Regionalna Dyrekcja
Ochrony Środowiska w Gdańsku

W związku z pojawiającymi się w przestrzeni publicznej oraz w mediach obawami dotyczącymi harmonogramu prac w obszarze Natura 2000 Bielawa i Bory Bażynowe PLH220063, zaplanowanych w ramach projektu FENX.01.05-IW.01-0113/24 pn. "Wdrażanie działań z zakresu ochrony czynnej na obszarach Natura 2000"

REGIONALNY DYREKTOR OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU OŚWIADCZA:

1. Dnia 1 lipca 2026 r. nie rozpoczęto żadnych prac w terenie, a data ta wynikała jedynie z dokumentacji przetargowej.
2. RDOŚ w Gdańsku nie zignorował doniesień dotyczących lęgów awifauny na tle zaplanowanych działań, lecz natychmiast po otrzymaniu sygnałów o lęgach wstrzymał wejście w teren, modyfikując harmonogram i wprowadzając rozszerzony nadzór przyrodniczy.
3. Prowadzone przez RDOŚ w okresie letnim wycinki nalotu brzozowego mają ścisłe uzasadnienie biologiczne i są skuteczną metodą ratowania tego typu torfowiska przed zarośnięciem, co – jak pokazują dane ornitologiczne – faktycznie przyczynia się do wzrostu populacji chronionych ptaków.

W związku z pojawiającymi się w przestrzeni publicznej oraz w mediach obawami dotyczącymi harmonogramu prac w obszarze Natura 2000 Bielawa i Bory Bażynowe PLH220063, zaplanowanych w ramach projektu FENX.01.05-IW.01-0113/24 pn. "Wdrażanie działań z zakresu ochrony czynnej na obszarach Natura 2000", Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gdańsku pragnie szczegółowo wyjaśnić uwarunkowania i powody podjętych decyzji. Zapewniamy, że z chwilą powzięcia informacji o potencjalnym zagrożeniu dla trwających lęgów ptaków, tutejsza Dyrekcja zareagowała natychmiastowo. Podjęliśmy bezpośrednie i konstruktywne rozmowy z ornitologami wykonującymi inwentaryzację przyrodniczą na tym terenie, aby w oparciu o ich wiedzę i aktualne dane podjąć optymalne decyzje. Jednocześnie niezwłocznie wdrożyliśmy działania zaradcze, informując zaangażowanych wykonawców oraz wszystkie zainteresowane strony o konieczności modyfikacji sposobu i terminów realizacji zaplanowanych zadań. Organ odniósł się do zgłaszanych postulatów z pełną przychylnością, traktując bezpieczeństwo chronionych gatunków jako absolutny priorytet.

Rozumiemy troskę organizacji pozarządowych oraz osób zainteresowanych o los ptaków lęgowych. Zapewniamy, że naszym nadrzędnym i wspólnym celem jest skuteczna ochrona tego unikalnego ekosystemu. Pragniemy jednak stanowczo sprostować pojawiające się w przestrzeni publicznej informacje – wbrew doniesieniom medialnym, które oparto wyłącznie na projekcie umowy z dokumentacji przetargowej, 1 lipca nie rozpoczęto żadnych prac w terenie. Aktualnie Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gdańsku podejmuje intensywne działania zmierzające do formalnego przesunięcia tego terminu.

Dlaczego zaplanowaliśmy prace w okresie letnim?

Kluczowe dla zrozumienia harmonogramu naszych działań jest biologiczne uzasadnienie terminu usuwania nalotu brzozowego i sosnowego. Działania te zostały celowo zaplanowane na okres wczesnego lata (pełni wegetacji), co z punktu widzenia ekologii i skuteczności zabiegów ochronnych jest momentem optymalnym.

• Fizjologia rośliny: W okresie letnim brzoza znajduje się w fazie intensywnego rozwoju i zasilania liści. Większość jej rezerw energetycznych i odżywczych zostaje wówczas przetransportowana z systemu korzeniowego do korony.
• Maksymalizacja skuteczności: Usunięcie biomasy w tym konkretnym momencie stanowi dla rośliny ogromny czynnik stresowy, który drastycznie osłabia jej zdolność do regeneracji oraz wypuszczania odrośli.
• Uniknięcie ciągłego niepokojenia siedliska: Wykonanie tych samych prac poza sezonem wegetacyjnym (np. jesienią lub zimą) skutkuje szybkim i bardzo intensywnym odrastaniem brzozy. Wymusiłoby to konieczność wielokrotnego powtarzania zabiegów, co w dłuższej perspektywie generowałoby znacznie większe i długoterminowe zakłócenia w ekosystemie torfowiska.

Specyfika torfowiska wysokiego typu bałtyckiego

Pragniemy również zwrócić uwagę na wyjątkowe uwarunkowania hydrologiczne tego obszaru, które determinują wybór metod ochrony:

• Zależność od wód opadowych: Działania ochronne realizowane są na torfowisku wysokim typu bałtyckiego. Ekosystem ten jest zasilany wyłącznie wodami opadowymi, których ilość i częstotliwość są całkowicie niezależne od działań człowieka.
• Trudności w nawadnianiu: Z uwagi na specyfikę zasilania opadowego, bardzo ciężko jest wprowadzić sztuczne rozwiązania, które skutecznie i długotrwale nawodniłyby ten teren.
• Brak naturalnej bariery: Odpowiedni, naturalnie wysoki poziom wód byłby barierą, która samoczynnie nie pozwoliłaby rozwijać się niechcianym gatunkom drzewiastym. Wobec braku możliwości skutecznego, sztucznego podniesienia poziomu wody, mechaniczne usuwanie nalotu pozostaje jedyną skuteczną metodą ratowania otwartych siedlisk przed całkowitym zarośnięciem.

Długoterminowa ochrona siedlisk priorytetem i widoczne efekty

Zarastanie torfowisk (sukcesja) to proces, który nieuchronnie niszczy otwarte siedliska – te same, od których zależą rzadkie gatunki ptaków (w tym wymieniany w debacie publicznej lelek czy brodziec leśny).

• Pozytywna opinia ekspertów: Zaplanowane przez nas działania z zakresu ochrony czynnej były szczegółowo analizowane i zyskały pozytywną opinię Regionalnej Rady Ochrony Przyrody w Gdańsku.
• Wzrost liczby lęgów: Co niezwykle istotne, zgodnie z przekazywanymi nam przez samych ornitologów inwentaryzacjami, planowane i realizowane w ten sposób działania ochronne przynoszą bardzo korzystne skutki. Dane jednoznacznie wskazują, że liczebność ptaków wykorzystujących analizowany teren jako siedliska lęgowe uległa zwiększeniu, co jest najlepszym dowodem na skuteczność obranej strategii powstrzymywania sukcesji leśnej.
• Zagrożenie wynikające z zaniechania: Zaniechanie niezbędnych zabiegów mogłoby w krótkim czasie doprowadzić do nieodwracalnego pogorszenia stanu siedlisk. W dłuższej perspektywie to właśnie utrata otwartych przestrzeni stanowi dla ptaków największe i najbardziej realne zagrożenie i może skutkować porzuceniem tego terenu przez ptaki dotychczas gniazdujące.

Działania minimalizujące i optymalizacja harmonogramu

Słyszymy obawy strony społecznej, dlatego na bieżąco reagujemy na spływające z terenu dane. Mając na uwadze dobro ptaków lęgowych i doniesienia o stwierdzonych terytoriach i gniazdach, podjęliśmy następujące kroki:

• Wstrzymanie zaplanowanych prac: Przypominamy, że do tej pory nie rozpoczęto fizycznych prac na torfowisku.
• Negocjacje z wykonawcami: Prowadzimy zaawansowane rozmowy zmierzające do maksymalnego opóźnienia momentu wejścia w teren, aby zminimalizować ryzyko dla odbywających się lęgów.
• Stały nadzór: z chwilą rozpoczęcia prac, wszystkie działania z zakresu ochrony czynnej na tym obszarze zostaną objęte podwójnym nadzorem przyrodniczym. Prace będą odbywały się pod ścisłą i stałą kontrolą – zarówno ze strony ekspertów przyrodniczych wyznaczonych przez wykonawcę, jak i bezpośrednio przez pracowników Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Gdańsku.

Zapewniamy, że wszelkie decyzje RDOŚ opierają się na merytorycznej analizie i dążeniu do zachowania równowagi między koniecznością powstrzymania degradacji siedlisk a bieżącą ochroną gatunkową.