Regionalna Dyrekcja
Ochrony Środowiska w Lublinie

Ślimak winniczek Helix pomatia, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2380), podlega ochronie gatunkowej częściowej, a osobniki tego gatunku, o średnicy muszli nie mniejszej niż 30 mm, mogą być pozyskiwane poprzez zbiór ręczny w okresie od 20 kwietnia do 31 maja (załącznik nr 3 ww. rozporządzenia), po uzyskaniu zezwolenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie.

Dane z ostatnich lat wskazują na wyraźny, wieloletni spadek liczebności ślimaka winniczka w regionie. Jeszcze kilkanaście lat temu skala pozyskania była znacząca, jednak z biegiem czasu obserwowano systematyczne zmniejszanie się zbiorów, aż do poziomu zaledwie kilkunastu ton rocznie w ostatnich latach. Tendencja ta potwierdza, że populacja gatunku ulega osłabieniu. Jednocześnie kluczowym problemem pozostaje brak aktualnej inwentaryzacji przyrodniczej na terenie województwa lubelskiego. Nie są znane ani dokładne rozmieszczenie stanowisk, ani liczebność populacji, ani jej struktura wiekowa. W praktyce oznacza to, że stan gatunku jest trudny do oszacowania, jednak dostępne przesłanki wskazują jednoznacznie na jego pogarszającą się kondycję. W świetle dotychczasowych obserwacji zagrożenie dla populacji ślimaka winniczka należy traktować jako pewnik. Dodatkowa presja związana ze wzrostem zainteresowania zbiorem w poprzednich latach, w tym przez podmioty spoza regionu, mogła jeszcze bardziej przyczynić się do spadku liczebności.

Dlatego wstrzymanie wydawania zezwoleń na odstępstwa od zakazu pozyskiwania ślimaka winniczka w 2026 roku jest działaniem nie tylko uzasadnionym, ale wręcz koniecznym. Priorytetem pozostaje zapewnienie warunków do regeneracji populacji oraz zapobieżenie jej dalszemu osłabieniu.

Ewentualne przywrócenie możliwości zbioru w przyszłości będzie uzależnione od przeprowadzenia kompleksowej inwentaryzacji gatunku wraz z oceną stanu jego populacji na terenie województwa lubelskiego. Dopiero rzetelne badania pozwolą określić rzeczywisty stan populacji i – jeśli będzie to możliwe – wyznaczyć bezpieczne zasady oraz limity pozyskiwania. Do tego czasu wszelkie działania muszą koncentrować się na ochronie ślimaka winniczka i odbudowie jego zasobów naturalnych.

Reasumując, w 2026 roku nie będą wydawane zezwolenia na pozyskanie ślimaka winniczka na terenie województwa lubelskiego.

Należy przypomnieć, że pozyskiwanie ślimaka winniczka bez wymaganego zezwolenia stanowi naruszenie przepisów o ochronie przyrody i podlega karze aresztu albo grzywny, zgodnie z art. 131 pkt 14 ustawy o ochronie przyrody.

Kontynuacja wstrzymania zbioru w 2026 roku jest wyrazem odpowiedzialnego podejścia do ochrony przyrody. Działania podjęte dziś mają kluczowe znaczenie dla zachowania gatunku w przyszłości oraz ewentualnego powrotu do jego zrównoważonego użytkowania.