Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Tomaszowie Mazowieckim

Zdrowie seksualne jako składowa ogólnego dobrostanu

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) traktuje zdrowie seksualne jako nieodłączny element kondycji psychicznej, fizycznej oraz społecznej człowieka. Pojęcie to wykracza poza samo unikanie chorób, ale wiąże się również z prawem do podejmowania dojrzałych i świadomych decyzji dotyczących własnego ciała.

Z danych Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) wynika, że infekcje intymne przenoszone drogą płciową wciąż są poważnym problemem epidemiologicznym w Europie. Odnotowywany wzrost zachorowań pokazuje, jak kluczowe są działania profilaktyczno-edukacyjne, które mają na celu zapobiegać zakażeniom poprzez dostarczanie społeczeństwu rzetelnej wiedzy w tym zakresie.

Urlopy, podróże, poznawanie nowych osób oraz rozluźnienie codziennej rutyny mogą sprzyjać zachowaniom wpływającym na zdrowie seksualne. W takich okolicznościach szczególnie ważne stają się:

• Rzetelna edukacja 

Korzystanie ze sprawdzonych źródeł naukowych, zamiast powszechnych mitów.

• Profilaktyka

Regularne wykonywanie badań profilaktycznych oraz stosowanie skutecznych metod barierowych (prezerwatyw).

• Rozważne i odpowiedzialne zachowania

Podejmowanie decyzji w sposób wolny, odpowiedzialny, oparty na jasnej komunikacji z partnerem lub partnerką.

• Szybka reakcja

Konsultacja z lekarzem w przypadku wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów w zakresie zdrowia seksualnego. Zgłoszenie się po pomoc medyczną, wykonanie testu w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową (STI) to wyraz dojrzałości i odpowiedzialności za zdrowie swoje i innych.

• Zwalczanie uprzedzeń i stygmatyzacji wobec osób szukających wsparcia lekarskiego

Zwalczanie uprzedzeń i stygmatyzacji przynosi realne korzyści dla całego społeczeństwa. Dzięki wczesnemu wykryciu niebezpieczeństwa można wdrożyć skuteczne leczenie oraz uniknąć powikłań, a co za tym idzie przerwać łańcuch zakażeń poprzez poinformowanie partnerów o ewentualnym ryzyku, chroniąc kolejne osoby.

• Poznanie zagrożeń jakim są używki w kontekście zdrowia seksualnego.

​​​​​​​Używki mają ogromny, bezpośredni wpływ na ryzyko zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową zarówno poprzez zmianę zachowań, jak i przez osłabienie fizycznych barier ochronnych organizmu. Pod wpływem działania substancji psychoaktywnych drastycznie spada krytycyzm oraz ocena ryzyka, co skutkuje narażeniem na lub podejmowaniem ryzykownych zachowań. 

Alkohol i wpływ na prokreację

Jednym z wielu zagrożeń zdrowotnych spowodowanych zażywaniem substancji psychoaktywnych jest wpływ alkoholu na potomstwo. Styl życia i nawyki obojga rodziców – w tym spożywanie alkoholu przez ojca przed poczęciem mają realny wpływ na zdrowie i rozwój przyszłego potomstwa.

Przełomowe badania przeprowadzone przez Texas A&M University analizują wpływ spożywania alkoholu przez samców myszy w okresie przed zapłodnieniem na zdrowie ich potomstwa. Badania dostarczają silnych dowodów na to, że stan zdrowia ojca w momencie poczęcia jest kluczowy dla rozwoju płodu.

Do tej pory profilaktyka prenatalna i odpowiedzialność za zdrowie dziecka m.in. unikanie alkoholu były kierowane niemal wyłącznie do kobiet. Badania te dowodzą, że stan zdrowia i nawyki ojca w okresie przedkoncepcyjnym są równie krytyczne.

Badania w mysim modelu wykazały, że spożywanie alkoholu przez ojców przed poczęciem może skutkować u młodych wadami rozwojowymi mózgu, deformacjami twarzoczaszki oraz niską masą urodzeniową – cechami bliźniaczo podobnymi do płodowego zespołu alkoholowego (FAS).

Efekty działania alkoholu na plemniki utrzymują się przez określony czas. Oznacza to, że mężczyźni planujący potomstwo powinni zachować całkowitą abstynencję na co najmniej kilka miesięcy przed planowanym poczęciem, aby nasienie zdążył się w pełni zregenerować¹.

 

Żródło opracowania:

1. Thomas KN, Srikanth N, Bhadsavle SS i in. „Ekspozycja ojca na etanol przed poczęciem wywołuje związane z alkoholem niedobory wzrostu twarzoczaszki u potomstwa”. J Clin Invest. 2023. doi: 10.1172/JCI167624