Polska w Mongolii

System gospodarczy i najważniejsze strategie gospodarcze

W latach 90. w Mongolii dokonało się przejście od gospodarki centralnie planowanej do wolnorynkowej. Obecnie Mongolia jest przez Bank Światowy klasyfikowana jako kraj o średnio wysokim dochodzie (upper middle-income country). Dzięki dochodom z eksportu surowców mineralnych (głównie węgiel i miedź) tempo wzrostu PKB przekraczało w ostatnich latach 5% rocznie. 

Mongolia wdraża długoterminową strategię rozwoju pt. „Wizja 2050”.  Osiąganiu celów przewidzianych w strategii ma służyć ogłoszona w 2021 r. „Nowa Polityka Odbudowy”. Realizacja obu programów ma doprowadzić do dywersyfikacji gospodarki, wzrostu dochodów z eksportu, rozwoju połączeń transportowych, zwiększenia uprzemysłowienia, zapewnienia niezależności energetycznej. W ramach realizacji ww. strategii rząd przyjął program działania na lata 2024-2028 w którym zdefiniował 14 priorytetowych „mega projektów”:

1. Zwiększenie przepustowości przejść granicznych w celu zwiększenia eksportu surowców mineralnych do Chin (połączenia kolejowe i terminale przeładunkowe Gashuunsukhait-Gantzmod, Hangi-Mandal i Shiveekhuren-Sekhee;

W 2025 roku Mongolia i Chiny w maju 2025 r. rozpoczęły budowę Gashuunsukhait–Ganqmod drugiej kolei transgranicznej między Chinami a Mongolią (trasą Gashuunsukhait po stronie mongolskiej – Ganqmod po chińskiej). Llinia ma dwutorowy układ i możliwość transportu nawet 30–40 mln ton ładunków rocznie.

2. Budowa elektrociepłowni na bazie kopalni węgla Tavan Tolgoi o mocy 450 MW;
3. Budowa elektrowni wodnej Erdeneburen o mocy 90 MW;
4. Budowa elektrowni wodnej na rzecz Eg o mocy 310 MW;
5. Rozwój energetyki odnawialnej;
6. Budowa połączenia wodnego między rzeką Kerulen a pustynią Gobi oraz rekultywacja rzeki Ongii;
7. Budowa linii kolejowej z Rosji do Chin (Chuluunkhoroot – Czojbolsan – Baruun Urt – Bichigt, tj. na wschód od istniejącej obecnie linii z Suchebator do Zamyn-ud).
8. Mongolsko-francuska kopalnia uranu  (umowa z francuską spółką Orano została podpisana w styczniu 2025 r)
9. Budowa kompleksu węglowo-chemicznego i koksochemicznego;
10. Budowa huty miedzi;
11. Budowa huty żelaza;

Budowa rafineria ropy naftowej zaspokajającej 55% krajowych potrzeb na paliwo

Megha Engineering and Infrastructures Limited (MEIL) — duża indyjska firma inżynieryjna i kontraktowa z siedzibą w Hyderabad jest wykonawcą projektu rafinerii w Dornogobi, finansowanego głównie z tzw. „soft loan” – preferencyjnego kredytu udzielonego przez rząd Indii o wartości około 1,7 mld USD. Rafineria była planowana do uruchomienia pierwotnie w 2025 r., ale według najnowszych informacji z 2025 r. uruchomienie jest spodziewane około 2028 r. ze względu na harmonogram realizacji prac i logistykę.

12. Budowa zakładu rafinacji złota;
13. Budowa narodowego satelity komunikacyjnego.

Główne sektory gospodarki i ich udział w PKB

Mongolska gospodarka, niegdyś oparta na hodowli bydła, dziś jest uzależniona od eksportu surowców mineralnych. Dostrzegalna jest przy tym dysproporcja między poziomem zatrudnienia w rolnictwie (około 27% aktywnej zawodowo populacji), które generuje zaledwie 10% PKB, a sektorem wydobywczym, który jest głównym źródłem dochodów z eksportu i motorem wzrostu gospodarczego, choć jego udział w ogólnym zatrudnieniu wynosi zaledwie 5%. Dysproporcje te przekładają się na znaczące różnice w poziomie życia i rozwoju infrastruktury pomiędzy stolicą, a obszarami wiejskimi.

Do swoich priorytetów rząd zalicza dywersyfikację gospodarki, tak by ograniczyć udział w niej sektora wydobywczego. Perspektywicznym sektorem jest turystyka, a do rozwoju tego sektora przyczynia się zniesienie w 2023 r. wiz dla obywateli m.in. UE. Nadal niedofinansowane i oparte na tradycyjnych, koczowniczych gospodarstwach pozostaje rolnictwo. W ramach tego sektora dochodową stała się produkcja kaszmiru. Jakkolwiek Mongolia jest światowym potentatem na rynku tego materiału, to jednak obecnie eksportowany jest on jednak głównie jako niskoprzetworzony surowiec, z kolei nadmierny wypas kóz kaszmirowych prowadzi do pustynnienia terenu.

Mongolia pozostaje uzależniona - przynajmniej okresowo - od dostaw energii elektrycznej z Rosji (dla północnych obszarów kraju) i Chin (dla południowych regionów, gdzie ulokowany jest sektor wydobywczy). Jest także uzależniona od importu rosyjskich paliw. Sytuację może poprawić planowane na 2026 r, ukończenie budowy rafinerii w Altanshiree w ajmaku wschodniogobijskim (Dorngovi), która ma przetwarzać surowiec ze złóż w ajmaku wschodnim (Dornod). Obecnie są one eksploatowane przez firmy chińskie. Rafineria jest finansowana ze środków indyjskiego kredytu rządowego.

Polityka kursowa 
Mongolia prowadzi politykę płynnego kursu walutowego. W celu utrzymania stabilnego kursu wymiany tugrika bank centralny interweniuje jednak na rynku walutowym. Pod koniec 2025 r. oficjalny kurs wymiany Banku Narodowego Mongolii wynosił: 1 USD ≈ 3 549–3 565 MNT, 1 EUR ≈ 4 233 MNT.

Surowce i technologie krytyczne
Mongolia posiada złoża miedzi, węgla, złota, molibdenu, fluorytu, cyny, wolframu, a także metali ziem rzadkich. Do największych kopalń należą Erdenet, Oyu Tolgoi (miedź) oraz Tavan Tolgoi (węgiel). Zapowiadana jest inwestycja w wydobycie uranu, umowa z francuską spółką Orano została podpisana w styczniu 2025 r. W ostatnich 2 latach Mongolia podpisała Memorandum of Understanding ws dostaw minerałów krytycznych z Koreą Południową oraz  ws. łańcuchów dostaw minerałów krytycznych z USA. Na razie współpraca ta nie weszła jednak w stadium komercyjne. Złoża ropy w Mongolii są obecnie eksploatowane głównie przez chińską PetroChina.Dzienna produkcja ropy wynosi około 15 tys. baryłek.
Długoterminowe strategie rozwoju kraju zakładają podnoszenie dochodowości eksportu surowców nie tylko poprzez zwiększanie wydobycia, ale także poprzez budowę hut (obecnie Mongolia eksportuje koncentrat miedziowy). Do zwiększenia dochodów z eksportu ma się przyczynić również budowa nowych linii i kolejowych przejść granicznych z Chinami.

Stan infrastruktury
Infrastruktura transportowa jest słabo rozwinięta, choć w ostatnich latach następuje w tym obszarze ożywienie. Istnieje jedna linia kolejowa łącząca granicę z Rosją z granicą z Chinami. Należy ona do wspólnego mongolsko-rosyjskiego przedsiębiorstwa UBTZ i od lat nie jest modernizowana, na większości odcinkach jednotorowa i niezelektryfikowana. Wszystkie stolice ajmaków są już skomunikowane drogami asfaltowymi, ale pomiędzy mniejszymi miejscowościami drogi prowadzą często przez step. Działają krajowe połączenia lotnicze. W codziennym funkcjonowaniu jeden z najpoważniejszych problemów stanowią ogromne korki w Ułan Bator. Dochodzi do przerw w dostawie wody czy prądu związanych ze złym stanem sieci ciepłowniczych i energetycznych. W okresie zimowym jakość powietrza w Ułan Bator jest klasyfikowana jako zagrażająca zdrowiu.

Mongolia nie jest zgazyfikowana, jednak 2 września 2025 ogłoszono podpisanie memorandum pomiędzy rosyjskim Gazpromem a chińską firmą China National Petroleum Corporation (CNPC) na budowę gazociągu Siła Syberii II przez terytorium Mongolii.

Umowa przewiduje dostawy gazu do Chin przez kolejne 30 lat z przepustowością ok. 50 mld m³ rocznie.

Dni ustawowo wolne od pracy w Mongolii w 2026 r.:

Podstawowe dane makroekonomiczne

Dane demograficzne

Obroty handlu zagranicznego Mongolii  ze 163 krajami w 2024 r. wyniosły 27,4 mld USD, w tym eksport  15,8 mld USD, a import 11,6 mld USD.

W 2025 r. według prognoz obroty ze 158 krajami wyniosły 27,0137 mld USD (mniej o około 1,4% względem 2024, w związku ze spadkiem cen węgla), w tym eksport 15,7 mld USD a import 11,31 mld USD. Kraj utrzymał dodatni bilans handlowy, a eksport przewyższył import o 4,389 mld USD. 99,2 % całkowitego eksportu stanowiły surowce mineralne, a konkretnie: węgiel (kamienny i brunatny), koncentraty miedzi i molibdenu, fluoryt, rudy żelaza i cynku oraz ropa naftowa.

Najważniejsi partnerzy handlowi Mongolii za 2024 r.

Eksport w 2024 r.:

(wartości przybliżone, na podstawie udziałów i łącznej wartości eksportu)

1. Chiny – ok. ~14,4 mld USD (91,4 % eksportu)
2. Szwajcaria – ok. ~0,75 mld USD (4,7 %)
3. Stany Zjednoczone – ok. ~0,17 mld USD (1,1 %)
4. Unia Europejska – ok. ~0,10 mld USD (0,6 %)
5. Rosja – ok. ~0,08 mld USD (0,5 %)

Import – w 2024 r.:

(obliczone na bazie udziałów importu i importu ogółem 11,6 mld USD)

1. Chiny – ok. ~4,64 mld USD (40,0 %)
2. Rosja – ok. ~2,82 mld USD (24,3 %)
3. Japonia – ok. ~1,18 mld USD (10,1 %)
4. Unia Europejska – ok. ~0,94 mld USD (8,1 %)
5. Stany Zjednoczone – ok. ~0,53 mld USD (4,6 %)

Eksport za 2025 (prognozy)

1. Chiny – ok. ~14,05 mld USD (89,4 % eksportu)
2. Szwajcaria – ok. ~1,08 mld USD (6,9 %)
3. Stany Zjednoczone – ok. ~0,13 mld USD (0,8 %)
4. Inne – ok. ~0,31 mld USD łącznie dla pozostałych rynków (ok. 2,9 %)

Import za 2025 r. (prognozy)

(oparte na udziale importu i łącznej wartości 11,31 mld USD)

1. Chiny – ok. ~4,61 mld USD (40,7 %)
2. Rosja – ok. ~2,77 mld USD (24,5 %)
3. Japonia – ok. ~1,09 mld USD (9,6 %)
4. Korea Południowa – ok. ~0,46 mld USD (4,1 %)
5. Stany Zjednoczone – ok. ~0,42 mld USD (3,7 %)

Od 1997 r. Mongolia należy do Światowej Organizacji Handlu.
Pozostałe organizacje oraz instytucje finansowe do których należy Mongolia:

• Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF)
• Bank Światowy (WB)
• Azjatycki Bank Rozwoju (ADB)
• Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBRD)

Mongolia zawarła kilka porozumień handlowych. Do najważniejszych należą:

• Umowa Handlowa Azji i Pacyfiku (Asia-Pacific Trade Agreement – APTA). Mongolia przystąpiła do porozumienia w 2020 r.
• Japońsko-Mongolskie Porozumienie o Współpracy Gospodarczej (Japan-Mongolia Economic Partnership Agreement - EPA). Porozumienie weszło w życie w 2016 r. Mongolia zniosła lub obniżyła cła importowe na 5700 kategorii towarów japońskich, Japonia zniosła lub obniżyła taryfy dla 9300 produktów mongolskich.
• Mongolia zawarła i ratyfikowała tymczasowe porozumienie handlowe z Eurazjatycką Unią Gospodarczą (EAEU)  o preferencyjnych warunkach celnych, które pełni funkcję umowy handlowej z elementami FTA. Podpisanie porozumienia nastąpiło w czerwcu 2025 r. i obejmuje preferencyjne zasady handlu w określonych kategoriach towarów (367 pozycji). Umowa została ratyfikowana przez parlament Mongolii: 12 grudnia 2025 r.

Od 2005 r. Mongolia jest objęta unijnym ogólnym system preferencji taryfowych plus (GSP+). UE zniosła cła przywozowe na ponad dwie trzecie pozycji taryfowych, w tym na dla takich kategorii produktów, w których specjalizuje się Mongolia, jak wszelkiego rodzaju tekstylia, skóry, wełna, kaszmir, wyroby z miedzi, wyroby z żelaza, ale także napoje czy wyroby z drewna.

Polska jest trzecim po Niemczech i Francji najważniejszym partnerem handlowym Mongolii spośród  państw UE z obrotami na poziomie ok. 90 mln USD. W 2024 roku Polska wyeksportowała towary do Mongolii o wartości 89,3 mln USD. Głównymi produktami eksportowanymi przez Polskę do Mongolii były jabłka i gruszki (12,4 mln USD), marynaty (4,54 mln USD) oraz wirówki (4,48 mln USD). W ciągu ostatnich 5 lat eksport z Polski do Mongolii wzrósł w ujęciu rocznym o 5,14%, z 69,5 mln USD w 2019 roku do 89,3 mln USD w 2024 roku.

W 2024 roku Mongolia wyeksportowała do Polski towary o wartości  3,52 mln USD. Głównymi produktami eksportowanymi przez Mongolię do Polski były skaleń (1,17 mln USD), swetry z dzianiny (1,16 mln USD) oraz produkty zwierzęce (439 tys. USD). W ciągu ostatnich 5 lat eksport z Mongolii do Polski wzrósł w ujęciu rocznym o 18,8%, z 1,49 mln USD w 2019 roku do 3,52 mln USD w 2024 r.

Dane za rok 2025 nie są jeszcze dostępne.

Polskie inwestycje zagraniczne w Mongolii (dane CEIC) w mln USD

Ważnym elementem polskiego zaangażowania w Mongolii jest kredyt pomocy wiązanej w wys. 50 mln EUR udzielony na podstawie umowy międzyrządowej  z 2017 r. W ramach kredytu dostarczone zostały wozy strażackie, szpitale polowe oraz ambulanse. Trwa realizacja projektów związanych z utylizacją odpadów oraz oczyszczaniem ścieków.

Gospodarcze umowy dwustronne

 W Ułan Bator działa Zagraniczne Biuro Handlowe PAIH.

 ​​​​​​