Kasa Rolniczego
Ubezpieczenia Społecznego

12 maja w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie odbyła się konferencja naukowa KRUS „Między stabilnością a zmianą. Przyszłość systemu ubezpieczenia społecznego rolników”, zorganizowana z okazji 35 lecia Kasy. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele świata nauki, administracji publicznej i organizacji rolniczych, a wśród gości znaleźli się m.in. poseł Czesław Siekierski, kierownictwo KRUS z prezesem Tomaszem Ślusarczykiem oraz reprezentanci Rady Rolników, ARiMR, KOWR, FSUSR i Ministerstwa Rolnictwa.

Program konferencji obejmował trzy panele tematyczne. Pierwszy panel, moderowany przez dr. Krzysztofa Księżopolskiego, Radcę Prezesa KRUS, otworzył konferencję refleksją nad genezą KRUS i trwałością jego fundamentów. Dr Andrzej Kosiniak Kamysz, współtwórca systemu, przypomniał, że KRUS powstał jako odpowiedź na realne potrzeby rolników i od początku miał chronić tych, którzy pracują w najtrudniejszych warunkach. Jego świadectwo nadało dyskusji wyjątkową wagę. Prof. Adam Niewiadomski, specjalista prawa rolnego, zdecydowanie bronił sensu istnienia Kasy, podkreślając, że oceny systemu muszą uwzględniać specyfikę pracy rolniczej. „Krytykom proponuję choć tydzień pracy w gospodarstwie” — mówił, wskazując na unikatowe ryzyka w rolnictwie. Prof. Agnieszka Chłoń Domińczak zwróciła uwagę, że wiele z przesłanek powstania KRUS pozostaje aktualnych, choć ogromnym wyzwaniem są zmiany demograficzne i strukturalne na wsi. Prof. Marek Wigier podkreślił natomiast, że przyszłe reformy powinny nie tylko stabilizować system, lecz także motywować rolnictwo do rozwoju i modernizacji, czyniąc z KRUS partnera zmian. Natomiast prof. Gertruda Uścińska osadziła KRUS w szerokim kontekście polityki społecznej. Wnioski z panelu były jednoznaczne - KRUS powstał z realnej potrzeby, jego fundamenty są trwałe, a przyszłość systemu powinna opierać się na wiedzy, doświadczeniu i zrozumieniu specyfiki polskiej wsi.

Drugi panel, moderowany przez prof. Mariana Podstawkę, poświęcono aktualnym wyzwaniom stojącym przed systemem KRUS. Eksperci zgodnie podkreślali, że zmieniająca się struktura polskiego rolnictwa wymaga od systemu większej elastyczności i nowoczesnych narzędzi. Prof. Monika A. Król skupiła się na kwestii bezpieczeństwa najmłodszych, apelując o zwiększenie ochrony dzieci w gospodarstwach rolnych. Zwróciła uwagę, że dzieci wciąż zbyt często przebywają w pobliżu maszyn lub uczestniczą w pracach, które niosą realne ryzyko. Podkreśliła, że troska o najmłodszych powinna stać się jednym z priorytetów polityki prewencyjnej KRUS. Prof. Irena Jędrzejczyk nazwała KRUS „amortyzatorem kryzysów gospodarczych”, wskazując, że to wieś jako pierwsza odczuwa skutki wahań koniunktury. Stabilność Kasy — jak zaznaczyła — ma znaczenie nie tylko społeczne, lecz także makroekonomiczne. Dr Anetta Zielińska zwróciła uwagę na zmieniający się charakter wypadkowości w rolnictwie. Podkreśliła, że choć liczba wypadków spada, to ich ciężkość rośnie, co wynika z postępującej mechanizacji i pracy z coraz bardziej zaawansowanym sprzętem. Wskazała również na rosnące znaczenie profilaktyki zdrowia psychicznego, bo rolnictwo jest jedną z najbardziej obciążających psychicznie branż. Prof. Marek Kos, Naczelny Lekarz KRUS, podkreślił potrzebę „odwrócenia piramidy świadczeń zdrowotnych” — w kierunku większej roli opieki ambulatoryjnej i działań prewencyjnych, które mogą skuteczniej chronić zdrowie rolników niż leczenie szpitalne.

Trzeci panel, moderowany przez Tomasza Jędrzejczaka, Radcę Prezesa KRUS, poświęcono przyszłości systemu i możliwym kierunkom jego modernizacji. Paneliści podkreślali, że zmiany są oczekiwane zarówno przez ekspertów, jak i samych rolników, ale muszą być wdrażane ostrożnie, z poszanowaniem bezpieczeństwa ekonomicznego gospodarstw. Prof. Monika Stanny zaprezentowała wyniki badań dotyczących sytuacji kobiet rolniczek, podkreślając ich kluczową rolę w funkcjonowaniu gospodarstw i społeczności lokalnych. Zastępca Prezesa KRUS Helena Rudzis Gruchała potwierdziła te obserwacje, przywołując dane KRUS, które jednoznacznie pokazują, że „polskie rolnictwo kobietami stoi”. Prof. Damian Walczak zwrócił uwagę, że choć system wymaga gruntownych zmian, powinny być one wdrażane ewolucyjnie, z troską o rolników już objętych ochroną KRUS. Podkreślił, że nowe rozwiązania być może powinny w pierwszej kolejności dotyczyć młodych rolników wchodzących dopiero do systemu, tak aby modernizacja była bezpieczna i przewidywalna. Dr Janina Petelczyc wskazała, że zmian demograficznych nie należy się obawiać — przeciwnie, należy je mądrze wykorzystać, by lepiej dopasować KRUS do współczesnej rzeczywistości. Do tej refleksji nawiązał prof. Marian Podstawka, podkreślając, że ustawa o KRUS od lat pozostaje niezmieniona, podczas gdy polska wieś dynamicznie się rozwija. Wskazał, że to właściwy moment, by rozpocząć prace nad rozwiązaniami, które pozwolą systemowi nadążyć za rzeczywistością — odważnie, ale odpowiedzialnie, w oparciu o dane i ścisłą współpracę z nauką.

W podsumowaniu Prezes KRUS, Tomasz Ślusarczyk podkreślił, że konferencja otwiera nowy etap dialogu między praktyką a nauką. Zapowiedział również, że kolejna konferencja, poświęcona już wyłącznie przyszłości KRUS, odbędzie się w październiku 2026 r., również w SGH.