Projekt ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu skierowany do dalszych prac w Sejmie
12.02.2026
12 lutego odbyło się pierwsze czytanie na Posiedzeniu Sejmu rządowego projektu ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu. Projekt daje możliwość formalizacji związku blisko 2 milionom Polek i Polaków, którzy dziś żyją w związkach nieformalnych.
Dziś możemy powiedzieć osobom żyjącym w związkach jednopłciowych: państwo wreszcie Was widzi, uznaje waszą rodzinę i daje wam realną ochronę prawną – w szpitalu, w urzędzie, w ZUS, w sądzie, przy dziedziczeniu mieszkania, które wspólnie spłacaliście. Możemy też powiedzieć setkom tysięcy par różnopłciowych, które z różnych przyczyn nie zawarły małżeństwa, że ich wkład w wychowanie dzieci, w pracę opiekuńczą, w budowanie wspólnego domu będzie traktowany z taką samą powagą jak dotąd wkład małżonków. - mówiła w Sejmie Sekretarz Stanu Katarzyna Kotula
Podczas rozpatrywania projektów Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Katarzyna Kotula zaprezentowała ich założenia: Projekty ustaw, które dziś Państwu przedstawiam, zagwarantują to bezpieczeństwo - właśnie tym obywatelom, którzy dziś żyją w nieformalnych związkach. Dzięki umowie zawartej u notariusza, i rejestrowanej w Urzędzie Stanu Cywilnego, będą miały wpływ na swoje prawa, ale i łączące się z nimi obowiązki, w sferze majątkowej, osobistej i rodzinnej.
Projekt wprowadza do polskiego prawa nową umowę cywilnoprawną – umowę o wspólnym pożyciu, zawieraną przed notariuszem, przez dwie pełnoletnie osoby. Po jej zawarciu i zarejestrowaniu w Urzędzie Stanu Cywilnego obie osoby uzyskują status osoby najbliższej w związku.
Ta umowa umożliwia m.in:
- wybór wspólności majątkowej i w konsekwencji wspólne rozliczenie podatku PIT po pełnym roku podatkowym,
- zwolnienie z podatku od spadków i darowizn między partnerami,
- prawo do korzystania ze wspólnego mieszkania,
- możliwość objęcia partnera ubezpieczeniem zdrowotnym i prawo do zasiłku opiekuńczego
- prawo do decyzji o pochówku
- dziedziczenie testamentowe
- dostęp do informacji o stanie zdrowia i dokumentacji
- oraz prawo do podejmowania decyzji medycznych.
Projekty ustaw są także odpowiedzią na dotychczasowe orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, m.in. w sprawie Przybyszewska i inni. Trybunał stwierdził, że brak jakichkolwiek formy uznania i ochrony związków jednopłciowych narusza art. 8 Konwencji – prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.
Nasz projekt jest odpowiedzią na ten obowiązek, ale przede wszystkim jest odpowiedzią na ludzkie historie, ich radości i smutki, i na konstytucyjną zasadę równego traktowania. – mówiła Sekretarz Stanu Katarzyna Kotula
W Polsce żyje dziś ponad pół miliona par w związkach nieformalnych – to około 8 procent wszystkich rodzin.
Projekty ustaw znajdą Państwo na stronie Sejmu pod linkami:
- Ustawa główna - https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/druk.xsp?nr=2110
- Przepisy wprowadzające - https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/druk.xsp?documentId=C2A4B3706E579C98C1258D71003A8014