Król ziemniaków - jak Pomorze Zachodnie pokochało kartofle
Trudno wyobrazić sobie polskie rolnictwo bez ziemniaka. Szczególne miejsce w historii tej uprawy zajmuje jednak Pomorze Zachodnie, gdzie ziemniak na trwałe wpisał się w krajobraz rolniczy i kulturę regionu.
Historia ziemniaka w Polsce sięga końca XVII wieku. Według przekazów to król Jan III Sobieski przywiózł tę egzotyczną roślinę z wyprawy wiedeńskiej jako dar dla królowej Marysieńki. Początkowo ziemniak był traktowany głównie jako ciekawostka botaniczna i roślina ozdobna. Jego prawdziwa kariera rozpoczęła się jednak dopiero w XVIII wieku.
Po rozbiorach Polski tereny dzisiejszego województwa zachodniopomorskiego znalazły się w granicach Królestwa Prus. Władca tego państwa, Fryderyk II Wielki (1712–1786), dostrzegł ogromny potencjał ziemniaka jako rośliny odpornej na niekorzystne warunki pogodowe i mogącej zapobiegać klęskom głodu. W 1746 roku, po nieurodzaju na Pomorzu, wydał pierwszy z serii tzw. „edyktów ziemniaczanych” (Kartoffelbefehle), nakazujących rozpowszechnianie uprawy ziemniaka w pruskich prowincjach. W kolejnych latach urzędnicy, wojskowi, a nawet duchowni mieli przekonywać mieszkańców do zakładania plantacji i wykorzystywania bulw jako wartościowego źródła pożywienia.
Choć początkowo wielu chłopów podchodziło do nowej rośliny z nieufnością, to właśnie na Pomorzu Zachodnim ziemniak przyjął się wyjątkowo dobrze. Z czasem stał się on jednym z najważniejszych gatunków rolniczych regionu, wpływając na lokalną gospodarkę i sposób gospodarowania.
Fryderyk II zyskał dzięki swoim działaniom przydomek „Król Ziemniaków” (der Kartoffelkönig). Choć współcześni historycy podkreślają, że wiele popularnych opowieści o królu i ziemniakach ma charakter legendy, nie ulega wątpliwości, że jego działania znacząco przyczyniły się do rozpowszechnienia tej uprawy w Prusach.
O znaczeniu ziemniaka dla Pomorza świadczą również dzieła sztuki. W 1886 roku niemiecki malarz Robert Warthmüller stworzył obraz „Fryderyk Wielki kontroluje zbiór ziemniaków w okolicy Neustettin (dzisiejszego Szczecinka)”, przedstawiający monarchę wizytującego pola ziemniaczane na Pomorzu. Dzieło to utrwaliło związek między królem a regionem, który odegrał szczególną rolę w historii tej uprawy.
Do dziś żywa pozostaje także niezwykła tradycja związana z Fryderykiem Wielkim. Na jego grobie w Poczdamie odwiedzający nie składają wyłącznie kwiatów. Znacznie częściej można zobaczyć tam bulwy ziemniaków – symbol wdzięczności za propagowanie rośliny, która przez stulecia stanowiła podstawę wyżywienia milionów Europejczyków.
Współcześnie województwo zachodniopomorskie pozostaje jednym z ważnych regionów produkcji ziemniaka w Polsce. Historia „Króla Ziemniaków” przypomina, że sukces rolnictwa często zależy nie tylko od warunków przyrodniczych, ale również od odwagi we wprowadzaniu nowych gatunków i technologii. A ziemniak, niegdyś egzotyczna ciekawostka, stał się jednym z symboli rolniczego dziedzictwa Pomorza Zachodniego.
Wszelkie treści zamieszczone na tej stronie internetowej (teksty, zdjęcia itp.) podlegają ochronie prawnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2019, poz. 1231 z późn. zm.). GIORiN wyraża zgodę na wykorzystanie całości lub części powyższej informacji, pod warunkiem podania źródła i odnośnika do adresu strony internetowej www.piorin.gov.pl.
