Zmiany klimatu a zdrowotność kukurydzy - głownia guzowata pod lupą
Zmiany klimatyczne coraz wyraźniej wpływają na produkcję roślinną. Okresy suszy przeplatane gwałtownymi opadami, burze i gradobicia mogą osłabiać rośliny oraz zwiększać ich podatność na porażenie przez agrofagi. Przykładem jest głownia guzowata kukurydzy (Ustilago maydis), której objawy stwierdzili inspektorzy WIORiN w Koszalinie, Oddziału w Wałczu podczas lustracji plantacji. W ostatnich sezonach wegetacyjnych lokalnie obserwowano wzrost nasilenia tej choroby, któremu sprzyjały m.in. stres suszy i uszkodzenia powodowane przez szkodniki.
Głownia guzowata poraża młode, intensywnie rozwijające się tkanki nadziemnych części kukurydzy. Na kolbach, wiechach i łodygach pojawiają się charakterystyczne narośla, czyli guzy o różnej wielkości. W miarę dojrzewania ciemnieją, a następnie pękają, uwalniając ogromne ilości zarodników grzyba, które mogą być przenoszone przez wiatr.
Infekcjom sprzyjają uszkodzenia tkanek wywołane przez grad, gwałtowne burze oraz spękania powstające w warunkach suszy. Istotne znaczenie ma również żerowanie szkodników, w tym omacnicy prosowianki (Ostrinia nubilalis) i ploniarki zbożówki (Oscinella frit). Uszkodzenia roślin ułatwiają grzybowi wnikanie do ich tkanek. Nie każda anomalia pogodowa prowadzi jednak do rozwoju choroby – znaczenie mają także podatność odmiany i obecność patogenu.
Porażenie kukurydzy może prowadzić do zniszczenia ziarniaków, obniżenia wielkości i jakości plonu, a także osłabienia łodyg i zwiększenia ryzyka wylegania roślin. Dodatkowym zagrożeniem jest możliwość wtórnego porażenia przez grzyby z rodzaju Fusarium, z których niektóre wytwarzają niebezpieczne dla ludzi i zwierząt mykotoksyny.
Zwalczanie głowni guzowatej po wystąpieniu objawów jest trudne, stąd ogromnie istotna jest profilaktyka. Obejmuje ona właściwy płodozmian, dobór odmian o podwyższonej tolerancji na patogen, ograniczanie uszkodzeń powodowanych przez szkodniki, zbilansowane nawożenie oraz odpowiednie zagospodarowanie resztek pożniwnych. Istotną rolę odgrywa także regularna lustracja plantacji, zwłaszcza po wystąpieniu niekorzystnych zjawisk pogodowych.
Przykład głowni guzowatej pokazuje, że zmieniające się warunki klimatyczne mogą wpływać na zdrowotność upraw i zwiększać wyzwania związane z ochroną roślin. Systematyczne monitorowanie plantacji, właściwa agrotechnika i działania profilaktyczne pomagają ograniczać ryzyko strat oraz wspierają integrowaną ochronę roślin, prowadzoną zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Źródło: https://www.ior.poznan.pl/, https://coboru.gov.pl/
Wszelkie treści zamieszczone na tej stronie internetowej (teksty, zdjęcia itp.) podlegają ochronie prawnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2019, poz. 1231 z późn. zm.). GIORiN wyraża zgodę na wykorzystanie całości lub części powyższej informacji, pod warunkiem podania źródła i odnośnika do adresu strony internetowej www.piorin.gov.pl.
