Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Tarnobrzegu

Postępowanie administracyjne prowadzone przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w przedmiocie chorób zawodowych regulują przepisy:

• Kodeks pracy
• Rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych
• Kodeks postępowania administracyjnego

Choroba zawodowa

Za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

PRZEBIEG POSTĘPOWANIA W SPRAWIE CHOROBY ZAWODOWEJ

1. Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej

Komu zgłosić podejrzenie choroby zawodowej?

1) właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu

2) właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy

- których właściwość ustala się według miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana przez pracownika, gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona w tym miejscu, a w przypadku braku takiej możliwości - według miejsca, na terenie którego było ostatnie narażenie zawodowe.

Kto może zgłosić podejrzenie choroby zawodowej?

• Pracownik aktualnie zatrudniony ( za pośrednictwem lekarza sprawującego nad nim profilaktyczną opiekę zdrowotną)
• Były pracownik (który podejrzewa, że występujące u niego objawy mogą wskazywać na taką chorobę)
• Pracodawca
• Lekarz lub lekarz dentysta, który podczas wykonywania zawodu powziął takie podejrzenie u pacjenta

Jak zgłosić podejrzenie choroby zawodowej? 

Zgłoszenia dokonuje się niezwłocznie na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, a w przypadku choroby zawodowej o ostrym przebiegu lub podejrzenia, że choroba zawodowa była przyczyną śmierci pracownika - dodatkowo w formie telefonicznej.

2. Wszczęcie postępowania administracyjnego

Właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, w szczególności

- przeprowadza ocenę narażenia zawodowego oraz

- sporządza kartę oceny narażenia zawodowego, którą wraz ze skierowaniem na badania przekazuje do jednostki orzeczniczej I stopnia.

W przypadku gdy zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej jest w sposób oczywisty bezzasadne, właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie, wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

3. Wydanie decyzji administracyjnej

Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 437) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa poniżej.

Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są:

1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy,

2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych)

- w zakresie wszystkich chorób zawodowych;

3) poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych;

4) podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby.

Jednostkami orzeczniczymi II stopnia rozpatrującym odwołania od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy.

Lekarz, o którym mowa wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie

- wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych,

- dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika,

- dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz

- oceny narażenia zawodowego.

W przypadkach uznanych przez lekarza za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika – lekarz wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Orzeczenie lekarskie przesyła się

-właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu,

-zainteresowanemu pracownikowi,

-byłemu pracownikowi

-lekarzowi kierującemu na badania,

- w przypadku gdy orzeczenie lekarskie zostało wydane przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej II stopnia - również jednostce orzeczniczej I stopnia.

W przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika orzeczenie lekarskie wydaje się również osobie uprawnionej do świadczeń po zmarłym, o której mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zwanej dalej "osobą uprawnioną", na jej wniosek.

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Właściwy państwowy inspektor sanitarny przesyła decyzję, o której mowa:

-zainteresowanemu pracownikowi, byłemu pracownikowi albo osobie uprawnionej - na jej wniosek;

-pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej;

- jednostce orzeczniczej zatrudniającej lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie;

- właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy.

Rozszerzenie listy chorób zawodowych

21 grudnia 2025 roku weszła w życie planowana aktualizacja rozporządzenia w sprawie rozszerzenie katalogu chorób zawodowych w Polsce. Zmiany wynikają z projektu nowelizacji rozporządzenia Rady Ministrów, który ma dostosować polskie prawo do najnowszej wiedzy i unijnych regulacji dotyczących ryzyka azbestowego. Do listy chorób zawodowych został dodany rak jajnika oraz rak żołądkowo-jelitowy. W uzasadnieniu projektu wskazywane jest, że najnowsze badania naukowe potwierdzają związek między ekspozycją na włókna azbestowe a ryzykiem rozwoju nie tylko nowotworów płuc, ale także raka jajnika i przewodu pokarmowego. Pozostałe zmiany obejmują dodanie punktu 6a tj. eozynofilowego zapalenia oskrzeli jako rozszerzenia punktu 6 tj. pylicy talkowej. Nowe brzmienie otrzymały również punkt 5 „Przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc ze stosunkiem procentowym natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) do pojemności życiowej (VC) wynoszącym poniżej 0,7 po leku rozszerzającym oskrzela” oraz punkt 21” Trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz”.