Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Świdwinie

W 2008 roku Parlament Europejski ustanowił Marzec jako Miesiąc Świadomości Raka Jelita Grubego. Jak podaje Krajowy Rejestr Nowotworów, rak jelita grubego jest trzecim najczęściej występującym na świecie nowotworem wśród populacji męskiej i drugim wśród populacji kobiet, a jego wczesne wykrycie znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie. Większość zachorowań obserwuje się po 50 roku życia, a ryzyko rozwoju choroby wzrasta wraz z wiekiem.

Dlaczego świadomość jest tak ważna?

Rak jelita grubego rozwija się powoli i w początkowych stadiach często nie daje wyraźnych objawów. Do typowych sygnałów ostrzegawczych należą:

• Zmiana rytmu wypróżnień (biegunki lub zaparcia)
• Krew w stolcu lub smolisty stolec
• Ból brzucha, wzdęcia lub uczucie pełności
• Niewyjaśniona utrata masy ciała
• Osłabienie i przewlekłe zmęczenie

Regularne badania przesiewowe, takie jak kolonoskopia czy testy na obecność krwi utajonej w stolcu, pozwalają wykryć zmiany nowotworowe na wczesnym etapie, kiedy leczenie jest najbardziej skuteczne.

Powstawaniu i zachorowaniu na raka jelita grubego sprzyjają:

- zaburzenia genetyczne,

- predyspozycje dziedziczne,

- czynniki środowiskowe (niewłaściwa dieta, niska aktywność fizyczna, otyłość, spożywanie alkoholu, palenie tytoniu),

- polipy gruczolakowe w jelicie grubym,

- napromienianie miednicy małej w przeszłości czy nieswoista zapalna choroba jelit.

Najczęstsze objawy raka jelita grubego to:

• bóle brzucha (występują w 44% przypadków)
• zmiana rytmu wypróżnień (43%)
• krew w stolcu (40%)
• osłabienie ogólne (20%)
• niedokrwistość bez innych objawów ze strony przewodu pokarmowego (11%)
• utrata mady ciała i osłabienie (6%).

 

 

Profilaktyka – proste kroki, które ratują życie

Profilaktyka raka jelita grubego obejmuje zarówno zdrowy styl życia, jak i regularne badania. Wśród najważniejszych działań profilaktycznych warto wymienić:

1. Zdrowa dieta – bogata w warzywa, owoce i błonnik; ograniczenie czerwonego mięsa i przetworzonych produktów mięsnych.
2. Aktywność fizyczna – regularny ruch zmniejsza ryzyko wielu chorób nowotworowych, w tym raka jelita grubego.
3. Utrzymanie prawidłowej masy ciała – otyłość jest czynnikiem ryzyka rozwoju raka jelita grubego.
4. Ograniczenie alkoholu i rzucenie palenia – substancje te zwiększają ryzyko powstawania nowotworów przewodu pokarmowego.
5. Regularne badania przesiewowe – kolonoskopia i testy stolca mogą wykryć zmiany przedkliniczne lub polipy, które mogą przekształcić się w nowotwór.

Profilaktyka w Polsce

W Polsce działa Program Badań Przesiewowych Raka Jelita Grubego, w którym osoby bez objawów klinicznych mogą skorzystać z bezpłatnej kolonoskopii przesiewowej. To badanie umożliwia wykrycie raka we wczesnym stadium lub zmian przedrakowych, takich jak polipy, które można usunąć w trakcie badania, zanim przekształcą się w nowotwór. Nie potrzebujesz skierowania - wystarczy, że zgłosisz się do placówki realizującej program. Program jest dla osób w wieku:

• od 50 do 65 lat,
• lub od 40 do 49 lat, jeśli u najbliższych krewnych pacjenta, rozpoznano nowotwór jelita grubego,

które nie miały wykonywanej kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat.