Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Łodzi

W okresie wiosennym inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Łodzi prowadzą  intensywne kontrole ziemniaków w obrocie. Kontrole odbywają się w  centrach dystrybucyjnych, dużych sieciach handlowych, hurtowniach owocowo-warzywnych, a także w sklepach detalicznych. Kontrolowane są bulwy krajowe, pochodzące z innych państw Unii Europejskiej oraz  importowane  z krajów trzecich ze szczególnym uwzględnieniem ziemniaków sprowadzanych jako młode.  Inspektorzy weryfikują ich pochodzenie, kompletność dokumentacji oraz obecność agrofagów kwarantannowych. Do najgroźniejszych zaliczamy bakteriozę pierścieniową ziemniaka (Clavibacter sepedonicus) oraz śluzaka (Ralstonia solanacearum). Są to choroby bakteryjne  ziemniaków, przyczyniające się do strat gospodarczych i ekonomicznych. W przypadku podejrzenia ich występowania inspektorzy pobierają próbki do szczegółowych analiz laboratoryjnych.

Nadzór nad obrotem ziemniakami obejmuje również sprawdzenie prawidłowości oznakowania bulw. Istotnym elementem bezpieczeństwa fitosanitarnego jest obowiązek wpisu do urzędowego rejestru podmiotów profesjonalnych (URPP). Dotyczy on producentów uprawiających ziemniaki na powierzchni powyżej 1,5 ha, jak również tych, którzy prowadzą  uprawy na mniejszej powierzchni, ale sprzedają swoje plony poza gospodarstwem. Rejestracja obejmuje także podmioty zajmujące się dystrybucją ziemniaków – zarówno na potrzeby handlu detalicznego, jak i zaopatrzenia restauracji, stołówek czy innych miejsc zbiorowego żywienia.

W przypadku przemieszczania bulw ziemniaka w obrębie Unii, na opakowaniach umieszcza się numer wpisu do rejestru potwierdzający, że bulwy zostały wyprodukowane przez urzędowo zarejestrowanego producenta (i pochodzą od zarejestrowanego dystrybutora ). W przypadku transportu ziemniaków luzem - numer ten umieszcza się w dokumentach towarzyszących.

Jednocześnie, zgodnie z art. 8 rozporządzenia Komisji 2022/1194, wyprodukowane w Polsce ziemniaki przemieszczane do innych państw UE muszą być zaopatrzone w paszport roślin. Zgodnie z art. 88 rozporządzenia 2016/2031 paszport roślin umieszcza się na jednostce handlowej. W przypadku przemieszczania ziemniaków,
za jednostkę handlową można uznać zarówno opakowanie jednostkowe (np. big-bag, worek, siatkę, torebkę),
ale również opakowanie zbiorcze (np. paletę, karton, skrzynię), w którym znajdują się ziemniaki w opakowaniach jednostkowych. W przypadku opakowania zbiorczego możliwe jest dołączenie jednego paszportu roślin do całego opakowania (jednostki handlowej), pod warunkiem, że każde znajdujące się w nim opakowanie jednostkowe będzie oznakowane numerem wpisu do rejestru podmiotów profesjonalnych. Możliwe jest także dołączenie paszportów roślin do każdego opakowania jednostkowego (np. w sytuacji, gdy podmiot o to wnioskuje). Wówczas nie ma konieczności dodatkowego oznakowania opakowań odrębną etykietą z numerem wpisu do rejestru, bo numer ten zamieszczony jest na paszporcie roślin (pod literą B). Ważnym aspektem obrotu ziemniakami jest ich prawidłowe oznakowanie. Bulwy ziemniaków przeznaczone do sprzedaży powinny być opatrzone numerem wpisu do URPP,
co potwierdza, że pochodzą od urzędowo zarejestrowanego producenta lub z zatwierdzonych magazynów czy miejsc wysyłki. Numer ten znajduje się również w tzw. paszporcie roślin – dokumencie towarzyszącym przemieszczaniu produktów roślinnych na terenie Unii Europejskiej.

Przepisy przewidują jednak różne zasady w zależności od sposobu pakowania i transportu ziemniaków. Jeżeli bulwy są przemieszczane w opakowaniach stanowiących jednocześnie jednostkę handlową lub luzem z paszportem roślin dołączonym do dokumentów przewozowych, dodatkowe oznakowanie nie jest wymagane – wystarczy numer umieszczony na paszporcie.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy paszport roślin odnosi się do większej jednostki handlowej, która nie jest pojedynczym opakowaniem – na przykład palety owiniętej folią stretch, zawierającej wiele worków ziemniaków. W takim przypadku każdy worek wchodzący w skład tej jednostki powinien być dodatkowo oznakowany numerem wpisu do rejestru.

Dzięki systematycznemu nadzorowi możliwe jest ograniczenie rozprzestrzeniania się agrofagów, a tym samym zapewnienie bezpieczeństwa fitosanitarnego oraz stabilności rynku. Dla konsumentów oznacza to większą pewność, że kupowane ziemniaki są zdrowe i pochodzą z kontrolowanych upraw.