26 stycznia - Ogólnopolski Dzień Transplantacji
26.01.2026
Ogólnopolski Dzień Transplantacji obchodzony jest od 2005 roku. Przypada on w rocznicę pierwszego udanego przeszczepu nerki w Polsce, który został przeprowadzony w 1966 roku w I Klinice Chirurgicznej Akademii Medycznej w Warszawie. Dzień ten ma na celu upowszechnienie idei transplantacji w społeczeństwie, pobudzanie i rozwijanie aktywności donacyjnej oraz podnoszenie świadomości społecznej w obszarze transplantologii.
Czym jest transplantacja i dlaczego ratuje życe?
Przeszczepianie narządów jest jedną z najskuteczniejszych metod ratowania życia. Polega na wszczepieniu biorcy narządu lub tkanek pochodzących od innego człowieka. Dla osób ze skrajną niewydolnością serca, płuc czy wątroby przeszczepienie narządu jest często jedyną skuteczną metodą leczenia. Podobnie w przypadku przeszczepu szpiku kostnego, który ratuje życie pacjentów z nieuleczalnymi chorobami szpiku, w tym różnymi rodzajami białaczek.
Transplantologia jako dziedzina oparta na zaufaniu społecznym
Transplantologia jest dziedziną medycyny, która nie ma szans na rozwój bez akceptacji społecznej. Jej podstawą jest solidarność i pomoc drugiemu człowiekowi. To ludzie pomagają ludziom, często ratując ich życie lub znacząco je wydłużając. Polska transplantologia ma bardzo silną pozycję zarówno w Europie, jak i na świecie.
Apel środowiska medycznego
Lekarze nieustannie przypominają, że przeszczepianie narządów jest metodą skuteczną, bezpieczną, a w wielu przypadkach jedyną możliwą formą leczenia. Podkreślają również, że jeden dawca może uratować życie nawet czterem osobom, a kolejnym czterem znacząco je wydłużyć.
Jak wskazują statystyki, co pięć dni umiera osoba, która nie doczekała się przeszczepu. Świadczy to o tym, że wciąż istnieje potrzeba podejmowania świadomych i odpowiedzialnych decyzji wspierających transplantologię.
Zasada pobierania narządów po śmierci
Zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami, jeżeli osoba zmarła za życia nie wyraziła sprzeciwu na pobranie narządów i tkanek, lekarze mają prawo je pobrać. Zgoda rodziny nie jest wówczas wymagana. W praktyce jednak personel medyczny zawsze rozmawia z najbliższymi zmarłego, pytając nie o ich zgodę, lecz o to, jaka była wola zmarłego w tej sprawie.
Dawstwo narządów i tkanek od żywych dawców
Niektóre narządy, takie jak nerka czy fragment wątroby, a także tkanki, np. szpik kostny, mogą być pobierane od żywych dawców. Warunkiem jest dobrowolna zgoda dawcy oraz brak zagrożenia dla jego życia i zdrowia. Większość narządów i tkanek przeznaczonych do przeszczepienia – w tym serca, płuca, wątroba, trzustka, jelita czy rogówki – pobierana jest jednak od osób zmarłych.
Centralny Rejestr Sprzeciwów
Osoby, które nie wyrażają zgody na pobranie swoich narządów po śmierci, mają prawo zgłosić sprzeciw do Centralnego Rejestru Sprzeciwów, prowadzonego przez Poltransplant. Sprzeciw można zgłosić osobiście, listownie lub za pośrednictwem formularza dostępnego na stronie internetowej. Brak wpisu do rejestru oznacza domniemaną zgodę na pobranie narządów po śmierci.