Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Katowicach

Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) stale kontroluje miejsca, w których mogą pojawiać się agrofagi kwarantannowe — organizmy szczególnie groźne dla roślin uprawnych i produkcji rolnej. Należą do nich szkodniki, choroby oraz inne organizmy mogące powodować poważne straty gospodarcze. Ich zwalczanie jest obowiązkowe zgodnie z przepisami Unii Europejskiej i prawa krajowego.

Dzięki regularnym kontrolom i działaniom zapobiegawczym wiele niebezpiecznych agrofagów kwarantannowych nie występuje w Polsce lub pozostaje pod ścisłym nadzorem służb fitosanitarnych.

Duże znaczenie dla rolnictwa mają również agrofagi powszechnie występujące w uprawach. Wiosna to czas intensywnego wzrostu roślin, ale także zwiększonej aktywności szkodników, chorób i chwastów. Dlatego PIORiN zaleca regularne monitorowanie plantacji, które jest jednym z najważniejszych elementów skutecznej ochrony roślin.

Czym są agrofagi?

Agrofagi to organizmy szkodliwe występujące w uprawach rolniczych, sadowniczych i warzywniczych. Zaliczamy do nich:

• szkodniki owadzie i roztocza,
• choroby wywoływane przez grzyby, bakterie i wirusy,
• chwasty konkurujące z roślinami uprawnymi.

Ich obecność może powodować spadek jakości i wielkości plonów, a przy silnym porażeniu nawet całkowite zniszczenie upraw.

Sygnalizowaniem występowania agrofagów niekwarantannowych powyżej progu szkodliwości zajmują się Ośrodki Doradztwa Rolniczego.

Dlaczego monitoring jest ważny?

Regularna obserwacja pól pozwala szybko wykryć pierwsze objawy występowania agrofagów i podjąć odpowiednie działania we właściwym czasie. Wczesna reakcja umożliwia:

• ograniczenie strat plonów,
• zmniejszenie kosztów ochrony roślin,
• racjonalne stosowanie środków ochrony roślin,
• ochronę organizmów pożytecznych,
• ograniczenie ryzyka uodparniania się agrofagów na substancje czynne.

Monitoring jest także podstawą integrowanej ochrony roślin, której celem jest skuteczna i bezpieczna dla środowiska ochrona upraw.

Najczęściej występujące agrofagi w uprawach wiosennych

Zboża ozime i jare

W uprawach zbóż często pojawiają się:

• mszyce — wysysające soki z roślin i przenoszące choroby wirusowe,
• skrzypionki — uszkadzające liście,
• mączniak prawdziwy zbóż i traw,
• septoriozy liści,
• rdze zbóż.

Rzepak ozimy

Wiosną zagrożeniem dla rzepaku są m.in.:

• chowacz brukwiaczek,
• chowacz czterozębny,
• słodyszek rzepakowy,
• sucha zgnilizna kapustnych,
• czerń krzyżowych.

Szkodniki uszkadzają pędy i pąki kwiatowe, natomiast choroby osłabiają rośliny i obniżają plonowanie.

Burak cukrowy

Na plantacjach buraka mogą występować:

• pchełki burakowe,
• mszyce,
• chwościk buraka,
• chwasty utrudniające rozwój młodych roślin.

Uprawy warzywnicze i sadownicze

W sadach i uprawach warzywniczych monitoring pomaga wcześnie wykrywać m.in.:

• przędziorki,
• wciornastki,
• mączliki,
• parch jabłoni,
• zarazę ziemniaka,
• alternariozę.

Jak prowadzić monitoring?

Skuteczny monitoring powinien być prowadzony regularnie przez cały okres wegetacji. Obejmuje on:

• lustracje pól i plantacji,
• ocenę liczebności szkodników,
• obserwację objawów chorób,
• stosowanie pułapek feromonowych, tablic lepowych i żółtych naczyń,
• analizę warunków pogodowych sprzyjających rozwojowi agrofagów.

Pomocne są również komunikaty publikowane przez służby ochrony roślin i jednostki doradcze.

Monitoring podstawą skutecznej ochrony roślin

Systematyczna obserwacja upraw pozwala podejmować trafne decyzje dotyczące ochrony roślin i ograniczać niepotrzebne zabiegi chemiczne. Monitoring agrofagów pomaga skutecznie chronić uprawy, wspiera produkcję wysokiej jakości żywności oraz przyczynia się do ochrony środowiska.

Wczesne wykrywanie zagrożeń i szybka reakcja to dziś jeden z najważniejszych elementów nowoczesnego i odpowiedzialnego rolnictwa.