział łącznie 15 tys. polskich żołnierzy. Nasze zaangażowanie okupiliśmy śmiercią 28 Rodaków.

W latach 1991 – 2003, gdy Irak nie utrzymywał stosunków dyplomatycznych ze Stanami Zjednoczonymi, przy Ambasadzie RP w Bagdadzie funkcjonowała Sekcja Interesów USA.
Od 2014 r. do 2026 r. Polska była członkiem międzynarodowej Globalnej Koalicji do Walki z Daesh. Zakres zadań Polskiego Kontyngentu Wojskowego w ramach operacji Inherent Resolve (OIR) obejmował wsparcie budowy zdolności obronnych irackich sił bezpieczeństwa. Nasi żołnierze uczestniczą w Misji NATO w Iraku (NMI).

W latach 2014 - 2017, z uwagi toczoną wojnę z Państwem Islamskim i niestabilną sytuację w Iraku polsko - irackie stosunki miały ograniczony charakter. W okresie od września 2014 r. do sierpnia 2016 r. funkcjonowanie Ambasady RP w Bagdadzie było zawieszone. Od 1 września 2016 r. polska Placówka wznowiła działalność i działa na zasadach kolokacji w Ambasadzie Wielkiej Brytanii. W latach 2025 - 2026 r. aktywność placówki była utrudniona z uwagi na konflikt zbrojny USA/Izrael – Iran.

W maju 2012 r. powołano Agencję Konsularną RP w Irbilu. Jej uroczystego otwarcia dokonał minister SZ Radosław Sikorski. W grudniu 2019 r. Placówka została podniesiona do rangi Konsulatu Generalnego.

W Warszawie funkcjonuje Ambasada Republiki Iraku, kierowana przez ambasadora.

Najważniejszym kontaktem politycznym w ostatnich latach była oficjalna wizyta w Polsce, w listopadzie 2017 r., Prezydenta Iraku Fuada Masuma, na zaproszenie Prezydenta RP. W lutym 2023 r., na marginesie Konferencji Monachijskiej r., Premier RP rozmawiał z Prezydentem irackiego Regionu Kurdystanu Nechrivanem Barzanim. W lutym 2026 r., na marginesie tej konferencji, z Prezydentem irackiego Regionu Kurdystanu rozmawiał Wicepremier, Minister SZ Radosław Sikorski.

Prowadzony jest dialog polityczny na szczeblu wiceministrów spraw zagranicznych (ostatnie konsultacje odbyły się w 2022 r. w Warszawie). Pomimo ogłoszonego w grudniu 2017 r. przez władze w Bagdadzie zwycięstwa w walce z islamistami, sytuacja bezpieczeństwa w Iraku wciąż pozostaje trudna, utrzymuje się zagrożenie zamachami terrorystycznymi. Poważane zagrożenia bezpieczeństwa rodzi też konflikt USA/Izrael – Iran. Podpisanie przez USA i Iran w dniu 17 czerwca 2026 r. porozumienia o zakończeniu działań wojskowych nie gwarantuje trwałej stabilizacji.

W dniu 28 maja 2026 r. w Sejmie RP ukonstytuowała się Polsko-Iracka Grupa Parlamentarna. Przewodniczącą Grupy została wybrana poseł Jolanta Zięba-Gzik.

W 2025 r. wymiana handlowa (prawie wyłącznie nasz eksport: produkty zbożowe i przetwory rolne, produkty mleczne, produkty spożywcze, artykuły , chemiczne, maszyny i urządzenia mechaniczne, metale nieszlachetne) przekroczyła 260 mln USD i ma powolny trend wzrostowy. Do perspektywicznych branż współpracy należą: przemysł spożywczy, budownictwo, energetyka, rolnictwo, gospodarka wodna, dostawy sprzętu wojskowego i jego remont.

Na miejscowym rynku (zwłaszcza w irackim regionie Kurdystanu dostępne są polskie produkty (m.in. żywność - zwłaszcza nabiał i słodycze, oleje silnikowe, kosmetyki, witaminy, suplementy diety, lekarstwa i meble). Import z Iraku do Polski jest śladowy (ok. 80 tys. USD).

Polsko - iracka współpraca odbywa się głównie na poziomie lokalnych izb gospodarczych i samorządów wojewódzkich (Wielkopolska, Małopolska, Podkarpacie, Zachodnia Izba Gospodarcza, Starachowicka Strefa Ekonomiczna). Dużą aktywność w Iraku utrzymują polskie Stowarzyszenie Innowatorów Wsi oraz prywatne inicjatywy biznesowe: Polsko - Iracka Rada Biznesu i Polska Misja Handlowa w Iraku i Kurdystanie.

Na współpracę gospodarczą negatywnie wpływa niestabilna sytuacja bezpieczeństwa w Iraku, brak wiedzy o irackim rynku a także obawy polskich przedsiębiorców związane ze zwiększonym zagrożeniem.

Irak jest piątym największym producentem ropy naftowej w świecie i trzecim największym jej eksporterem (93% dochodów budżetowych, 8,4% światowych zasobów). Dochody z eksportu ropy pozwalają finansować szereg inwestycji infrastrukturalnych: budowę dróg, połączeń kolejowych, szpitali, sieci energetycznych, sieci przesyłowych gazu, zapór i elektrowni wodnych, budownictwa, oczyszczalni wód i ścieków dla aglomeracji miejskich, tworzenia sieci komunikacji miejskiej w Bagdadzie, Irbilu i większych miastach prowincji.

W 2025 r. na studiach w Polsce przebywało blisko 300 studentów z Iraku, najwięcej na kierunkach: lekarskim, zarządzaniu oraz budownictwie.

W ostatnich latach Polska, zarówno dla Irakijczyków, jak i wielu innych państw regionu była obszarem wykorzystywanym, jako „przystanek” w drodze do uczelni zachodnioeuropejskich, w tym przede wszystkim niemieckich i brytyjskich. Stąd też zainteresowanie przede wszystkim studiami pierwszego stopnia na kierunkach prowadzonych w języku angielskim. Istnieje możliwość zmiany tej sytuacji, w tym poprzez: wymianę naukową – szczególnie jeśli chodzi o studia  medyczne (wszystkie kierunki), psychologię (posttraumatyczną i międzykulturową), studia inżynieryjne; studia w zakresie gospodarki rolnej i  weterynarii; stypendia doktoranckie – na wybranych kierunkach ścisłych; ustanowienie studium języka polskiego, po ukończeniu którego wybrani absolwenci uzyskiwaliby stypendia na uczelniach w Polsce; wsparcie w zakresie tworzenia prywatnych i odbudowy państwowych uczelni z wydziałami z zakresu polityki międzynarodowej, regionalnej, kulturoznawstwa, historii sztuki, uczelni artystycznych.

W chwili obecnej rozwój współpracy w zakresie kultury jest dość trudny, z uwagi na zniszczenia infrastruktury, warunki bezpieczeństwa oraz trudne warunki bytowe społeczeństwa irackiego. Kierunkiem, którym wydaje się zainteresowana strona polska jest w dalszym ciągu archeologia i możliwości prowadzenia badań na terytorium Iraku. Istotnym obszarem, który mógłby stanowić także przedmiot wsparcia czy inwestycji po stronie polskiej jest literatura oraz prasa, w tym przede wszystkim różnego rodzaju periodyki specjalistyczne oraz magazyny dla kobiet.

Znaczące miejsce w relacjach dwustronnych odgrywa polska pomoc humanitarna, przekazywana w formie materialnej, w postaci tzw. „małych grantów” oraz projektów pomocowych finansowanych przez MSZ. Na terenie Iraku (głównie w irackim Regionie Kurdystanu) działały, bądź działają: Polska Misja Medyczna, fundacja Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej, fundacja Orla Straż. 
Od wielu lat ma miejsce współpraca w dziedzinie archeologii. Zespół Instytutu Prahistorii UAM w Poznaniu, kierowany przez prof. R. Kolińskiego realizuje badania archeologiczne w okolicach Akry. 

W latach 2023 – 2027 realizowany jest polsko - iracki projekt naukowy "Made in Iraq: urbanistyka, odbudowa i zmiana w dobie międzynarodowych sankcji", prowadzony w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN we współpracy z Uniwersytetem Bagdadzkim.

Najwięcej obywateli polskich (na stałe ok. 70-80 osób) mieszka w północnych i wschodnich regionach Iraku. Są to w przeważającej mierze Polki - żony irackich Kurdów, ich zstępni oraz Kurdowie i Arabowie posiadający polskie obywatelstwo (najczęściej absolwenci polskich uczelni).

Przy wsparciu Konsulatu Generalnego w Irbilu w 2016 r. powstało Towarzystwo Przyjaźni Kurdyjsko-Polskiej. Grono irackich absolwentów polskich uczelni liczy łącznie około 80 osób. 

Tytuł umowy	Miejsce podpisania	Data podpisania	Data wejścia w życie
Umowa o współpracy kulturalnej między Rządem PRL a Rządem Republiki Iraku	Warszawa	1959-04-02	1959-12-09
Umowa między Rządem PRL a Rządem Republiki Iraku o cywilnej komunikacji lotniczej	Bagdad	1961-07-27	1962-06-12
Umowa między Rządem PRL a Rządem Republiki Iraku o współpracy gospodarczej i technicznej	Warszawa	1972-08-26	1973-10-19
Protokół między Rządem PRL a Rządem Republiki Iraku w sprawie przyspieszenia realizacji projektów przemysłowych	Warszawa	1973-06-30	1973-06-30
Protokół o zmianie Umowy między Rządem PRL a Rządem Republiki Iraku o współpracy gospodarczej i technicznej z dnia 26 sierpnia 1972 r.	Bagdad	1975-12-11	1976-05-17
Umowa między Rządem PRL a Rządem Republiki Iraku o współpracy w dziedzinie turystyki	Bagdad	1975-10-22	1976-02-24
Konwencja konsularna między Rządem PRL a Rządem Republiki Iraku	Bagdad	1980-04-16	1982-07-24
Umowa między Rządem PRL a Rządem Republiki Iraku w sprawie międzynarodowych przewozów drogowych	Warszawa	1984-09-20	1985-02-12
Wieloletnia Umowa o współpracy gospodarczej i naukowo-techniczna między Rządem PRL a Rządem Republiki Irackiej	Bagdad	1989-03-20	1989-03-20
Umowa między PRL a Republiką Iraku o pomocy prawnej i sądowej w sprawach cywilnych i karnych	Bagdad	1988-10-29	1989-12-22
Protokół o współpracy finansowej *	Warszawa	1984-05-11	1984-05-11
Dodatek do Protokołu o współpracy finansowej z 11 maja 1984 r.	Bagdad	1985-06-03	1985-06-03
Uzgodnienia dotyczące płatności irackich *	Bagdad	1986-04-09	1986-04-09
Uzgodnienia dotyczące irackich płatności *	Bagdad	1987-01-25	1987-01-25
Uzgodniony Raport X Sesji Polsko - Irackiego Wspólnego Komitetu Stałego *	Bagdad	1989-01-12	1989-01-12
Uzgodniony zapis z wizyty Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą p. Marcina Święcickiego w Iraku*	Bagdad	1990-05-03	1990-05-03
Memorandum o porozumieniu w sprawie współpracy między MSZ RP a MSZ Republiki Iraku*	Warszawa	2016-11-25	2016-11-25

Pozycje oznaczone gwiazdką nie stanowią umowy międzynarodowej

Aktualizacja: czerwiec 2026