Czarcia miotła – roślinna potworność na drzewie
Czy zdarzyło się Wam, że spacerując w lesie czy parku natknęliście się na dziwne miotlaste formacje w koronach drzew? Wygląda jakby na gałęziach wyrosły krzewy. To właśnie czarcia miotła. Pomimo „piekielnej” nazwy twór ten nie ma niczego wspólnego z władcą ognistych czeluści. To pędy wyrastające w jednym miejscu w nieco chaotyczny sposób tworząc roślinną potworność. Jej obecność spowodowana jest zatrzymaniem rozwoju pędu głównego, a co za tym idzie zaburzonego wzrostu pędów bocznych. Przyczyn tej deformacji może być wiele, od chorób grzybowych, przez wirusowe, po mutacje stożków wzrostu. Najczęściej podawaną przyczyną jest porażenie drzew grzybem pasożytniczym Melampsorella caryophyllacearum. Jednakże w zależności od gatunku drzewa, powstanie czarciej miotły upatruje się w różnych grzybach chorobotwórczych. Choć jej widok może zadziwiać i powodować pewien niepokój co do bezpieczeństwa drzewostanu, nie stanowi ona dla drzew większego zagrożenia pod warunkiem, że występuje ona w pojedynczych egzemplarzach. Większe nasilenie może jednak odbić się na kondycji drzewa otwierając do niego drogę różnym chorobotwórczym agrofagom, doprowadzając nawet do jego obumarcia. Tu uwaga dla sadowników i szkółkarzy. Jeśli taki twór spotkacie na jabłoniach, to miejcie się na baczności. Ta deformacja, nosząca miano proliferacji może być spowodowana działalnością bakterii Candidatus Phytoplasma mali. Łagodne zimy oraz upalne lata, które powodują niedostatek wody, sprzyjają nasileniu występowania Candidatus Phytoplasma mali oraz jej wektorów, miodówek Cacopsylla melanoneura oraz Cacopsylla picta, które występują w Polsce. Obecność wektorów oraz źródła patogenu, którymi są porażone drzewa może stanowić spore zagrożenie dla sadów jabłoniowych.
W wierzeniach ludowych czarcie miotły tworzące się na wierzchołkach drzew nazywano „piorunowym krzakiem” i ze względu na ich wygląd przypisywano im funkcję transportu dla czarownic. Na baczności musiały mieć się panny, ponieważ spotkanie czarciej miotły, było dla nich złą wróżbą. Na całe szczęście dawne gusła mamy za sobą i dzisiaj dużo bardziej rozumiemy co czarcia miotła ze sobą niesie. Co ciekawe w przypadku, gdy została ona spowodowana mutacją genową, może być wykorzystywana przez szkółkarzy do tworzenia nowych odmian.
Autor: Agnieszka Żygadło WIORiN w Koszalinie Oddział w Choszcznie
Wykorzystano materiały: https://pl.wikipedia.org/wiki/Czarcia_miot%C5%82a, https://przewodniksudecki.net.pl/czarcia-miotla/, https://lidzbark.olsztyn.lasy.gov.pl/aktualnosci/-/asset_publisher/1M8a/content/czarcia-miotla-na-drzewie, https://zielnik-karpacki.pl/czarcia_miotla, https://gs24.pl/czarcia-miotla-moze-pojawic-sie-na-drzewie-w-twoim-ogrodzie-co-zrobic-i-czym-to-w-ogole-jest/ar/c9-17768041
Wszelkie treści zamieszczone na tej stronie internetowej (teksty, zdjęcia itp.) podlegają ochronie prawnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2019, poz. 1231 z późn. zm.). GIORiN wyraża zgodę na wykorzystanie całości lub części powyższej informacji, pod warunkiem podania źródła i odnośnika do adresu strony internetowej www.piorin.gov.pl.
