Komunikat ws medycyny estetyczno-naprawczej
Komunikat w sprawie wykonywania procedur medycyny estetyczno-naprawczej
W związku z licznymi zapytaniami kierowanymi do Ministra Zdrowia w sprawie uprawnień,
jakie powinny posiadać osoby wykonujące procedury medycyny estetyczno-naprawczej
(wcześniejsza nazwa: medycyna estetyczna) informujemy, że zgodnie z obowiązującymi
przepisami uprawnienia takie posiadają wyłącznie lekarze specjaliści dermatologii i
wenerologii oraz chirurgii plastycznej, a także inni lekarze i lekarze dentyści (zwani dalej:
lekarzami), posiadający prawo wykonywania zawodu na czas nieokreślony, którzy odbyli
dodatkowe szkolenia i uzyskali certyfikaty w zakresie wykonywania procedur medycyny
estetyczno-naprawczej. Zawód lekarza jest zawodem regulowanym, a procedury medycyny
estetyczno-naprawczej są od lat przedmiotem szkolenia specjalizacyjnego lekarzy w
dziedzinie dermatologii i wenerologii oraz chirurgii plastycznej. Wykonywanie ich związane
jest z koniecznością przeprowadzenia wcześniejszego badania przedmiotowego i
podmiotowego, wykonania dodatkowej diagnostyki, dokonania oceny zagrożeń związanych
z zastosowaniem leków i wypełnień podawanych w drodze iniekcji (iniekcje obwarowane
przepisami prawnymi), wykluczeniem przeciwwskazań, prowadzeniem dokumentacji
medycznej, właściwego postępowania z odpadami medycznym oraz posiadaniem
umiejętności i uprawnień do wdrożenia leczenia skutków powikłań.
Procedury medycyny estetyczno-naprawczej są świadczeniami zdrowotnymi o dużym
ryzyku wystąpienia powikłań, zagrożenia życia lub zdrowia, dlatego podlegają regulacji
przez Ministra Zdrowia. Przepisy art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach
lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2026 r. poz. 37), zwanej dalej „ustawą” oraz
rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 czerwca 2023 r. w sprawie umiejętności
zawodowych lekarzy i lekarzy dentystów (Dz.U. 2023 poz. 1189) sformalizowały medycynę
estetyczno-naprawczą, jako certyfikowaną umiejętność zawodową lekarzy i lekarzy
dentystów, przedstawiając w art. 3 ust. 1b pkt 1 lit. c ustawy definicję legalną umiejętności
zawodowych, wskazując że „umiejętnościami zawodowymi określa się nabywanie
umiejętności z zakresu danej dziedziny medycyny albo kilku dziedzin medycyny lub będące
umiejętnościami udzielania określonych świadczeń zdrowotnych”. Obowiązujące przepisy
wyraźnie zatem wskazują, że procedury medyczne wchodzące w zakres umiejętności
zawodowych (dotyczy również procedur medycyny estetyczno-naprawczej) są
świadczeniami zdrowotnymi wykonywanymi przez lekarzy. Świadczenia zdrowotne w myśl
art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2025 r.
poz. 450, z późn. zm.), to działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub
poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub
przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania, Takim właśnie przepisem
odrębnym regulującym zasady wykonywania innych działań medycznych jest
rozporządzenie w sprawie umiejętności zawodowych lekarzy i lekarzy dentystów,
natomiast tymi innymi działaniami medycznymi jest medycyna estetyczno-naprawcza.
Innymi słowy, prawodawca formalizując zasady regulujące wykonywanie procedur
medycyny estetyczno-naprawczej w akcie prawnym ustalającym sposób wykonywania
zawodu lekarza, wpisuje te procedury w zakres pojęciowy świadczenia zdrowotnego. Z
kolei definicja „zdrowia” wg Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) ukazuje zdrowie jako
„stan całkowitego dobrego samopoczucia/dobrostanu fizycznego, psychicznego i
społecznego, a nie tylko jako brak choroby czy brak niepełnosprawności”. Lekarz
posiadający prawo wykonywania zawodu na czas nieokreślony oraz posiadający
udokumentowaną wiedzę i umiejętności, wykonuje zatem świadczenia zdrowotne mające
na celu również poprawę zdrowia. Udzielanie świadczeń zdrowotnych stanowi działalność
leczniczą w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej, co warunkuje
wykonywanie ich zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi wyłącznie w
zarejestrowanych podmiotach wykonujących działalność leczniczą.
Osobą nieuprawnioną do wykonywania procedur medycyny estetyczno-naprawczej jest
każda osoba nieposiadająca kwalifikacji zawodowych lekarza, a zatem nieuprawnieni do ich
wykonywania są pracownicy innych zawodów medycznych, kosmetolodzy, kosmetyczki i
inne osoby pomimo, iż posiadają certyfikaty odbytych szkoleń z zakresu jakiejkolwiek
procedury medycyny estetycznej. Uzyskane na szkoleniach czy kursach przez osoby
nieuprawnione certyfikaty z zakresu procedur medycyny estetyczno-naprawczej świadczą
wyłącznie o odbyciu takiego szkolenia, natomiast nie nadają uprawnień do ich
wykonywania, co potwierdza również stanowisko wydane przez ówcześnie połączone
Ministerstwo Edukacji i Nauki. Procedury medycyny estetyczno-naprawczej, które są od
wielu lat elementem zatwierdzonych przez Ministra Zdrowia programów specjalizacji w
dziedzinie dermatologii i wenerologii oraz chirurgii plastycznej nie mogą być jednocześnie
przedmiotem szkolenia innych zawodów, bowiem do ich wykonywania oraz leczenia
powikłań niezbędna jest wiedza i uprawnienia lekarskie.
Procedury medycyny estetyczno-naprawczej podlegające przez lekarzy certyfikacji
określone zostały w dokumencie zatwierdzonym przez Ministra Zdrowia pn. „Minimalny
standard przeprowadzania certyfikacji umiejętności zawodowej medycyny estetycznonaprawczej
przez organizatorów certyfikacji”. Dokument ten dostępny jest na stronie
internetowej Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP) w zakładkach
otwieranych w kolejności: Kształcenie/Podyplomowe/Umiejętności zawodowe lekarzy i
lekarzy dentystów/ Minimalne standardy na podstawie, których będzie prowadzona
certyfikacja/Medycyna estetyczno-naprawcza (028). W minimalnym standardzie wskazano,
że zakres wiedzy i umiejętności niezbędnych do uzyskania przez lekarza certyfikatu z
medycyny estetyczno-naprawczej (kod 028) obejmuje wykonywanie następujących
procedur:
a) zabiegi z użyciem toksyny botulinowej,
b) zabiegi z użyciem kwasu hialuronowego usieciowanego (wolumetria, liftingowanie,
modelowanie),
c) zabiegi z użyciem kwasu polimlekowego,
d) zabiegi z użyciem hydroksyapatytu wapnia,
e) zabiegi z użyciem polikaprolaktonu,
f) mezoterapia z użyciem kwasu hialuronowego nieusieciowanego, aminokwasów,
witamin, polinukleotydów, kolagenu, mikro- i makroelementów, peptydów, enzymów,
koenzymu oraz leków w celu leczenia, odbudowy, rewitalizacji, profilaktyki
przeciwstarzeniowej,
g) zabiegi z użyciem osocza bogatopłytkowego i fibryny,
h) urządzenia medyczne stosowane w medycynie estetyczno-naprawczej oparte na
różnych technologiach posiadające certyfikaty medyczne zgodnie z rejestracją, w tym:
lasery wysokoenergetyczne (lasery frakcyjne ablacyjne i nieablacyjne, CO2, Pico- i
Nanosekundowe, Tulowy, KTP, pulsacyjny barwnikowy, Nd:YAG, Q-switch, Er:YAG ,
Er:glas, aleksandrytowy, diodowy, Excimer), IPL (również światło szerokopasmowe),
radiofrekwencja mono- i bi-polarna, ultradźwięki, HI-FU, krioterapia, plazma,
elektrochirurgia, karboksyterapia, lampa LED, fala uderzeniowa,
i) peelingi medyczne średniogłębokie i głębokie oparte na dopuszczonych substancjach
chemicznych,
j) wszelkie procedury iniekcyjne związane z podaniem leków: hialuronidaza,
glikokortykosteroidy, fosfatydylocholina,
k) procedury związane z medycyną naprawczą: zabiegi przywracające wygląd oraz
przywracające funkcję po urazach, chorobach, operacjach w tym leczenie powikłań
pozabiegowych i ich skutków,
l) procedury medyczne z użyciem nici medycznych, skleroterapia, lipotransferprzeszczepianie
autologicznej tkanki tłuszczowej, lipoliza iniekcyjna.
Lekarz musi posiadać przy tym odpowiednią wiedzę dotyczącą: właściwych wskazań do
zabiegów, harmonogramu i sposobu ich wykonywania, przeciwwskazań, możliwych
powikłań i sposobu postępowania w przypadku ich wystąpienia, zasad bezpieczeństwa
związanych z właściwym aseptycznym i antyseptycznym wykonaniem procedur
medycznych oraz znajomość podstaw prawnych dotyczących wykonywania procedur
medycyny estetyczno-naprawczej i warunków, jakie muszą spełniać gabinety lekarskie.
Wymienione procedury przeznaczone do wykonywania wyłącznie przez lekarzy nie
obejmują mezoterapii mikroigłowej i zabiegów wykonywanych na urządzeniach
dopuszczonych do użytku przez inne osoby niż lekarze.
Zgodnie z art. 17 ust. 20 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza
dentysty organizatorzy certyfikacji na podstawie wyżej wymienionego minimalnego
standardu opracowują regulamin certyfikacji, określając w nim ten sam zakres procedur,
które wchodzą w skład danej umiejętności. Na mocy uzyskanej rejestracji prowadzonej
przez CMKP regulaminy te stają się wiążącym aktem prawnym.
Należy podkreślić, że zapewnienie bezpieczeństwa osób korzystających z procedur
medycyny estetyczno-naprawczej powinno polegać przede wszystkim na eliminowaniu
wystąpienia jakichkolwiek zagrożeń życia i zdrowia związanych z wykonanym zabiegiem
oraz pojawieniu się objawów niepożądanych. Dlatego ważnym jest, by procedura medycyny
estetyczno-naprawczej od początku do końca wykonywana była przez lekarza, tj. osobę
uprawnioną i odpowiedzialną za cały proces realizacji ryzykownego zabiegu, włącznie z
diagnostyką i leczeniem powikłań. Tylko takie działanie zapewni bezpieczeństwo
zdrowotne osobom poddającym się tym procedurom medycznym. Powyższe wymagania
dotyczące stworzenia pełnego bezpieczeństwa dla osoby poddającej się zabiegom,
determinują w sposób naturalny wyznaczenie granicy wykonywania procedur medycyny
estetyczno-naprawczej przez lekarzy i zabiegów kosmetologii estetycznej o małym ryzyku
wystąpienia powikłań niewymagających bezpośredniego leczenia.
Zwracamy uwagę, że to producent danego urządzenia bierze na siebie odpowiedzialność za
bezpieczeństwo zdrowotne osób poddających się zabiegom wskazując w ulotce i procesie
rejestracji warunki zastosowania danego rodzaju wyrobów oraz wskazując kwalifikację jego
użytkowników, tj. osób, które mogą na nim pracować. Jeżeli zatem producent określa dane
urządzenie, jako medyczne nie wskazując dodatkowych parametrów oraz kwalifikacji
innych użytkowników to należy uznać, że urządzenie takie może być użytkowane wyłącznie
przez lekarza lub w zależności od rodzaju urządzenia także przez innych pracowników
medycznych (np. do celów rehabilitacji). Jeżeli z kolei producent urządzenia wskazuje w
ulotce innych użytkowników niż lekarzy, to tym samym określa jego parametry
użytkowania, jako nie stwarzające ryzyka zagrożenia zdrowia i wystąpienia powikłań.
Wykonywanie procedur medycyny estetyczno-naprawczej winno odbywać się w oparciu o
rejestrowane w Polsce produkty i urządzenia.
Minister Zdrowia zajmuje się wyłącznie regulacją przepisów dotyczących zawodów
medycznych i działalnością leczniczą, co wynika z art. 33 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o
działach administracji rządowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2512), tym samym nie zajmuje się
regulacją zawodów niemedycznych, w tym zawodu kosmetologa i kosmetyczki.
Z wyrazami szacunku
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
Materiały
Komunikat_ws_medycyny_estetyczno-naprawczejKomunikat_ws_medycyny_estetyczno-naprawczej.pdf 0.09MB