Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Opolu

Lustrację drzew Larix sp. przeprowadzono pod kątem występowania agrofagów kwarantannowych dla Polski, w tym jemioł karłowatych z rodzaju Arceuthobium spp. (z wyjątkiem A. azoricum, A. gambyi i A. oxycedra), a także objawów porażenia przez grzyby Coniferiporia weirii i Mycodiella laricis - leptolepidis.

Jemioły karłowate to rośliny pasożytnicze. Gatunki kwarantannowe występują w Azji, Ameryce Północnej, Afryce oraz Ameryce Środkowej. Gatunki niepodlegające obowiązkowi zwalczania tj. A. azoricum, A. gambyi i A. oxycedra, są notowane w Europie, lecz do tej pory nie stwierdzono ich występowania na terenie Polski i nie mają znaczenia gospodarczego. Rozwój jemioły przebiega początkowo wewnątrz tkanek rośliny żywicielskiej, a z zewnątrz widoczne są jedynie zgrubienia gałęzi. Widoczne na roślinach „czarcie miotły” stanowią gęstą masę obficie wyrastających pędów jemioły, pojawiają się dopiero po upływie 2-5 lat od momentu porażenia. Pędy jemioły są drobne, gładkie, o zmiennym zabarwieniu od zielonawo-żółtego do pomarańczowego i osiągają długość od 0,5 do ponad 10 cm. Liście są zredukowane do łusek zrośniętych u nasady, kwiaty o średnicy 2-4 mm pojawiają się na młodych pędach, owocem jest śluzowata jagoda zawierająca jedno nasiono, wyrzucane na odległość ok. 10 m. Porażone drzewa zwykle są niższe, mają cieńsze pnie, a ich igły żółkną i przerzedzają się. W kolejnych etapach następuje obumieranie wierzchołka i ostatecznie śmierć drzewa.

Coniferiporia weirii jest grzybem notowanym w Ameryce Północnej. Porażone drzewa wykazują zahamowanie wzrostu pędu szczytowego i jego zwisanie, zmniejszenie liczby, żółknięcie i opadanie igieł, a czasem także spadek liczby i wielkości szyszek. Korzenie główne ulegają rozkładowi gnilnemu i przełamaniu w pobliżu szyi korzeniowej oraz pokryte są białawą grzybnią. W zaawansowanym stadium choroby drewno rozpada się, a zgniła tkanka przybiera wygląd żółtej, warstwowej, jamkowatej masy. Infekcja rozpoczyna się w stadium 1-2 letnich siewek, chociaż pierwsze objawy porażenia widoczne są dopiero u drzew w wieku 5-15 lat. Powszechnym objawem w drzewostanach jest zwiększona łamliwość gałęzi pod wpływem wiatru.

Mycodiella laricis – leptolepidis to grzyb, który objawia się występowaniem na igłach rozproszonych brązowych plamek z niewyraźną chlorotyczną obwódką. Plamki te stopniowo zlewają się i przyczyniają do brązowienia igieł. W konsekwencji drzewo przyjmuje wygląd spalonego. Przebarwienia są wyraźnie widoczne latem i jesienią. W wyniku stopniowego zrzucania igieł następuje przerzedzenie korony.

Judyta Wittke