Powrót

5 pytań o zdrowie, które chcesz zadać, ale nie wiesz komu

12.08.2026

Nie każde pytanie o zdrowie łatwo zadać rodzicom, nauczycielowi czy lekarzowi. Czasami obawiamy się oceny, czasami nie wiemy, od czego zacząć, a czasami odpowiedzi szukamy po prostu na własną rękę. Z okazji Międzynarodowego Dnia Młodzieży odpowiadamy na pięć pytań dotyczących spraw, z którymi młodzi ludzie mogą spotykać się na co dzień.

Ilustracja nastolatka otoczonego pięcioma dymkami z pytaniami: „Czy jeden energetyk może zaszkodzić?”, „Czy e-papierosy są mniej szkodliwe?”, „Czy HPV dotyczy również chłopców?”, „Czy przez słuchawki można trwale uszkodzić słuch?” oraz „Czy trzeba mieć objawy, żeby przenosić zakażenie?”. Po prawej stronie widnieje tytuł: „5 pytań o zdrowie, które chcesz zadać, ale nie wiesz komu”.

1. Czy jeden energetyk może zaszkodzić?

Tak, może wywołać nieprzyjemne objawy, choć nie oznacza to, że po jednej puszce każdemu stanie się coś poważnego.

Znaczenie ma ilość kofeiny w napoju, wielkość opakowania, masa ciała, indywidualna wrażliwość oraz to, czy wcześniej piliśmy kawę, colę lub inne produkty zawierające kofeinę.

Energetyk nie dostarcza organizmowi prawdziwej energii i nie zastępuje snu, zawarta w nim kofeina jedynie na pewien czas zmniejsza odczuwanie zmęczenia. Może przy tym powodować kołatanie serca, drżenie rąk, niepokój, ból głowy, nudności oraz problemy ze snem.

2. Czy e-papierosy są mniej szkodliwe?

„Mniej szkodliwy” nie oznacza „bezpieczny”.

W przypadku dorosłego palacza całkowite zastąpienie tradycyjnych papierosów e-papierosami może ograniczyć narażenie na część szkodliwych substancji powstających podczas spalania tytoniu, co nie oznacza, że e-papierosy są obojętne dla zdrowia.

Dla osoby, która wcześniej nie paliła – szczególnie dla nastolatka – rozpoczęcie używania e-papierosów nie przynosi żadnej korzyści zdrowotnej. Pojawia się za to ryzyko uzależnienia od nikotyny oraz narażenia płuc na substancje znajdujące się w aerozolu, który nie jest zwykłą parą wodną. Może zawierać substancje szkodliwe lub potencjalnie szkodliwe, drobne cząstki czy metale. Większość e-papierosów zawiera nikotynę, która silnie uzależnia, a młode osoby mogą zacząć odczuwać oznaki uzależnienia jeszcze przed rozpoczęciem regularnego używania.

3. Czy HPV dotyczy również chłopców?

Tak. HPV może zakazić zarówno dziewczęta i kobiety, jak i chłopców i mężczyzn.

HPV, czyli wirus brodawczaka ludzkiego, najczęściej kojarzy się z rakiem szyjki macicy, może jednak powodować pojawianie się brodawek w okolicach intymnych oraz nowotwory odbytu, prącia i części ustnej gardła, w tym okolicy migdałków i nasady języka.

Chłopcy nie są więc wyłącznie osobami, które mogą przekazać HPV swoim przyszłym partnerkom lub partnerom, sami również mogą zachorować z powodu zakażenia. Szczepienie zapewnia im bezpośrednią ochronę przed typami wirusa odpowiedzialnymi za znaczną część chorób związanych z HPV.

Największą skuteczność szczepienie osiąga przed pierwszym kontaktem z wirusem. W Polsce Powszechny Program Szczepień przeciw HPV obejmuje dziewczęta i chłopców po ukończeniu 9. roku życia do ukończenia 14 lat. Dla starszej młodzieży, która nie ukończyła 18 lat, bezpłatnie dostępna jest szczepionka na podstawie recepty z refundacją.

4. Czy przez słuchawki można trwale uszkodzić słuch?

Tak – jeśli muzyka jest zbyt głośna lub słuchamy jej zbyt długo.

Problemem nie są same słuchawki, ale dawka dźwięku, na którą narażamy uszy – im głośniejsza muzyka, tym krócej można jej bezpiecznie słuchać. Regularne narażenie na zbyt głośne dźwięki może prowadzić do uszkodzenia słuchu, którego nie da się cofnąć.

Sygnałem ostrzegawczym może być dzwonienie lub piszczenie w uszach, uczucie przytłumionego słuchu po zdjęciu słuchawek, konieczność regularnego zwiększania głośności albo trudności ze zrozumieniem rozmowy w hałaśliwym miejscu.

Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, aby ustawiać głośność urządzenia na poziomie nieprzekraczającym około 60 proc. maksymalnej wartości, robić przerwy oraz korzystać z dobrze dopasowanych słuchawek. W głośnym otoczeniu pomocne mogą być słuchawki z redukcją hałasu – dzięki nim nie trzeba zagłuszać autobusu, pociągu czy rozmów jeszcze głośniejszą muzyką.

5. Czy trzeba mieć objawy, żeby przenosić zakażenie?

Nie. Można mieć zakażenie, czuć się zupełnie zdrowo i nieświadomie przekazywać je innym osobom.

Dotyczy to wielu zakażeń, w tym tych przenoszonych podczas kontaktów seksualnych. HPV, chlamydioza, rzeżączka czy opryszczka mogą przez długi czas nie powodować żadnych objawów albo wywoływać dolegliwości tak łagodne, że łatwo je przeoczyć. Brak bólu, zmian skórnych, wydzieliny czy innych niepokojących objawów nie jest potwierdzeniem, że zakażenia nie ma; nie można go również rozpoznać na podstawie wyglądu drugiej osoby.

Ryzyko wielu zakażeń przenoszonych podczas kontaktów seksualnych można ograniczyć przez prawidłowe stosowanie prezerwatyw. Nie zapewniają one jednak całkowitej ochrony przed każdym zakażeniem – na przykład HPV może znajdować się także na skórze, której prezerwatywa nie osłania.

Jeżeli doszło do kontaktu, po którym masz wątpliwości, nie warto próbować stawiać sobie diagnozy na podstawie informacji znalezionych w mediach społecznościowych. Lekarz może pomóc ustalić, czy potrzebne jest badanie oraz kiedy należy je wykonać, ponieważ nie każde zakażenie można wykryć natychmiast.

Pytanie o zdrowie nie jest powodem do wstydu

Nie trzeba znać wszystkich odpowiedzi, ale ważne jest, aby wiedzieć, gdzie ich szukać.

Informacje znalezione w internecie warto sprawdzać na stronach instytucji publicznych, organizacji medycznych i naukowych. Jeżeli coś budzi niepokój, można porozmawiać z lekarzem, pielęgniarką, farmaceutą, psychologiem szkolnym albo inną zaufaną osobą dorosłą.

Pytanie o zdrowie nie jest głupie ani wstydliwe. Znacznie bardziej ryzykowne może być pozostawienie go bez odpowiedzi.

{"register":{"columns":[]}}