Polska w Malezji

Informacja dla Polonii o prawie do świadczenia honorowego na podstawie ustawy z 18 października 2024 r. o świadczeniu honorowym z tytułu ukończenia 100 lat życia

Z dniem 1 stycznia 2025 r. weszła w życie ustawa z 18 października 2024 r. o świadczeniu honorowym z tytułu ukończenia 100 lat życia (Dz. U. z 2024 r. poz. 1674). Celem tej regulacji jest unormowanie prawne wieloletniej tradycji szczególnego honorowania osób, które ukończyły 100 lat życia, poprzez 
przyznanie im prawa do świadczenia honorowego, finansowanego przez budżet państwa, wypłacanego co miesiąc. Prawo do świadczenia honorowego mają polscy obywatele, którzy ukończyli 100 lat życia, niezależnie od ich miejsca zamieszkania. Prawo do świadczenia honorowego przyznawane jest zatem 
zarówno obywatelom polskim zamieszkałym w Polsce, jak też obywatelom polskim zamieszkałym poza granicami kraju. Od 1 marca 2026 r. świadczenie honorowe wynosi 6938,92 zł. i podlega corocznej waloryzacji
Wobec osób uprawnionych do świadczenia honorowego zamieszkałych poza granicami Polski mają zastosowanie następujące zasady wypłaty tego świadczenia:
1.    jeżeli osoba uprawniona do świadczenia honorowego posiada również prawo do polskiego świadczenia emerytalno-rentowego, które podlega transferowi poza granice Polski do państwa zamieszkania świadczeniobiorcy, czyli państwa członkowskiego UE/EFTA/UK lub państwa umownego, wówczas świadczenie honorowe do tych państw 
jest z urzędu wypłacane przez polską instytucję ubezpieczeniową wraz z głównym świadczeniem emerytalnym lub rentowym, na ten sam rachunek bankowy co świadczenie główne; 
2.    jeżeli osoba uprawniona do świadczenia honorowego nie posiada prawa do polskiego świadczenia emerytalno-rentowego, ale mieszka w państwie członkowskim UE/EFTA/UK lub państwie umownym, wówczas świadczenie honorowe jest wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), na wniosek osoby zainteresowanej, na rachunek bankowy w państwie miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, wskazany do wypłaty tego świadczenia; 
3.    jeżeli osoba uprawniona do świadczenia honorowego (przyznanego z urzędu lub na wniosek) mieszka w tzw. państwie trzecim (nieumownym), wówczas świadczenie honorowe nie podlega transferowi za granicę. W takim przypadku jest ono wypłacane w trybie art. 132 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń s społecznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1749 z późn. zm.), czyli na rachunek bankowy w Polsce samego świadczeniobiorcy lub osoby przez niego upoważnionej, zamieszkałej w Polsce. 
Szczegółowe informacje o warunkach przyznania tego świadczenia oraz zasadach ubiegania się o świadczenie i jego wypłacie znajdują się na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pod adresem: 
 
https://www.zus.pl/-/swiadczenie-honorowe-z-tytułu-skończenia-100-lat życia 
 
Poza świadczeniem honorowym, odrębnymi ustawami, uregulowano dodatkowe uprawnienia pieniężne i niepieniężne przysługujące określonym grupom społecznym z tytułu legitymowania się działaniem na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności przez Państwo Polskie lub podlegania zróżnicowanym represjom w związku z działaniem systemów totalitarnych III Rzeszy i ZSRR w okresie II Wojny Światowej oraz aparatu państwa w okresie powojennym. Są to świadczenia należne m.in. kombatantom, inwalidom wojennym, działaczom opozycji i osobom represjonowanym. Istotne ustawy w tym zakresie to: 
1. ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2039), która zapewnia świadczenia kombatantom oraz osobom represjonowanym z powodów narodowościowych, politycznych, rasowych, religijnych w okresie wojny oraz w okresie powojennym z tytułu działania na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności przez Państwo Polskie i z tytułu podlegania różnym formom represji, przy czym: 
 
Kombatantem jest przykładowo osoba, która pełniła służbę wojskową w Wojsku Polskim lub w polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez Państwo Polskie, pełniła służbę w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. 
Osobą represjonowaną jest przykładowo osoba podlegająca różnym formom represji w okresie wojny i w okresie powojennym, tj. w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, w gettach, w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR. 
Kombatanci oraz inne osoby uprawnione zamieszkali za granicą są uprawnieni do otrzymywania przysługujących im świadczeń w państwie zamieszkania. Nie ma znaczenia czy osoby uprawnione zamieszkują w państwie członkowskim UE/EFTA/UK, państwie umownym (tj. państwie, z którym Polskę łączy dwustronna umowa o zabezpieczeniu społecznym), czy w państwie nieumownym (tj. państwie, z którym Polskę nie łączy dwustronna umowa o zabezpieczeniu społecznym ani rozporządzenia unijne). Powyższe oznacza, że na wniosek kombatanta lub innej osoby uprawnionej, zamieszkałych za granicą, świadczenia pieniężne, dodatek kompensacyjny oraz ryczałt energetyczny, wypłaca się wraz z emeryturą, rentą, uposażeniem w stanie spoczynku lub innymi świadczeniami, w państwie zamieszkania, na rachunek bankowy tej osoby za granicą lub w innej formie wskazanej przez organ emerytalny lub rentowy, w terminach i trybie ustalonym przez ten organ. Wypłata dokonywana jest w walucie wymienialnej.
Te same zasady wypłaty dotyczą kombatantów i innych osób uprawnionych, którzy są uprawnieni do świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego oraz do dodatku kompensacyjnego i ryczałtu energetycznego, mimo braku prawa do emerytury lub renty, uposażenia w stanie spoczynku albo uposażenia rodzinnego oraz kombatantów i innych osób uprawnionych zamieszkałych za granicą.
2. ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 906), która reguluje uprawnienia do świadczeń tej grupy osób, przy czym: 
 
Działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r. podlegała różnym formom represji, przykładowo przebywała w więzieniach i innych miejscach odosobnienia, przez okres powyżej 30 dni z przyczyn politycznych pełniła zasadniczą lub czynną służbę wojskową, brała udział w wystąpieniach wolnościowych i z tego powodu była np. pozbawiona możliwości wykonywania zawodu, była poszukiwana listem gończym.
Osobom uprawnionym do świadczenia pieniężnego na mocy powołanej ustawy (każdorazowo w wysokości najniższej emerytury) oraz przyznanej pomocy pieniężnej, zamieszkałym poza granicami Polski (w państwie członkowskim UE/EFTA/UK, państwie umownym lub państwie nieumownym), świadczenia są wypłacane na wniosek świadczeniobiorcy, w państwie jego zamieszkania, na rachunek bankowy tej osoby za granicą, w terminie ustalonym przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. 
Wypłata dokonywana jest w walucie wymienialnej. 
Osobom uprawnionym do świadczenia wyrównawczego, zamieszkałym poza granicami Polski, świadczenia wyrównawcze są wypłacane w państwie zamieszkania osoby uprawnionej do świadczenia, na jej wniosek, wraz z emeryturą lub rentą, na rachunek bankowy tej osoby za granicą lub w innej formie wskazanej przez organ emerytalny lub rentowy, w terminach i trybie ustalonym przez ten organ. Wypłata dokonywana jest w walucie wymienialnej.
3. ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2021 r. poz. 1818), która zapewnia dodatkowe uprawnienia, w tym świadczenie pieniężne, osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy, przy czym: 
Osobą deportowaną jest osoba osadzona w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych oraz osoba deportowana (wywieziona) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 albo Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.
Osobom uprawnionym do świadczeń pieniężnych na mocy tej ustawy, zamieszkałym poza granicami Polski (w państwie członkowskim UE/EFTA/UK, państwie umownym lub państwie nieumownym), świadczenia są wypłacane przez właściwy organ emerytalno-rentowy, na wniosek osoby uprawnionej złożony w tym organie (wraz z decyzją stwierdzającą uprawnienie do tego świadczenia). Osobie pobierającej emeryturę lub rentę świadczenia są wypłacane wraz z emeryturą lub rentą, natomiast osobie mającej ustalone prawo do emerytury lub renty, której wypłata emerytury lub renty została zawieszona świadczenia są wypłacane kwartalnie, w trzecim miesiącu kwartału. Wypłata świadczenia następuje za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc zgłoszenia wniosku.
Świadczenie wypłaca się z emeryturą, uposażeniem w stanie spoczynku lub innymi świadczeniami, w państwie zamieszkania, na rachunek bankowy tej osoby za granicą lub w innej formie wskazanej przez organ emerytalny lub rentowy, w terminach i trybie ustalonym przez ten organ. 
Wypłata dokonywana jest w walucie wymienialnej. Osobie, która nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo pobiera świadczenia o charakterze rentowym z instytucji zagranicznych, świadczenie jest wypłacane na jej konto bankowe.
4. ustawa z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1774), która zapewnia dodatkowe uprawnienia tej grupie osób, w tym również żołnierzom zastępczej służby wojskowej. W przypadku otrzymywanego świadczenia pieniężnego, dodatku kompensacyjnego oraz ryczałtu energetyczny przez osoby uprawnione zamieszkałe poza granicami Polski (w państwie członkowskim UE/EFTA/UK, państwie umownym lub państwie nieumownym), mają zastosowanie następujące zasady wypłaty tych świadczeń: 
1) wypłaty dokonuje właściwy organ emerytalno-rentowy na wniosek osoby uprawnionej złożony w tym organie: osobie pobierającej emeryturę lub rentę - wraz z tą emeryturą lub rentą, natomiast osobie mającej ustalone prawo do emerytury lub renty, której wypłata została zawieszona - kwartalnie, w trzecim miesiącu kwartału; 
2) świadczenia są wypłacane wraz z emeryturą, uposażeniem w stanie spoczynku lub innymi świadczeniami, w państwie zamieszkania, na rachunek bankowy tej osoby za granicą lub w innej formie wskazanej przez organ emerytalny lub rentowy, w terminach i trybie ustalonym przez ten organ. Wypłata jest dokonywana w walucie wymienialnej; 
3) osobie, która nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo pobiera świadczenia o charakterze rentowym z instytucji zagranicznych, wskazane świadczenia są wypłacane na konto bankowe.
 
5. ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2025 r. poz. 195), która dodatkowe uprawnienia zapewnia inwalidom wojennym, przy czym:
Inwalidą wojennym jest żołnierz, który został zaliczony do jednej z grup inwalidztwa wskutek inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych w czasie pełnienia w okresie wojny 1939-1945 służby w Wojsku Polskim, w polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych oraz w oddziałach ruchu podziemnego lub partyzanckiego prowadzących na obszarze Państwa Polskiego walkę z hitlerowskim okupantem albo uczestniczenia w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. Za inwalidę wojennego uważa się również żołnierza mającego obywatelstwo polskie, który został zaliczony do jednej 
z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych w czasie pełnienia w okresie wojny 1939-1945 służby w Armii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich oraz w innych armiach sojuszniczych, a także w oddziałach antyfaszystowskiego ruchu podziemnego lub 
partyzanckiego działających na obszarze innych państw. W przypadku otrzymywanego świadczenia pieniężnego (m.in. renty inwalidzkiej albo renty rodzinnej i dodatków do tych rent) przez osoby uprawnione zamieszkałe poza granicami Polski (w państwie członkowskim UE/EFTA/UK, państwie umownym lub państwie nieumownym), świadczenia wypłaca się w państwie zamieszkania, na rachunek bankowy tej osoby za granicą lub w innej formie wskazanej przez organ rentowy, w terminach, walucie i trybie ustalonych przez organ rentowy. 
Szczegółowe informacje o warunkach przyznania świadczeń dla poszczególnych grup uprawnionych oraz zasadach ubiegania się o poszczególne świadczenie znajdują się na stronie Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pod adresem: https://www.kombatanci.gov.pl/index.php/pl/ w zakładce Uprawnienia.