Indywidualny Program Integracyjny (IPI)

Głównym instrumentem integracji w Polsce jest indywidualny program integracji (IPI), który skierowany jest do obywateli państw trzecich, cudzoziemców będących beneficjentami ochrony międzynarodowej w RP. Zakres i sposób realizacji ww. formy wsparcia uregulowane jest w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2026 poz. 639.) oraz w towarzyszącym jej rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie udzielania pomocy cudzoziemcom (Dz.U. 2019 poz. 1946). Osobami uprawnionymi do uzyskania IPI są cudzoziemcy, którzy uzyskali w Polsce status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. 2025 poz. 1079). Pomocą dla cudzoziemca obejmuje się również małoletnie dziecko na czas realizowania indywidualnego programu integracji przez jego przedstawiciela ustawowego.

Pomoc w ramach indywidualnego programu integracji udzielana jest na podstawie wniosku złożonego do starosty, za pośrednictwem powiatowego centrum pomocy rodzinie (PCPR), w ciągu 60 dni od uzyskania przez cudzoziemca stosownej formy ochrony.

Pomocy udziela się w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy w zależności od uzasadnionych, indywidualnych potrzeb cudzoziemca i jest ono udzielane w formie, m.in.:

świadczeń pieniężnych przeznaczonych na pokrycie kosztów utrzymania, opłaty mieszkaniowe oraz na pokrycie kosztów związanych z nauką języka polskiego,
pracy socjalnej,
poradnictwa specjalistycznego (prawne, psychologiczne i rodzinne),
udzielania informacji oraz wsparcia w kontaktach z innymi instytucjami, w szczególności z instytucjami rynku pracy, ze środowiskiem lokalnym oraz organizacjami pozarządowymi,
innych działań wspierających proces integracji cudzoziemca.

IPI jest uzgadniany między powiatowym centrum pomocy rodzinie a cudzoziemcem. Pracownik socjalny PCPR przeprowadza tzw. wywiad środowiskowy z cudzoziemcem i jego rodziną, a następnie wspólnie z nim konstruuje IPI. Program określa wysokość, zakres i formy pomocy integracyjnej oraz wzajemne zobowiązania cudzoziemca i PCPR. Wyznaczony zostaje pracownik socjalny (tzw. realizator programu), który uzgadnia z cudzoziemcem program, wspiera cudzoziemca w okresie jego realizacji a także co najmniej raz na 3 miesiące monitoruje postępy oraz ocenia zakres i stopień efektywności procesu jego integracji.