Szczepienia osób aktywnych zawodowo

Dlaczego szczepienia są ważne?

W dzisiejszych czasach medycyna oferuje szereg sposobów ochrony naszego zdrowia. Jednym
z nich są szczepienia, które stanowią niezwykle skuteczne narzędzie w walce z groźnymi chorobami zakaźnymi. Szczepienia ochronne zmniejszają ryzyko zachorowania oraz ciężkich powikłań, pozwalają wyeliminować niektóre choroby, przyczyniają się do wydłużenia życia, a przede wszystkim wzmacniają odporność zbiorową.

Profilaktyka szczepienna wśród pracowników

Promując szczepienia ochronne wśród pracowników, kluczowe jest odwołanie się do przepisów prawnych regulujących obowiązki pracodawców.

Zgodnie z ustawą z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.

W myśl ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi:

1. W celu zapobiegania szerzeniu się zakażeń i chorób zakaźnych wśród pracowników narażonych na działanie biologicznych czynników chorobotwórczych przeprowadza się zalecane szczepienia ochronne wymagane przy wykonywaniu czynności zawodowych (…).

2. Pracodawca lub zlecający wykonanie prac informuje pracownika lub osobę mającą wykonywać pracę, narażonych na działanie biologicznych czynników chorobotwórczych, przed podjęciem czynności zawodowych o rodzaju zalecanego szczepienia ochronnego wymaganego przy wykonywaniu czynności zawodowych (…).

3. Koszty przeprowadzania szczepień (...) oraz zakupu szczepionek ponosi pracodawca.

Natomiast Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2012 r. w sprawie wykazu rodzajów czynności zawodowych oraz zalecanych szczepień ochronnych wymaganych u pracowników, funkcjonariuszy, żołnierzy lub podwładnych podejmujących pracę, zatrudnionych lub wyznaczonych do wykonywania tych czynności określa wykaz stanowisk pracy oraz szczepień ochronnych wskazanych do wykonania pracownikom podejmującym pracę lub zatrudnionym na tych stanowiskach (Tabela 1).

Tabela 1. Wykaz rodzajów czynności zawodowych oraz zalecanych szczepień ochronnych wymaganych u pracowników, funkcjonariuszy, żołnierzy lub podwładnych podejmujących pracę, zatrudnionych lub wyznaczonych do wykonywania tych czynności.

Lp.	Rodzaje czynności zawodowych	Zalecane szczepienia ochronne
1	2	3
1	Czynności, w trakcie których dochodzi do kontaktu z materiałem biologicznym pochodzenia ludzkiego (krew i inne płyny ustrojowe oraz wydaliny i wydzieliny) lub sprzętem skażonym tym materiałem biologicznym.	Szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
2	Czynności przy produkcji i dystrybucji żywności oraz wymagające kontaktu z żywnością w zakładach zbiorowego żywienia.	Szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A.
3	Czynności, których wykonywanie jest związane z wyjazdami na obszary o wysokiej endemiczności wirusowego zapalenia wątroby typu A.	Szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A.
4	Czynności przy usuwaniu odpadów komunalnych lub konserwacji urządzeń służących temu celowi.	Szczepienia przeciw tężcowi.
5	Czynności przy usuwaniu odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych lub konserwacji urządzeń służących temu celowi.	Szczepienia przeciw: 1) tężcowi, 2) wirusowemu zapaleniu wątroby typu A, 3) durowi brzusznemu.
6	Czynności wymagające kontaktu z glebą lub przy obsłudze zwierząt gospodarskich.	Szczepienia przeciw tężcowi.
7	Czynności bezpośrednio związane z uprawą roślin lub hodowlą zwierząt na obszarach endemicznego występowania zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu.	Szczepienia przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu.
8	Czynności wykonywane w kompleksach leśnych oraz na terenach zadrzewionych na obszarach endemicznego występowania zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu.	Szczepienia przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu.
9	Czynności związane z bezpośrednią stycznością z osobami przyjeżdżającymi z obszarów występowania zachorowań na błonicę lub związane z wyjazdami na obszary występowania zachorowań na błonicę.	Szczepienia przeciw błonicy.
10	Czynności związane z diagnostyką wścieklizny u zwierząt, praca w laboratorium z materiałem zawierającym wirusa wścieklizny lub związana z narażeniem na zakażenie wirusem wścieklizny w laboratoriach wirusologicznych, w których prowadzona jest hodowla wirusa wścieklizny. Czynności wymagające kontaktu z dzikimi zwierzętami mogącymi stanowić zagrożenie przeniesienia zakażenia na człowieka.	Szczepienia przeciw wściekliźnie.
11	Czynności podejmowane w trakcie pełnienia służby lub wykonywania pracy w urzędach, jednostkach podległych i nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw zagranicznych, Ministra Sprawiedliwości oraz Szefa Służby Celnej, przy wykonywaniu których osoby je wykonujące są narażone na działanie biologicznego czynnika chorobotwórczego mogącego wywołać chorobę zakaźną, a podanie szczepionki przeciw tej chorobie zakaźnej powoduje uodpornienie na nią.	Szczepienia przeciw: 1) tężcowi, 2) błonicy, 3) durowi brzusznemu, 4) wściekliźnie, 5) wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, 6) wirusowemu zapaleniu wątroby typu A, 7) kleszczowemu zapaleniu mózgu, 8) japońskiemu zapaleniu mózgu, 9) zakażeniom wywoływanym przez Neisseria meningitidis, 10) odrze, 11) śwince, 12) różyczce, 13) ospie wietrznej, 14) poliomyelitis, 15) grypie, 16) żółtej gorączce, 17) zakażeniom wywołanym przez Streptococcus pneumoniae, 18) wąglikowi, 19) cholerze, 20) ospie prawdziwej, 21) jadowi kiełbasianemu - prowadzi się u osób narażonych na działanie takiego biologicznego czynnika chorobotwórczego, który może wywołać chorobę zakaźną, o której mowa w pkt 1-21.

Szczepienia dorosłych aktywnych zawodowo przynoszą wymierne korzyści dla pracowników oraz pracodawców poprzez:

zmniejszenie absencji zawodowej,
redukcję ryzyka transmisji choroby na członków rodziny,
zapobieganie zmniejszeniu efektywności pracy,
zwiększenie bezpieczeństwa zdrowotnego w firmie.

Znaczenie szczepień dla dorosłych

Szczepienia ochronne mają również szersze znaczenie, wykraczające poza środowisko zawodowe. Każdy dorosły powinien pamiętać, że choroby zakaźne są groźne w każdym wieku,
a profilaktyka szczepienna nie kończy się na szczepieniach obowiązkowych dzieci i młodzieży. Odporność nabyta w dzieciństwie może z czasem osłabnąć. Szczepienia dorosłych mają również znaczenie dla ochrony całego społeczeństwa w tym osób z grup podwyższonego ryzyka np. seniorów, pacjentów z zaburzeniami układu odpornościowego lub z chorobami przewlekłymi, dla których zachorowanie na choroby zakaźne może wiązać się z poważnymi komplikacjami.

Kalendarze szczepień dorosłych

Więcej informacji na temat zalecanych szczepień w zależności od wieku, chorób towarzyszących, zawodu i stylu życia można znaleźć w kalendarzach szczepień dorosłych według kategorii:

wszyscy dorośli w zależności od wieku
osoby starsze, od 50+
kobiety planujące ciążę oraz kobiety w ciąży
pacjenci z cukrzycą
pacjenci z chorobami układu oddechowego
pacjenci z chorobami układu sercowo-naczyniowego
pacjenci z przewlekłą chorobą nerek
pacjenci z przewlekłą chorobą wątroby
pacjenci z asplenią lub dysfunkcją śledziony
pacjenci z chorobami reumatycznymi
pacjenci z zaburzeniami odporności (z wyłączeniem zarażonych HIV)
pacjenci z HIV
pracownicy ochrony zdrowia

Wszystkie kalendarze szczepień dorosłych, wraz ze szczegółowymi uwagami i zaleceniami dostępne są na stronie: https://szczepienia.pzh.gov.pl/kalendarze-szczepien-doroslych-2/.