Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Gorzowie Wielkopolskim

Od właściwego stanu technicznego urządzeń bezpośrednio zależy bezpieczeństwo dzieci i młodzieży na placach zabaw. Regularne kontrole, przeglądy techniczne i niezwłoczne usuwanie usterek to podstawowe działania, które minimalizują ryzyko wypadków.
Zapewnienie bezpiecznych warunków zabawy jest obowiązkiem właścicieli i zarządców placów zabaw. W okresie wiosennym, gdy obiekty te są intensywnie eksploatowane, szczególnie istotne jest przeprowadzenie kontroli stanu technicznego urządzeń i infrastruktury towarzyszącej.
Bezpieczny plac zabaw zależy od:
• systematycznych kontroli okresowych i przeglądów technicznych,
• realizacji zaleceń, które mogą być formułowane w ich wyniku.

Obowiązki właścicieli i zarządców placów zabaw
Obowiązek utrzymania obiektów budowlanych, w tym obiektów małej architektury, które znajdują się na placach zabaw, w należytym stanie technicznym wynika z ustawy – Prawo budowlane. Tak samo jak zapewnienie ich bezpiecznego użytkowania.
Wszelkie urządzenia dostępne na placach zabaw należy:
• użytkować zgodnie z ich przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska,
• utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym,
• nie dopuszczać do nadmiernego pogorszenia ich właściwości użytkowych i sprawności technicznej,
• niezwłocznie usuwać stwierdzone uszkodzenia i zagrożenia.

Obiekty małej architektury
Na terenie placów zabaw do obiektów małej architektury zaliczamy na przykład:
• piaskownice,
• huśtawki,
• drabinki,
• karuzele,
• bramki,
• urządzenia wspinaczkowe,
• zjeżdżalnie.
Obiekty przeznaczone do zamontowania na placu zabaw podlegają unormowaniom dyrektywy w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (2001/95/WE). Wprowadzone do polskiego porządku prawnego przez ustawę o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Producenci, importerzy i dystrybutorzy mają obowiązek wprowadzać na rynek wyłącznie produkty bezpieczne.

Cel i zakres kontroli
Regularne kontrole i przeglądy techniczne mają na celu wykrycie usterek, które wynikają ze zużycia materiałów, działania warunków atmosferycznych (mróz, deszcz czy upał), a także wandalizmu.
Utrzymanie placów zabaw w należytym stanie technicznym wiąże się z:
• wykonywaniem napraw i remontów,
• wymianą zużytych elementów,
• kontrolą pod względem bezpieczeństwa użytkowania i nawierzchni, która amortyzuje upadki.
Na integracyjnych placach zabaw dodatkowo należy zwracać uwagę na prawidłowe i zgodne z przeznaczeniem użytkowanie obiektów małej architektury dedykowanych osobom z niepełnosprawnościami.

Kontrole okresowe, które wynikają z ustawy – Prawo budowlane przeprowadzają osoby z uprawnieniami budowlanymi w odpowiedniej specjalności. Przy czym kontrole stanu technicznego instalacji elektrycznych i piorunochronnych mogą również przeprowadzać osoby, które posiadają kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji oraz sieci.
Kontrole te powinny być przeprowadzane raz na 5 lat i obejmować sprawdzenie m.in.
• stanu technicznego,
• przydatności do użytkowania,
• estetyki i otoczenia, w tym zużycia urządzeń i ich bezpieczeństwa użytkowania,
• stanu fundamentów i nawierzchni,
• instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów.
Z kontroli sporządza się protokół zgodnie z art. 62a ust. 1-3 ustawy – Prawo budowlane, który zawiera w szczególności:
• dane obiektu i kontrolującego,
• zakres i datę kontroli,
• opis stanu technicznego,
• stwierdzone nieprawidłowości,
• zalecenia.

Przeglądy coroczne podstawowe przeprowadzają podmioty zewnętrzne. Podczas takiej kontroli należy sprawdzić m.in.: zużycie urządzeń, stan fundamentów, nawierzchni, a także bezpieczeństwo tych sprzętów, które były naprawiane w ciągu roku.

Przeglądy techniczne przeprowadzają właściciele i zarządcy:
• przeglądy regularne, tak zwane oględziny – przynajmniej 1 w tygodniu – należy sprawdzić stan wszystkich urządzeń i czystość nawierzchni,
• przeglądy funkcjonalne – co 1-3 miesiące – należy skontrolować zużycie urządzeń, ogrodzenia, wyposażenia dodatkowego.

Uwaga! Skontrolowanie placu zabaw nie dotyczy tylko urządzeń, z których korzystają dzieci, ale należy sprawdzać cały plac. W zakres kontroli włącza się także:
• ścieżki,
• ławki i siedzenia,
• kosze na śmieci,
• ogrodzenia i wejścia na teren.
Ewentualne zalecenia powinny być realizowane, jeżeli to możliwe, jeszcze w trakcie kontroli lub niezwłocznie po jej przeprowadzeniu.
Dokumenty, które dotyczą placu zabaw należy przechowywać przez cały okres jego użytkowania. Możemy do nich zaliczyć m.in.:
• opracowania projektowe,
• dokumenty techniczne robót budowlanych wykonywanych w obiekcie w toku jego użytkowania,
• protokoły z kontroli okresowych.

Organy nadzoru budowlanego mają prawo żądać od właściciela lub zarządcy udostępnienia tych dokumentów i informacji związanych z jego utrzymaniem i użytkowaniem.

Wyciąg z przepisów karnych
• Kto nie spełnia, określonego w art. 61, obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym, użytkuje obiekt w sposób niezgodny z przepisami lub nie zapewnia bezpieczeństwa użytkowania obiektu budowlanego, podlega grzywnie nie mniejszej niż 100 stawek dziennych, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Reguluje to art. 91a ustawy – Prawo budowlane
• Kto nie zapewnia wykonania okresowej kontroli podlega karze grzywny. Reguluje to art. 93 pkt 8 ustawy – Prawo budowlane  
• Kto nie udziela informacji lub nie udostępnia dokumentów, o których mowa w art. 81c ust. 1, żądanych przez organ nadzoru budowlanego, związanych z prowadzeniem robót budowlanych, przekazaniem obiektu budowlanego do użytkowania lub jego utrzymaniem, podlega karze grzywny. Reguluje to art. 93 pkt 10 ustawy – Prawo budowlane 
                                                                   
Podstawa prawna i normy
1.Ustawa – Prawo budowlane: art. 3 ust. 4 c, art. 5 ust. 1 pkt 1-7, art. 61 pkt 1, art. 62 ust. 1 pkt 2, art. 62 ust. 2, 4 i 5, , art. 63, art. 81c, art. 91a, art. 93 pkt 8 i pkt 10
2. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
3. Polskie Normy z grupy PN-EN 1176: Wyposażenie placów zabaw i nawierzchnie, w tym PN-EN 1176-2+AC:2020-01 Wyposażenie placów zabaw i nawierzchnie. Część 2: Dodatkowe szczegółowe wymagania bezpieczeństwa i metody badań huśtawek oraz PN-EN 1176-7:2020-09 Wyposażenie placów zabaw i nawierzchnie. Część 7: Wytyczne dotyczące montażu, kontroli, konserwacji i eksploatacji
4. Polska Norma 1177: Nawierzchnie placów zabaw amortyzujące upadki. Wyznaczanie krytycznej wysokości upadku.