Pułapki wykorzystywane do monitorowania agrofagów kwarantannowych
Wraz z rozwojem międzynarodowego handlu wzrasta ryzyko zawleczenia do Europy groźnych agrofagów kwarantannowych. Jednym z narzędzi Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa służących do ich wczesnego wykrywania są pułapki feromonowe oraz tablice lepowe. Dzięki nim możliwe jest wykrycie szkodników, zanim zdążą zadomowić się na nowym obszarze i spowodować straty gospodarcze lub środowiskowe.
W zależności od biologii danego gatunku Inspektorzy korzystają z pułapek o różnej konstrukcji, barwie i sposobie działania.
Pułapki panelowe oraz kominowe (lejkowe) działają z wykorzystaniem feromonów wabiących owady. Zwabione osobniki trafiają do pojemnika, z którego nie mogą się wydostać.
Pułapki panelowe służą do monitorowania:
- kózki azjatyckiej (Anoplophora glabripennis) - chrząszcza atakującego liczne gatunki drzew liściastych, m.in. klony, brzozy, topole i wierzby;
- Aromia bungii - chrząszcza zasiedlającego drzewa i krzewy z rodzaju Prunus, m.in. śliwy, wiśnie, czereśnie, brzoskwinie i morele.
Pułapki kominowe (lejkowe) przeznaczone są do odłowu:
- barczatki syberyjskiej (Dendrolimus sibiricus) - motyla, którego gąsienice żerują głównie na sosnach, świerkach, jodłach i modrzewiach;
- Spodoptera frugiperda - motyla uszkadzającego wiele roślin uprawnych, m.in. kukurydzę, sorgo, owies, soję i buraki;
- popilii japońskiej (Popillia japonica) - chrząszcza żerującego na ponad 300 gatunkach roślin, m.in. klonach, leszczynie, soi, jabłoniach, różach, winorośli i kukurydzy.
Odrębną grupę stanowią pułapki pryzmatyczne oraz pułapki Delta. W ich przypadku działanie feromonu wspomagają odpowiednio dobrane kolor i kształt pułapki, a owady po zwabieniu przyklejają się do pokrytej klejem powierzchni.
Pułapki pryzmatyczne w kolorze zielonym służą do sygnalizowania pojawu opiętka jesionowca (Agrilus planipennis) - groźnego szkodnika wszystkich gatunków jesionów.
Pułapki Delta w kolorze czerwonym przeznaczone są do zwabiania Thaumatotibia leucotreta - motyla uszkadzającego owoce cytrusów, granatów, awokado, papryki, pomidora oraz wielu innych roślin uprawnych.
Najprostszym narzędziem są tablice lepowe, których działanie opiera się na połączeniu atrakcyjnego dla owadów koloru, naśladującego kwiaty lub młode pędy roślin, z warstwą kleju. Żółte tablice służą do wabienia:
- Bactericera cockerelli - pluskwiaka żerującego na pomidorze, papryce, ziemniaku i tytoniu;
- nasionnicy jabłkówki (Rhagoletis pomonella) - muchówki uszkadzającej przede wszystkim owoce jabłoni oraz głogu.
Pułapki feromonowe i tablice lepowe odgrywają kluczową rolę w realizacji programów monitoringu agrofagów kwarantannowych, w tym działań prowadzonych w ramach Single Market Programme (SMP). Dzięki nim możliwe jest wykrycie nawet pojedynczych osobników obcych gatunków oraz szybkie wdrożenie działań zapobiegających ich rozprzestrzenianiu. Ma to kluczowe znaczenie dla ochrony krajowego rolnictwa, sadownictwa i ekosystemów leśnych.
