Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa we Wrocławiu

Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa stoi na straży jakości materiału siewnego. Materiał siewny roślin rolniczych i warzywnych podlega m.in. ocenie tożsamości i czystości odmianowej, której zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 maja 2017 r. w sprawie oceny tożsamości i czystości odmianowej materiału siewnego dokonuje Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU). Ocena ta polega na sprawdzeniu, na każdym etapie wegetacji roślin, czy cechy odmian pozostały niezmienione w procesie rozmnażania, w celu potwierdzenia tożsamości i czystości odmianowej poszczególnych partii materiału siewnego. Oceny tożsamości i czystości odmianowej materiału siewnego dokonuje się przez porównanie roślin uzyskanych z próby badanej partii nasion odmiany z roślinami uzyskanymi z próby wzorcowej tej odmiany na poletku kontrolnym oraz z urzędowym opisem odmiany.

Ocenie tożsamości i czystości odmianowej podlega:

- materiał siewny roślin rolniczych i warzywnych kategorii elitarny oraz kategorii kwalifikowany przeznaczony do dalszej reprodukcji;

- materiał siewny roślin rolniczych zgłoszony do oceny polowej dokonanej zgodnie z systemami OECD;

- nie mniej niż 10% znajdujących się w obrocie:

• partii materiału siewnego roślin rolniczych i warzywnych kategorii kwalifikowany
• partii materiału siewnego roślin warzywnych kategorii standard;
• partii materiału siewnego odmian regionalnych roślin rolniczych, materiału siewnego kategorii kwalifikowany lub kategorii standard odmian regionalnych roślin warzywnych, materiału siewnego kategorii standard odmian amatorskich.

Czynność pobierania prób jest możliwa po złożeniu przez przedsiębiorcę do PIORiN stosownego wniosku i jest czynnością odpłatną (zgodnie z art. 115 ustawy o nasiennictwie). Pobierania prób materiału siewnego do oceny tożsamości i czystości odmianowej mogą dokonywać wyłącznie urzędowi próbobiorcy. Są to pracownicy PIORiN, którzy posiadają upoważnienie stosownego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa do pobierania prób materiału siewnego.

Pobrane do oceny tożsamości i czystości odmianowej próby materiału siewnego roślin rolniczych i warzywnych PIORiN przesyła do właściwej Stacji Doświadczalnej Oceny Odmian wskazanej przez Centralny Ośrodek Badań Odmian Roślin Uprawnych (COBORU). MRiRW w § 10 rozporządzenia w sprawie oceny tożsamości i czystości odmianowej materiału siewnego (Dz.U. z 2017 poz. 1048 ze zm.) ustalił terminy przesyłania prób. 10 marca mija termin wysyłki prób materiału siewnego gatunków roślin rolniczych m.in. zbóż jarych. Kolejne wnioski o pobranie prób materiału siewnego należy składać tak, aby mogły zostać pobrane i następnie przekazane do badań wg terminów podanych w przedmiotowym rozporządzeniu MRiRW, np.:

• do 15 sierpnia – próby materiału siewnego rzepaku i życicy wielkokwiatowej;
• do 25 sierpnia- próby materiału siewnego jęczmienia ozimego;
• do dnia 15 września – próby materiału siewnego pozostałych gatunków zbóż ozimych oraz wyki kosmatej.

Ocena tożsamości i czystości odmianowej jest bardzo ważna z gospodarczego punktu widzenia, daje gwarancję, że na każdym etapie wegetacji w procesie rozmnażania roślin cechy odmian pozostały niezmienione.

Z uwagi na to, że ocena tożsamości i czystości odmianowej dotyczy materiału elitarnych i kwalifikowanych, szczególnie przeznaczonego do dalszej reprodukcji, jej wynik jest ważny w dalszym etapie produkcji materiału siewnego. Dlatego do wniosków o ocenę polową plantacji nasiennych m.in. należy dołączyć protokół pobrania prób do oceny tożsamości i czystości odmianowej (oryginał lub kopię). W przypadku, gdy partia materiału siewnego nie została zgłoszona w celu pobrania urzędowej próby do oceny tożsamości i czystości odmianowej lub nie została poddana ocenie tożsamości i czystości odmianowej z powodu nieuiszczenia opłaty, materiał siewny wytworzony z tej partii ocenia się w najniższym stopniu kwalifikacji przewidzianym dla danego gatunku.

Ocena tożsamości i czystości odmianowej materiału siewnego składa się z:

- oceny wstępnej – obejmującej partie materiału siewnego stanowiące materiał wyjściowy do kolejnych rozmnożeń, prowadzonej równolegle z oceną polową;

- oceny następczej – obejmującej wytworzone i wprowadzone do obrotu partie materiału siewnego, prowadzonej w sezonie wegetacyjnym następującym po roku zbioru.

Jeżeli w trakcie oceny wstępnej, stwierdzi się brak tożsamości odmianowej badanej partii materiału siewnego, to jest to podstawa do dyskwalifikacji plantacji nasiennej obsianej tą partią. Jeżeli w wyniku oceny następczej stwierdzi się brak tożsamości odmianowej materiału siewnego kategorii standard roślin warzywnych, wojewódzki inspektor może, w drodze decyzji, zakazać zachowującemu odmianę uznawania wytwarzanego przez niego materiału siewnego tej kategorii. Jeżeli w wyniku oceny następczej stwierdzi się brak tożsamości odmianowej odmiany regionalnej lub odmiany amatorskiej, wojewódzki inspektor może, w drodze decyzji, zakazać dokonywania oceny materiału siewnego przez zachowującego odmianę.