Polska w OBWE

Na posiedzeniu Stałej Rady OBWE (14.05.) 41 państwa uczestniczące OBWE*, w tym Polska, uruchomiły Mechanizm Moskiewski OBWE, aby zbadać naruszenia przez Rosję międzynarodowego prawa humanitarnego, międzynarodowego prawa praw człowieka oraz zobowiązań OBWE w związku z sytuacją ukraińskich dzieci siłą deportowanych przez Rosję.

Ukraina, jak również Niezależna Międzynarodowa Komisja Śledcza ds. Ukrainy (ang. Independent International Commission of Inquiry on Ukraine) powołana przez Radę Praw Człowieka ONZ oraz organizacje społeczeństwa obywatelskiego od początku rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie dokumentują bezprawne deportacje i/lub przymusowe przesiedlenia dzieci. Wg danych ukraińskiej platformy Children of War Rosja uprowadziła co najmniej 20 tys. ukraińskich dzieci, które poddawane są przymusowej asymilacji, reedukacji, militaryzacji, indoktrynacji, są zastraszane, doświadczają przemocy fizycznej i psychicznej. Centrum badawcze Yale School of Public Health Humanitarian Research Lab podało w raporcie (2025), że dzieci z Ukrainy zostały zabrane do co najmniej 210 placówek w Rosji i tymczasowo okupowanych terytoriów Ukrainy, gdzie są poddawane reedukacji i militaryzacji.

Zadaniem ekspertów Mechanizmu Moskiewskiego będzie ustalenie faktów związanych z militaryzacją i indoktrynacją ukraińskich dzieci przez Rosję, w tym na tymczasowo okupowanych terytoriach Ukrainy, zebranie i analiza informacji nt. działań podejmowanych wobec dzieci oraz ocena, czy działania Rosji mają charakter systemowej polityki w celu, m.in. wymazywania ukraińskiej tożsamości.

Misja trzech ekspertów w ciągu trzech tygodni przygotuje raport wraz z rekomendacjami, który następnie zostanie przedstawiony na posiedzeniu Stałej Rady OBWE. Eksperci przeprowadzą również wizytę w Ukrainie, gdzie spotkają się z przedstawicielami najważniejszych instytucji rządowych, jak również z młodymi osobami, które jako dzieci doświadczyły rosyjskiej indoktrynacji na ukraińskich terenach okupowanych przez Rosję.

Mechanizm Moskiewski OBWE (1991) jest jednym z narzędzi OBWE do monitorowania wdrażania i przestrzegania zobowiązań w obszarze praw człowieka i demokracji przez państwa uczestniczące OBWE. Mechanizm Moskiewski uruchamiany jest ad hoc na wniosek pojedynczego państwa uczestniczącego lub grupy państw uczestniczących OBWE.

* Albania, Andora, Austria, Belgia, Bośnia i Hercegowina, Bułgaria, Chorwacja, Czarnogóra, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Gruzja, Grecja, Hiszpania, Islandia, Irlandia, Kanada, Liechtenstein, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Północna Macedonia Mołdawia, Monako, Niemcy, Niderlandy, Norwegia, Polska, Portugalia, Rumunia, San Marino, Słowacja, Słowenia, Szwecja, Węgry, Wielka Brytania, Włochy.