Pobieranie prób do oceny laboratoryjnej
03.08.2026
Pobieranie prób nasion to kluczowy etap w procesie produkcji i oceny jakości kwalifikowanego materiału siewnego, który musi być przeprowadzony z zachowaniem najwyższych standardów, aby uzyskane wyniki odzwierciedlały faktyczną wartość siewną całej partii. W Polsce proces ten regulują przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie oraz odpowiednie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie metod pobierania i okresu przechowywania prób materiału siewnego.
Zgodnie z przepisami prawa nasiennego, pobieranie prób do oceny laboratoryjnej dotyczy partii, które przeszły pomyślnie urzędową ocenę polową, co oznacza, że plantacja nasienna została zweryfikowana pod kątem tożsamości i czystości odmianowej, stanu zdrowotności oraz braku agrofagów kwarantannowych.
Próby kwalifikowanego materiału siewnego mogą być pobierane przez urzędowych próbobiorców lub przez próbobiorców akredytowanych, upoważnionych przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Zgodnie z art. 46 ustawy o nasiennictwie, pobierania prób i oceny laboratoryjnej dokonuje się według międzynarodowej metodyki ISTA czyli Międzynarodowego Związku Oceny Nasion. Czynność pobierania próby odbywa się w obecności prowadzącego obrót, tzn. producenta lub właściciela, albo osoby przez niego upoważnionej. Próby pobierane są za pomocą specjalistycznego sprzętu tj. próbobierzy (wyróżniamy kilka rodzajów próbobierzy, w zależności od rodzaju materiału siewnego, który pobieramy), lub w sposób automatyczny, za pomocą urządzeń zainstalowanych w linii technologicznej.
Po odpowiednim przemieszaniu próby i rozdzieleniu jej, próba jest odważana do papierowego worka, plombowana i zaetykietowana. Zabezpieczenie próby uniemożliwia jej naruszenie lub zanieczyszczenie podczas transportu do laboratorium. Każdej pobranej próbie towarzyszy dokumentacja, na którą składa się protokół pobrania próby sporządzany według wzoru określonego w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Daria Stygienko
