Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Katowicach

Lato to okres intensywnego występowania wielu agrofagów oraz zwiększonej liczby zabiegów z użyciem środków ochrony roślin. Jednocześnie wysokie temperatury, silne nasłonecznienie, zmienne warunki pogodowe oraz obecność owadów zapylających sprawiają, że wykonywanie oprysków wymaga szczególnej staranności. Nawet niewielkie błędy mogą obniżyć skuteczność zabiegu, zwiększyć ryzyko uszkodzenia roślin, a także negatywnie wpłynąć na zdrowie ludzi, zwierząt i środowisko.

Poniżej przedstawiamy najczęściej popełniane błędy podczas wykonywania oprysków latem oraz sposoby ich unikania.

1. Wykonywanie oprysków podczas wysokiej temperatury

Jednym z najczęstszych błędów jest wykonywanie zabiegów w najgorętszej części dnia. Wysoka temperatura oraz intensywne promieniowanie słoneczne powodują szybsze odparowywanie cieczy użytkowej, co ogranicza ilość substancji czynnej docierającej do roślin. W takich warunkach może również wzrosnąć ryzyko fitotoksyczności, czyli uszkodzenia chronionych roślin.

W okresach upałów zabiegi najlepiej wykonywać w godzinach wieczornych lub wczesnym rankiem, gdy temperatura jest niższa, a warunki sprzyjają skutecznemu nanoszeniu środka ochrony roślin.

2. Ignorowanie warunków atmosferycznych

Skuteczność oprysku zależy nie tylko od temperatury, ale również od prędkości wiatru, wilgotności powietrza oraz prognozowanych opadów.

Silny wiatr zwiększa ryzyko znoszenia cieczy użytkowej poza obszar zabiegu, co może prowadzić do skażenia sąsiednich upraw, terenów nieobjętych ochroną oraz zagrożenia dla organizmów pożytecznych. Z kolei opady deszczu występujące krótko po wykonaniu zabiegu mogą ograniczyć jego skuteczność poprzez zmycie preparatu z powierzchni roślin. Zgodnie z obowiązującymi przepisami środki ochrony roślin należy stosować w sposób zapobiegający znoszeniu cieczy użytkowej poza obszar zabiegu.

3. Niestosowanie się do zapisów etykiety środka ochrony roślin

Każdy środek ochrony roślin może być stosowany wyłącznie zgodnie z warunkami określonymi w jego etykiecie  https://www.gov.pl/web/rolnictwo/etykiety-srodkow-ochrony-roslin  Dotyczy to między innymi:

• dawki środka,
• terminu stosowania,
• fazy rozwojowej roślin,
• liczby zabiegów,
• okresu karencji i prewencji,
• wymaganych środków ochrony indywidualnej.

Nieprzestrzeganie zapisów etykiety może prowadzić do nieskutecznego zwalczania agrofagów, uszkodzenia upraw oraz naruszenia obowiązujących przepisów.

4. Nieprawidłowe przygotowanie opryskiwacza

Zużyte lub uszkodzone rozpylacze, niewłaściwe ciśnienie robocze czy brak kalibracji opryskiwacza powodują nierównomierne pokrycie roślin cieczą użytkową. Efektem może być zarówno zbyt mała skuteczność zabiegu, jak i miejscowe przedawkowanie środka.

Przed rozpoczęciem sezonu oraz regularnie w trakcie jego trwania należy kontrolować stan techniczny opryskiwacza oraz przeprowadzać wymagane badania jego sprawności technicznej.

5. Niewłaściwe przygotowanie cieczy użytkowej

Błędy popełniane podczas sporządzania cieczy użytkowej obejmują między innymi:

• stosowanie niewłaściwych proporcji,
• nieprzestrzeganie kolejności mieszania preparatów,
• używanie zanieczyszczonej wody,
• przygotowywanie większej ilości cieczy niż jest potrzebna do wykonania zabiegu.

Każdorazowo należy przygotowywać jedynie taką ilość cieczy użytkowej, jaka będzie wykorzystana podczas planowanego oprysku.

6. Wykonywanie zabiegów w czasie aktywności owadów zapylających

Lato to okres intensywnej aktywności pszczół oraz innych owadów zapylających. Wykonywanie oprysków na kwitnących roślinach lub w czasie oblotu owadów znacząco zwiększa ryzyko ich zatrucia.

Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność kwitnących chwastów w uprawie. Nawet jeśli roślina uprawna nie kwitnie, zapylacze mogą korzystać z innych źródeł pożytku znajdujących się na polu.

Zabiegi powinny być wykonywane w czasie, gdy ryzyko kontaktu środka ochrony roślin z owadami zapylającymi jest najmniejsze, z zachowaniem wszystkich ograniczeń określonych w etykiecie środka.

7. Stosowanie zabiegów bez oceny rzeczywistej potrzeby

Nie każdy objaw występujący na roślinach wymaga natychmiastowego zastosowania chemicznego środka ochrony roślin. Podstawą podejmowania decyzji powinien być monitoring plantacji oraz zasady integrowanej ochrony roślin.

Przed wykonaniem zabiegu warto ocenić liczebność agrofaga, stopień zagrożenia oraz możliwość zastosowania metod niechemicznych. Ograniczenie liczby niepotrzebnych zabiegów zmniejsza ryzyko powstawania odporności organizmów szkodliwych oraz ogranicza presję na środowisko.

8. Brak stosowania środków ochrony indywidualnej

Podczas przygotowywania cieczy użytkowej oraz wykonywania oprysków operator powinien stosować odpowiednią odzież ochronną oraz środki ochrony indywidualnej zgodnie z wymaganiami określonymi w etykiecie środka ochrony roślin.

Chroni to zdrowie osoby wykonującej zabieg i ogranicza ryzyko narażenia na działanie substancji czynnych.

Podsumowanie
Prawidłowo wykonany zabieg ochrony roślin wymaga uwzględnienia wielu czynników – od warunków pogodowych i stanu technicznego opryskiwacza, po właściwy dobór środka oraz przestrzeganie zapisów jego etykiety. Szczególnie latem należy zwracać uwagę na wysokie temperatury, ryzyko znoszenia cieczy użytkowej oraz ochronę owadów zapylających.

Stosowanie środków ochrony roślin zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami integrowanej ochrony roślin pozwala zwiększyć skuteczność zabiegów, ograniczyć ryzyko dla środowiska oraz zapewnić bezpieczeństwo ludzi i zwierząt.