Kasa Rolniczego
Ubezpieczenia Społecznego

31 stycznia 2026 r. w Warszawie odbył się XII Kongres Rolnictwa RP, podczas którego przedstawiciele środowisk rolniczych, przetwórców żywności, energetyki oraz administracji publicznej debatowali nad konsekwencjami Zielonego Ładu i transformacji energetycznej dla polskiego rolnictwa. W wydarzeniu uczestniczyli również przedstawiciele Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Jak wielokrotnie podkreślano podczas kongresu, polskie rolnictwo przestało być „kopciuszkiem” Europy i dziś należy do grona jej liderów, jednak przed sektorem stoją bezprecedensowe wyzwania związane z kosztami energii, regulacjami klimatycznymi oraz konkurencją międzynarodową.

Zielony Ład - kierunek zmian słuszny, problemem brak stabilnych reguł

Uczestnicy panelu „Konsekwencje Zielonego Ładu i transformacji energetycznej dla rolników oraz przetwórców żywności” byli zgodni, że problemem nie jest sama idea transformacji, lecz brak przewidywalności regulacyjnej i długofalowej strategii państwa.

Włodzimierz Ehrenhalt ze Związku Pracodawców Polskich podkreślał, że struktura polskiego rolnictwa może być atutem w procesie transformacji:

– Polskie rolnictwo nie będzie ofiarą transformacji energetycznej, bo jest rozdrobnione i inne niż rolnictwo francuskie czy niemieckie. Mamy wyjątkowe warunki do rozwoju energetyki rozproszonej – biogazu, biomasy i OZE. To nasz prawdziwy atut w Europie.

Z kolei Adam Gorszanów, ekspert ds. energetyki, zwracał uwagę na chaos regulacyjny w obszarze polityki energetycznej:

– W Polsce nie mamy spójnej polityki energetycznej – mamy chaos, za który wszyscy płacimy. Potrzebujemy źródeł stabilizujących system, a energetyka rozproszona oparta o lokalną biomasę może realnie obniżyć koszty i zwiększyć niezależność rolników.

Bezpieczeństwo żywnościowe na równi z militarnym i energetycznym

W debatach wielokrotnie podnoszono wątek bezpieczeństwa żywnościowego jako elementu bezpieczeństwa państwa.

Anna Gembicka, posłanka i była minister, podkreślała:
– W sytuacjach kryzysowych pierwsze pytanie brzmi: czy będzie żywność. Suwerenność żywnościowa powinna być traktowana na równi z bezpieczeństwem militarnym i energetycznym państwa.

W tym kontekście uczestnicy wskazywali, że rolnictwo nie może być traktowane jak zwykła gałąź gospodarki, ponieważ zapewnia podstawowe potrzeby społeczne i stabilność kraju w sytuacjach kryzysowych.

Koszty energii i konkurencyjność – realne zagrożenie dla gospodarstw

W trakcie debat wyraźnie wybrzmiewał głos samych rolników, którzy niejednokrotnie podkreślali, że jednym z głównych zagrożeń dla konkurencyjności polskiego rolnictwa i przetwórstwa są rosnące koszty energii oraz regulacje klimatyczne, które nie są w takim samym stopniu nakładane na producentów spoza UE. Daniel Obajtek zwracał uwagę na konieczność stosowania instrumentów wsparcia i długoterminowych mechanizmów finansowych.

– Transformacja wymaga środków stymulujących, długoterminowych umów i myślenia w perspektywie wielu lat. Bez tego rolnicy nie będą w stanie udźwignąć kosztów zmian.

– Możemy mieć najlepszych rolników w Europie, ale bez taniej energii i rozsądnych regulacji nawet najlepiej zarządzane gospodarstwa nie wytrzymają presji kosztowej. Przez lata korzystaliśmy z przewagi kosztowej, dziś ta przewaga się kończy. Jeśli nie zmienimy podejścia do polityki energetycznej i regulacyjnej, zaczniemy trwale tracić pozycję na rynkach – podkreślał Andrzej Gantner, dyrektor generalny Polskiej Federacji Producentów Żywności.

Wielokrotnie powracał wątek potencjału biogazowni i biometanowni jako źródła dodatkowych dochodów dla gospodarstw oraz stabilizacji kosztów energii.

Perspektywa KRUS - stabilność ekonomiczna to także bezpieczeństwo socjalne

Z perspektywy KRUS szczególnie istotne było wybrzmienie wątków dotyczących stabilności ekonomicznej gospodarstw rolnych jako fundamentu bezpieczeństwa socjalnego rolników i ich rodzin. Uczestnicy debat podkreślali, że brak przewidywalności regulacyjnej i gwałtowny wzrost kosztów produkcji bezpośrednio przekładają się na bezpieczeństwo dochodowe rodzin rolniczych oraz trwałość systemu ubezpieczenia społecznego rolników.

Wnioski z kongresu

XII Kongres Rolnictwa RP potwierdził, że polskie rolnictwo ma potencjał, by utrzymać pozycję jednego z liderów w Europie, jednak warunkiem jest spójna i długofalowa polityka państwa, stabilne regulacje dla rolnictwa i energetyki, realne wsparcie inwestycji w energetykę rozproszoną oraz traktowanie bezpieczeństwa żywnościowego jako elementu bezpieczeństwa państwa. Jak podkreślano w podsumowaniach debat - rolnictwa nie da się prowadzić w logice jednej kadencji. Potrzebna jest ponadpolityczna współpraca i ciągłość strategii.