Ichneumonidae - naturalni sprzymierzeńcy człowieka w walce ze szkodnikami
Wiele upraw atakowanych jest przez rozmaite, wyspecjalizowane szkodniki. Oczywistą reakcją producenta jest w takiej sytuacji chemiczna ochrona roślin. Jednak w tej walce mamy owadzich sojuszników. Choć mało kto zauważa smukłe błonkówki o długich, segmentowanych czułkach, pełnią one znaczącą rolę w ekosystemach. Rodzina gąsienicznikowatych (Ichneumonidae), bo o nich tu mowa, należy do najliczniejszej na świecie grupy owadów. Opisano już ponad 25 tysięcy gatunków gąsieniczników, a rzeczywista liczba może być znacznie większa i według niektórych szacunków sięgać nawet 60–100 tysięcy.
Gąsieniczniki wyposażone są w długie pokładełko na końcu odwłoka. Wygląda ono jak bardzo długie żądło, ale w rzeczywistości służy do składania jaj. Owady te to klasyczne parazytoidy. Co to oznacza? Samica gąsienicznika za pomocą pokładełka składa jajo wewnątrz gąsienicy, larwy chrząszcza czy muchówki. Larwa, która się z niego wylęgnie stopniowo zjada żywiciela od środka doprowadzając go wreszcie do śmierci. Dzięki temu gąsieniczniki naturalnie pomagają regulować populacje m.in. barczatki sosnówki, pierścienicy nadrzewki, zwójki czy gąsienic uszkadzających warzywa i owoce. Są więc żywym elementem biologicznej ochrony roślin – działają często skuteczniej niż opryski ograniczając liczebność wielu szkodników lasów i upraw.
Warto wspomnieć, że tymi niewielkimi owadami był zafascynowany Sam Charles Darwin. Ich sposób rozmnażania był dla niego jednym z przykładów niezwykłej złożoności i okrucieństwa procesów zachodzących w przyrodzie. Dodatkowo ciekawostką jest, że za pomocą wibracji i zapachu niektóre gatunki gąsieniczników potrafią „namierzyć” larwę ukrytą głęboko pod korą drzewa aby za pomocą pokładełka złożyć w jej wnętrzu swoje jajo. Inne z kolei wstrzykują wirusy, które osłabiają odporność żywiciela i ułatwiają rozwój larwy. Różnorodność tej rodziny jest tak wielka, że wciąż odkrywa się nowe gatunki nawet w dobrze zbadanej Europie.
Ichneumonidae pokazują, jak skuteczna bywa natura w regulowaniu populacji wielu szkodników. Zatem pamiętajmy, że chroniąc ich siedliska, chronimy też własnych, cichych sojuszników w walce ze szkodnikami.
Wszelkie treści zamieszczone na tej stronie internetowej (teksty, zdjęcia itp.) podlegają ochronie prawnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2019, poz. 1231 z późn. zm.). GIORiN wyraża zgodę na wykorzystanie całości lub części powyższej informacji, pod warunkiem podania źródła i odnośnika do adresu strony internetowej www.piorin.gov.pl.
