Wojewódzka Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Gdańsku

Początki Inspekcji Sanitarnej w Polsce sięgają 1918 roku, kiedy to, pod odzyskaniu przez Polskę nieodległości, pojawiła się pilna potrzeba powołania instytucji zapewniającej zaplecze diagnostyczno-laboratoryjne i merytoryczne w walce z epidemiami. Efektem było utworzenie Państwowego Centralnego Zakładu Epidemiologicznego. Rok później, w 1919 r., uchwalono Zasadniczą Ustawę Sanitarną, której niektóre zapisy obowiązują do dziś – w aktualnej Ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W 1920 r. powołano Urząd Naczelnego Nadzwyczajnego Komisarza do spraw Walki z Epidemiami.

II wojna światowa przyniosła dramatyczny wzrost zachorowań na dur brzuszny, czerwonkę, błonicę i gruźlicę, a produkowane w kraju szczepionki i leki były przejmowane przez okupanta. W odpowiedzi na zagrożenie epidemiczne, w 1945 r. utworzono centralny Naczelny Nadzwyczajny Komitet do Walki z Epidemią, który w województwie gdańskim reprezentował dr Kłoniecki. Jeszcze w kwietniu tego samego roku wznowiono działalność przedwojennej gdyńskiej filii Państwowego Zakładu Higieny, uruchamiając oddziały: bakteriologii, badania żywności i badania wody. W 1946 r. uruchomiono również filię w Gdańsku. W grudniu 1946 roku Ministerstwo Zdrowia zorganizowało wojewódzkie i powiatowe kolumny sanitarno-epidemiologiczne, w Gdańsku kierowane przez dr. Aleksandra Sacewicza.

W 1952 r. z połączenia gdańskiej filii Państwowego Zakładu Higieny oraz Oddziału Sanitarno-Epidemiologicznego Wojewódzkiego Wydziału Zdrowia powstały Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gdańsku oraz Stacja Sanitarno-Kwarantannowa w Gdyni. Dwa lata później, w 1954 r., powołano na mocy dekretu Państwową Inspekcję Sanitarną, podporządkowując jej obie instytucje.

W początkowym okresie WSSE w Gdańsku realizowała zadania w zakresie higieny, zwalczania chorób zakaźnych i zawodowych oraz zapobiegania chorobom kwarantannowym (m.in. akcje zwalczania ospy w 1953 i 1962 r.). Funkcjonowały wówczas cztery główne oddziały: epidemiologii, higieny komunalnej, higieny pracy i higieny żywienia, a także oddziały higieny szkolnej, portów i żeglugi oraz oświaty zdrowotnej.

Z biegiem lat uruchamiano kolejne struktury: ochrony radiologicznej, nadzoru zapobiegawczego, sanitarnej ochrony powietrza atmosferycznego, a także pracownie: badania hałasu, wirusologiczną, parazytologiczną, materiałów budowlanych i higieny mieszkań. Dzięki inicjatywom WSSE wybudowano m.in. wodociągi wiejskie i Centralny Wodociąg Żuławski oraz opracowano programy poprawy stanu sanitarnego miast.

Gdańska WSSE jako pierwsza w Polsce rozpoczęła kampanię informacyjną nt. szkodliwego działania toksycznych materiałów budowlanych – ksylamitu i lepiku smołowego – co przyczyniło się do ich usuwania ze szkół i mieszkań. Prowadzone badania nad korozją biologiczną doprowadziły do opracowania programów zwalczania grzybów i pleśni w budynkach. Inicjatywy Stacji objęły również poprawę jakości wód morskich w kąpieliskach Trójmiasta, wyznaczenie strefy ochronnej ujęcia wody w Straszynie oraz modernizację stacji uzdatniania wody.

Obecnie WSSE w Gdańsku jest jedną z 16 wojewódzkich stacji sanitarno-epidemiologicznych w Polsce. Pod jej nadzorem znajduje się 18 powiatowych stacji sanitarno-epidemiologicznych. Jej działalność obejmuje nie tylko nadzór, badania i monitoring, ale także szeroko rozumianą profilaktykę i edukację zdrowotną.

Główny Inspektorat Sanitarny. 2019. Stulecie Służb Sanitarnych w Polsce. Warszawa

Kamiński Z. 2012. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna. „Gedanopedia”. https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=WOJEW%C3%93DZKA_STACJA_SANITARNO-EPIDEMIOLOGICZNA  (dostęp: 03.02.2026)