Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Golubiu-Dobrzyniu

Program eliminacji odry i różyczki został przyjęty przez Światowe Zgromadzenie Zdrowia w 2003 roku i jest realizowany przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Jego głównym celem jest przerwanie endemicznego szerzenia się wirusa odry i różyczki poprzez skuteczny nadzór epidemiologiczny, szybką diagnostykę oraz utrzymanie wysokiego poziomu szczepień ochronnych w populacji. Odra i różyczka są chorobami wirusowymi przenoszonymi drogą kropelkową. Mimo dostępności szczepień ochronnych, choroby te nadal występują, dlatego tak ważne jest wczesne wykrywanie przypadków oraz potwierdzanie ich w badaniach laboratoryjnych.

Obowiązek zgłaszania podejrzeń zachorowań

Każde podejrzenie lub rozpoznanie odry albo różyczki musi zostać zgłoszone do właściwego Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Zgłoszenia dokonuje lekarz, który postawił rozpoznanie bądź podejrzenie, na formularzu ZLK-1. 

Od 2017 roku każdy przypadek podejrzenia choroby jest szczegółowo analizowany przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W procesie oceny uwzględnia się kryteria kliniczne, laboratoryjne oraz epidemiologiczne, które pozwalają zakwalifikować przypadek jako możliwy, prawdopodobny lub potwierdzony.

Diagnostyka laoratoryjna 

Potwierdzenie zachorowania na odrę lub różyczkę wymaga przeprowadzenia badań laboratoryjnych. W Polsce funkcję laboratorium referencyjnego pełni Zakład Wirusologii Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie, posiadający akredytację WHO i Polskiego Centrum Akredytacji.

Diagnostyka obejmuje m.in. badania serologiczne polegające na wykrywaniu przeciwciał IgM przeciw wirusowi odry lub różyczki oraz diagnostykę wirusologiczną polegającą na izolacji wirusa z materiału klinicznego. Badania wykonywane w ramach programu eliminacji odry i różyczki są bezpłatne.

Pobieranie i transport materiału do badań

Do badań serologicznych wykorzystuje się surowicę krwi lub krew pełną. Próbkę surowicy zaleca się pobrać po około 7 dniach od pojawienia się wysypki. W przypadku odry materiał można pobrać do 45 dni od zachorowania, natomiast w przypadku różyczki do 2 miesięcy od wystąpienia wysypki.

W diagnostyce wirusologicznej materiałem może być wymaz z gardła, próbka moczu lub krew pobrana na EDTA*. Próbki należy przechowywać i transportować w temperaturze 4–8°C i jak najszybciej przekazać do laboratorium referencyjnego w Warszawie.

*EDTA (z ang. ethylenediaminetetraacetic acid) to kwas wersenowy, którego sole (najczęściej wersenian disodowy) są stosowane jako antykoagulant w probówkach do pobierania krwi. Jego obecność zapobiega krzepnięciu krwi i umożliwia wykonanie badań laboratoryjnych