Zasady przemieszczania materiału roślinnego do wyznaczonych na terytorium Unii Europejskiej stref chronionych
Podmioty planujące sprzedaż roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów do strefy chronionej Unii Europejskiej, dla których określono dodatkowe, specjalne wymagania zdrowotnościowe, powinny odpowiednio wcześniej skontaktować się z jednostką organizacyjną Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, wskazując właściwą strefę, tak aby przed przemieszczeniem ww. materiału możliwe było przeprowadzenie wymaganych lustracji i badań.
Czym są strefy chronione i dlaczego są ważne?
Strefy chronione w Unii Europejskiej to wyodrębnione obszary, na których – w wyniku urzędowych kontroli – potwierdzono brak występowania lub występowanie w niewielkim nasileniu określonych agrofagów szkodliwych dla roślin. Ich ustanowienie służy ochronie produkcji roślinnej oraz ograniczeniu ryzyka rozprzestrzeniania się groźnych chorób i szkodników.
Zakres terytorialny stref wyznaczany jest z uwzględnieniem warunków środowiskowych sprzyjających rozwojowi danego agrofaga oraz lokalizacji upraw. Strefy mogą obejmować całe państwa członkowskie lub ich wybrane regiony.
Wymagania dotyczące przemieszczania materiału roślinnego
Wprowadzanie roślin, produktów roślinnych lub innych przedmiotów do stref chronionych podlega szczególnym wymaganiom fitosanitarnym. Podstawowym dokumentem jest paszport roślin, który zawiera oznaczenie „PZ” (strefa chroniona), wskazuje kod właściwej strefy oraz potwierdza spełnienie określonych wymagań zdrowotnościowych.
Szczególne wymagania fitosanitarne na przykładzie Erwinia amylovora
W odniesieniu do bakterii Erwinia amylovora, sprawcy zarazy ogniowej, obowiązują dodatkowe wymagania fitosanitarne. Materiał szkółkarski roślin żywicielskich może pochodzić wyłącznie z obszarów spełniających określone wymogi, tj. ze stref chronionych lub zatwierdzonych stref buforowych.
Strefy buforowe ustanawiane są na wniosek producenta w krajach (również w Polsce), gdzie zaraza ogniowa występuje i jej całkowite wyeliminowanie nie jest możliwe. Na ich obszarach prowadzone są systematyczne kontrole w okresie wegetacyjnym, badania laboratoryjne oraz eliminowane są rośliny podejrzane o porażenie. Działania te mają na celu zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa fitosanitarnego oraz ograniczenie ryzyka wprowadzenia agrofaga do stref chronionych.
Wymagania dotyczące przemieszczania materiału roślinnego do stref chronionych określają przepisy Unii Europejskiej, w szczególności Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2019/2072.
Szczegółowe informacje w zakresie przemieszczania materiału roślinnego do stref chronionych można uzyskać w jednostkach Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, w tym w oddziałach Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Bydgoszczy.
Przestrzeganie obowiązujących zasad stanowi podstawowy warunek bezpiecznego obrotu materiałem roślinnym na rynku Unii Europejskiej oraz skutecznej ochrony upraw przed agrofagami.