Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Tomaszowie Mazowieckim

Borelioza – najczęstsza choroba przenoszona przez kleszcze

Borelioza jest choroba bakteryjną wywołaną przez krętki z rodzaju Borrelia. Do zakażenia dochodzi podczas ukłucia przez zakażonego kleszcze. Najbardziej charakterystycznymi objawami wczesnej boreliozy jest rumień wędrujący – zaczerwienienie skóry, które stopniowo się powiększa, pojawia się zwykle w miejscu ukłucia po kilku dniach lub tygodniach. Mogą również wystąpić:

• gorączka
• bóle mięśni i stawów
• zmęczenie
• bóle głowy

Nieleczona borelioza może prowadzić do powikłań dotyczących stawów, układu nerwowego oraz serca. Chorobę leczy się antybiotykami a wczesne wykrycie ma duże znaczenie, zwiększa bowiem szybkość
i skuteczność terapii.

Kleszczowe zapalenie mózgu

Kleszczowe zapalenie mózgu jest chorobą wirusową, atakującą ośrodkowy układ nerwowy. Do zakażenia dochodzi najczęściej poprzez ukłucie kleszcza, rzadziej w wyniku spożycia niepasteryzowanego mleka
i jego przetworów.

Początkowe stadium choroby może przypominać grypę, występują:

• osłabienie
• gorączka
• bóle mięśni
• bóle głowy

U części chorych po kliku dniach rozwija się druga faza choroby, obejmująca zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub mózgu. Mogą pojawić się:

• silny ból głowy
• sztywność w karku
• nudności i wymioty
• zaburzenia świadomości
• drgawki

Na boreliozę nie ma szczepionki, natomiast przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu można się skutecznie zabezpieczyć stosując szczepienie w szczególności, jeżeli często przebywa się na terenach zielonych, np. tytułu wykonywanego zawodu – leśnicy. Efektywność szczepień u ludzi regularnie szczepionych sięga 99%. Obszar skuteczności szczepienia przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu po 2 dawkach pierwotnego szczepienia wynosi 96% i 100%. Szczepionka działa na wszystkie typy wirusa KZM!

Jak się chronić przed kleszczami?

Podczas pobytu na świeżym powietrzu warto pamiętać o:

• zakładaniu odzieży z długimi rękawami i nogawkami
• noszeniu ubrań w jasnych kolorach, na których łatwiej będzie można dostrzec kleszcza
• stosowaniu preparatów odstraszających kleszcze (repelentów)
• można również stosować naturalne olejki eteryczne, np. eukaliptus cytrynowy, lawendowy, z drzewa herbacianego, paczuli, mięta pieprzowa, bazyliowy, anyżowy lub z trawy cytrynowej
• poruszaniu się środkiem ścieżek, unikaniu wysokich traw i zarośli
• w ogrodach można stosować suche zrębki, które skutecznie ograniczają obecność kleszczy a także warto sadzić rośliny o intensywnym zapachu takie jak mięta, lawenda
• po powrocie należy dokładnie obejrzeć całe ciało, zwracając szczególną uwagę na pachy, pachwiny, okolice uszu, kark, zgięcia kolan i łokci oraz skórę głowy u dzieci

Jak usunąć kleszcza?

Jeśli zauważysz na skórze kleszcza:

• użyj pęsety lub specjalnego haczyka, chwyć pasożyta jak najbliżej skóry i wyciągnij prosto, nie kręć ani nie ściskaj odwłoka
• po usunięciu zdezynfekuj miejsce wkłucia wodą utlenioną, alkoholem lub preparatem antyseptycznym, umyj ręce

Nie smaruj kleszcza tłuszczem, alkoholem masłem ani innymi substancjami i nie przypalaj go – takie działania mogą zwiększyć ryzyko przeniesienia drobnoustrojów.

Obserwuj miejsce po ukłuciu

Po usunięciu kleszcza obserwuj miejsce ukłucia przez około 30. Jeżeli pojawi się rumień lub wystąpią objawy przypominające grypę, skontaktuj się z lekarzem.

Jak prezentują się statystyki w okresie od 01 stycznia 2026 roku do 30 czerwca 2026 roku w powiecie tomaszowskim?

• styczeń – 2 osoby z rozpoznaniem Boreliozy
• luty – 6 przypadków
• marzec – 2 przypadki
• kwiecień – 2 przypadki
• maj – 8 zachorowań
• czerwiec – 16 zgłoszonych przypadków zachorowania na Chorobę z Lyme

 

Pamiętaj!

Najlepszą ochroną przed chorobami odkleszczowymi jest profilaktyka – odpowiedni ubiór, stosowanie repelentów, dokładne oglądanie ciała po powrocie z terenów zielonych oraz szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu.